Qua politieke kleur komt Omtzigts nieuwe partij ergens tussen links en rechts in te liggen. Zo spreken zijn pleidooien voor meer bestaanszekerheid doorgaans veel linkse kiezers aan. In het immigratiedebat neigt Omtzigt juist iets meer naar rechtse kiezers. Dit zijn Omtzigts belangrijkste standpunten op een rij:
De overheid moet haar grondwettelijke taak ten aanzien van bestaanszekerheid weer serieus nemen. De overheid moet daarom een langjarige strategie ontwikkelen om voedsel, energie, volkshuisvesting, onderwijs en zorg voor alle burgers betaalbaar en bereikbaar te maken. Ook moeten de minimumnormen (wettelijke minimumloon, uitkeringen) toereikend zijn.
Op initiatief van Omtzigt heeft het kabinet berekend dat gezinnen met kinderen vaak niet kunnen rondkomen. Omtzigt maakt zich grote zorgen over het feit dat het Rode Kruis aangeeft dat in Nederland 400 duizend mensen voedselhulp nodig hebben. Dat geeft volgens hem aan dat de bestaanszekerheid de afgelopen tien jaar is verslechterd.
Een van Omtzigts voornaamste doelen is om het vertrouwen van burgers in de overheid te herstellen. Dat vertrouwen is nu laag. Dat heeft volgens hem te maken met de wijze waarop besluiten nu worden genomen. Als de besluitvormingsstructuur niet klopt, volgen bijna altijd slechte besluiten, wordt beleid slecht gecontroleerd en worden burgers vermalen. Volgens Omtzigt zijn het kinderopvangtoeslagschandaal en het Groninger gasschandaal het gevolg van onvoldoende controle en tegenmacht en een regering die ‘systematisch wetten overtreedt’. In zijn boek Een nieuw sociaal contract heeft hij tien concrete voorstellen gedaan om dat te herstellen. De meeste van die voorstellen heeft hij uitgewerkt in initiatiefnota’s.
Een eerste voorstel is dat er een grondwettelijk hof moet komen dat nieuwe wetten mag toetsen aan de grondwet. Een tweede voorstel is dat het kiesstelsel regionaal wordt zodat er meer binding is tussen Kamerleden en kiezers en zodat Kamerleden minder in dienst zijn van hun partij. Een derde voorstel is dat klokkenluiders beter beschermd moeten worden.
Omtzigt is kritisch over de Europese Unie, maar vindt ook dat je sommige problemen alleen samen met andere landen kunt oplossen. Omtzigts migratiestandpunt is dat hij vooralsnog beperkingen wil op álle vormen van migratie: zowel het aantal internationale studenten als het aantal arbeidsmigranten en het aantal asielzoekers dat aanspraak maakt op een permanente verblijfsvergunning moet omlaag, zolang Nederland de aantallen niet aankan.
De eerste twee migrantengroepen zijn op korte termijn het makkelijkste te reguleren, dus daar wil hij het eerste aan de knoppen draaien. Zo pleit Omtzigt op korte termijn voor minder buitenlandse studenten (nu vormen zij samen 40 procent van de eerstejaars studenten aan universiteiten). Dit wil hij bereiken door Nederlands weer de standaard voertaal te laten zijn op hogere onderwijsinstellingen. Ook wil hij het stapelen van de Nederlandse basisbeurs met bijvoorbeeld Duitse of Belgische kinderbijslag (250 euro per maand) aan banden leggen.
Het aantal asielzoekers reguleren is moeilijker en vergt een langere adem. Omtzigt wil zich houden aan de vluchtelingenverdragen waar Nederland zich bij heeft aangesloten. Wel is hij voorstander van een twee-statusstelsel voor asielzoekers, zoals Duitsland en Oostenrijk ook al hebben. Dit betekent dat oorlogsvluchtelingen na vijf jaar niet meer automatisch in aanmerking komen voor een permanente verblijfsvergunning. Een terugkeer naar het thuisland zou kunnen indien de oorlog daar ten einde is.
Een ander internationaal standpunt: Omtzigt maakt zich grote zorgen over de stabiliteit van de euro. Diverse eurolanden – ook Nederland – houden zich momenteel niet aan de begrotingsregels. Omtzigt is in het uiterste geval voor een opt-out voor nieuwe Europese schuldenfondsen; dat betekent dat Nederland niet meer garant zou staan voor leningen die andere eurolanden met financiële problemen aangaan. Omtzigt is een tegenstander van Nexit – hij wil dus niet dat Nederland de Europese Unie verlaat.
Omtzigt heeft, anders dan BBB, niets met de bio-industrie. Hij is een groot voorstander van dierenwelzijn en stemt op dit gebied soms hetzelfde als de Partij voor de Dieren. Tegelijkertijd heeft hij ook veel raakvlakken met boeren. Zo is Omtzigt tegen het verplicht uitkopen van (vee)boeren om de stikstofuitstoot te verlagen. Hij is kritisch op de overheid die tot op heden niet altijd heeft gekeken naar de werkelijke staat van de natuur, maar vooral naar rekenmodellen, die fors afwijken van de werkelijkheid. De schijnmodellen moeten van tafel en niet misbruikt worden om boeren te straffen.
Hoe het stikstofprobleem dan wel moet worden opgelost? Omtzigt zal hier de komende tijd nog meer helderheid over moeten geven. Zeker is wel dat hij als wetenschapper überhaupt erkent dat te veel stikstofdepositie een probleem kan zijn voor de natuur.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden