Wat een grappige, diepzinnige en geestverruimende uitzending was zondag de vijfde aflevering van VPRO’s Zomergasten. Luc Zeebroek (67), alom bekend als Kamagurka – cartoonist voor NRC, absurdist, tv-en theatermaker, humorist en nog zo wat – poetste met zijn keuze voor veel geweldige tv-fragmenten het programma op tot het flonkerde. Mede dankzij het betrokken, stimulerende interviewen door de geestverwante presentator Theo Maassen groeide de uitzending in drie uur uit tot historische televisie.
In de ideale Zomergasten weerspiegelen de door de geïnterviewde gekozen tv-fragmenten zijn fascinaties en inspiraties, en daarmee een stukje van zijn karakter. Door zijn keuzen leert de kijker hem beter kennen. In het geval van Kamagurka hielpen álle fragmenten ons nader tot de onstuimig creatieve en filosofische geest van de Belg te komen. En boden ze volop aanleiding tot spannende gesprekken waarin Maassen en Kamagurka het wezen van de humor en het kunstenaarschap verkenden.
Uitgebreid vertelde Kamagurka over zijn jeugd, waarin hij al heel jong zijn talent als tekenaar ontdekte en (al als 14-jarige) te gelde maakte. Op schoolreis in Parijs speurde hij liever dan het Louvre te bezoeken naar de redactie van het door hem geadoreerde satirische blad Harakiri. Hij vertelde hoe hij zichzelf testte door zich te dwingen in een uur elke twee minuten een grappige tekening te maken. In een uur waren er dertig gereed. Het is de kunst, legde hij uit, iets te doen met de ‘vonkjes in mijn hoofd’, die zijn creativiteit doen ontbranden.
Een docu over tekenaar Robert Crump en zijn getalenteerde, psychotische broer Charles (die zelfmoord pleegde) diende als voorbeeld voor Kamagurka’s verkenning van de grens tussen geniaal en gek. Als het publiek niet iets in een kunstwerk herkent, ‘valt de communicatie weg en is het alleen nog voor psychiaters interessant.’ Fragmenten uit Wim T. Schippers’ cultprogramma De discohoek van Sjef van Oekel (met de legendarische popmuzikant Captain Beefheart naast een Belgische levensliedzangeres) en van Koot en Bie op hun ironische top, te gast in een bloedserieus interviewprogramma op de Belgische tv, ondersteunden Kamagurka’s pleidooi voor ontregeling, jennen en ‘georkestreerde chaos op televisie’.
Memorabel (en nadere beschouwing waard) is Kamagurka’s analyse van de wijze waarop de door Al Qaida vermoorde cartoonisten van het satirische Charlie Hebdo elkaar overtroefden in hun tegen moslimfundamentalisten gerichte satire. Het blad, waarvoor ook Kamagurka veel heeft getekend, ‘werd gemaakt voor mensen die je verstaan’, maar werd door de sociale media wereldwijd verspreid. Vóór de terreuraanslag in Parijs waren bij demonstraties in Pakistan tegen de cartoons van Charlie Hebdo al doden gevallen, en ‘dan mag je [zo satire bedrijven] eigenlijk niet meer doen’.
Wat niets afdoet aan het drama dat zijn collega-cartoonisten bij het blad heeft getroffen. ‘Het gaat vaak over de grenzen van de humor. Maar laten we het hebben over de grenzen van de ernst.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden