Amina Rezaie deed vorige week dinsdagnacht amper een oog dicht. Het was precies twee jaar geleden dat de Taliban de Afghaanse hoofdstad Kabul onder de voet liepen. Op haar werk kon ze niet functioneren, omdat ze de angstige gebeurtenissen van die dag opnieuw beleefde. ‘Voor mijn Nederlandse collega’s is het moeilijk te begrijpen wat ik dan doormaak.’
Vrouwenactivist Amina Rezaie (27), afkomstig uit de door de Taliban bedreigde etnische Hazara-minderheid in Afghanistan, woont nu in Den Haag. In haar thuisland zette ze zich namens de Nederlandse hulporganisatie Cordaid in voor onderwijs voor vrouwen. Vanwege die functie kwam ze als enige van haar gezin in aanmerking om naar Nederland te vluchten. ‘Mijn moeder zei: je hebt deze kans. Laat hem niet voorbijgaan. Ga!’
Het is de moeilijkste keuze die ze ooit heeft moeten maken, zegt ze.
Over de auteur
Abel Bormans is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland. Eerder was hij mediaverslaggever en een van de drie journalisten die schreven over de misstanden bij De Wereld Draait Door.
‘De evacuatie was zenuwslopend. In de bus naar het vliegveld kwamen we de Taliban tegen. We waren doodsbang. De chauffeur had de instructie gekregen om te vertellen dat we naar een school moesten. De Talib liet ons gelukkig door. Bij het vliegveld hebben we zeven uur moeten wachten voor de poorten, er was een hoop gedrang. Via een open riool heeft een Nederlandse militair ons naar ‘de grens’ geholpen. Daar werden onze papieren gecontroleerd. De volgende dag kwam ik aan in Harskamp.’
Amina Rezaie is één van de ruim 4.500 Afghanen die sinds 15 augustus 2021 naar Nederland zijn geëvacueerd. De Volkskrant sprak haar twee jaar geleden, meteen na de machtsovername van de Taliban, en een week later nog een keer, toen ze net naar Nederland was gevlucht. Rezaie zei toen: ‘Ik weet alleen dat ik zo snel mogelijk werk moet vinden om geld naar mijn familie te sturen, want zonder mij als kostwinner hebben ze niets.’ Hoe is het haar vergaan? En hoe kijkt ze aan tegen de manier waarop Nederland de evacuaties heeft geregeld?
Het lukte Rezaie vrijwel meteen om aan het werk te gaan, eerst op de administratieve afdeling van Cordaid, nu als financial crime analyst bij een grote verzekeraar. ‘Ik ben veilig en kan mijn familie financieel ondersteunen. Dat is het enige dat telt.’
‘Ik ben niet voor dit werk opgeleid. Ik heb politieke wetenschappen gestudeerd. Maar dit is de private sector, er gaan hier miljarden in om. Dat is een vreemde gewaarwording voor mij. Mijn ouders en zusje in Afghanistan hebben maar een aantal momenten op de dag toegang tot elektriciteit. De welvaart in deze wereld is niet eerlijk verdeeld.’
In het begin had ze aanpassingsproblemen. ‘Ik had geen eens ervaring met werken op een laptop. Engels is niet mijn moedertaal. Daarom krijg ik af en toe te horen dat ik sneller moet werken. Soms ben ik moe, maar ik klaag daarover nooit tegen mijn familie. Zij hebben het zwaarder dan ik. Twee of drie keer per week bellen we. Dat is ook wel genoeg. We hebben niet altijd een onderwerp om over te praten.’
Ze maakt zich grote zorgen om haar familie. ‘Mijn 17-jarige zusje was altijd vrolijk en ondeugend en had de droom stewardess te worden. Ze heeft haar middelbare school gehaald, maar haar situatie is uitzichtloos. De hele dag doet ze niets. Ik zeg tegen haar: ‘Probeer jezelf bezig te houden. Maak armbandjes en oorbellen met de kralen die we thuis hebben.’ Maar het is lastig.’
Ergens, denkt ze, verwijt haar zusje haar dat ze nu hier zit. ‘Wat het extra lastig maakt: mijn zusje en moeder mogen alleen naar buiten als een man met ze meegaat. Maar mijn vader is niet gezond genoeg om dagelijks met ze naar buiten te gaan. Hij was vroeger vrachtwagenchauffeur. Tijdens de eerste periode van de Taliban (1996-2001, red.) raakte hij ernstig gewond. Hij stond op straat toen er ineens werd geschoten. Hij kreeg een kogel in zijn hoofd. Sindsdien is hij voor de helft verlamd.
‘De Taliban hebben de afgelopen periode nog niet naar mij geïnformeerd bij mijn familie. Ik was ook niet beroemd in Afghanistan, gelukkig. Maar mijn familie is nog altijd bang. De Taliban doorzoeken veel huizen. Sommige Afghanen geven hun buren aan, op die manier worden onderlinge vetes beslecht.’
‘Ik ben Nederland dankbaar dat ik ben geëvacueerd. Maar ik ben ook kritisch. Nederland heeft minder gedaan dan andere Navo-landen om Afghanen te evacueren.’ Ze volgt de politieke situatie op de voet. Vorige week diende PvdA-kamerlid Kati Piri nog een serie vragen in over de afwijzing van verzoeken van oud-bewakers van defensie, die volgens getuigen gevaar lopen in Afghanistan.
‘Ik heb een verzoek tot gezinshereniging ingediend, maar dat is afgewezen. Ik ben ouder dan 18 en dus onafhankelijk, zeggen ze. Maar het leven van mijn familie is door mijn vaders handicap heel moeilijk. En wij zijn Hazara, een minderheid die door de Taliban wordt gehaat. Wij zijn sjiitische moslims en delen verwantschap met Centraal-Aziatische volkeren. Daarom vinden de Taliban ons afvalligen en geen echte Afghanen. Met zelfmoordaanslagen, executies en martelingen vervolgen ze ons.
‘De Amerikaanse invasie van Afghanistan heeft op mij persoonlijk een positieve invloed gehad. Ik kreeg een opleiding en kon aan het werk, net zoals duizenden andere vrouwen. Maar ze waren er in eerste instantie om wraak te nemen voor de aanslagen van 9/11, niet om het land op te bouwen. Ze vertrokken halsoverkop en lieten het land achter in chaos. De hoop op een betere toekomst die mijn zusje lang heeft gekoesterd dankzij de Amerikanen – daar koopt ze nu niks voor.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden