De ‘natuurbrandgevoeligheid’ in Nederland is sinds 1950 verdubbeld. Waren er destijds 45 dagen per jaar met weinig regen en veel verdamping, nu zijn dat er al 90. Een ‘stille killer’, noemde een KNMI-expert het veelvuldig droge, warme weer zaterdag in het NTR-wetenschapsprogramma Focus, dat – hoe actueel – zich verdiepte in wat vroeger in de volksmond ‘bosbranden’ heetten, maar nu ‘natuurbranden’. Er kunnen immers ook heidevelden, veengronden en duinen aan ten prooi vallen. Hoe droger en heter, hoe groter de kans op zich snel verspreidende, steeds intensere branden.
Interessant om, met de recente verzengende vlammenzeeën op Tenerife, Hawaii en Rhodos in gedachten, de feiten, oorzaken en gevolgen van natuurbranden te weten: kennis helpt wellicht toekomstige miserie te voorkomen of de schade te beperken. In 2022 telde Nederland al 750 natuurbranden en het ligt voor de hand te veronderstellen dat dit aantal blijft stijgen. Focus richtte de aandacht voornamelijk op de gevolgen in Nederland.
Vuurgeograaf Cathelijne Stoof voorspelde dat zonder uitgebreide maatregelen het niet de vraag is of in Nederland slachtoffers gaan vallen, maar wanneer. Als schrikbarend voorbeeld werd de grote brand in de Limburgse Peel van 2020 gememoreerd, die drie dagen lang onbeheersbaar woedde, en waarvan het volledig blussen drie maanden in beslag nam.
Zulke branden zullen steeds meer ontwrichtende gevolgen hebben, niet alleen voor de getroffen flora en fauna, maar ook op maatschappelijk terrein: wegen moeten worden afgesloten, treinverkeer stilgelegd, verzorgingstehuizen met kwetsbare bewoners geëvacueerd. Stroom kan uitvallen, net als het internet, zodat communicatie wordt lamgelegd.
Een brandweerexpert legde uit dat de meeste branden ontstaan door menselijk handelen: de auto met hete uitlaat op droge begroeiing parkeren, een trein die bij het remmen vonken veroorzaakt. Of moedwillig handelen. Een forensisch psycholoog onderscheidde vijf typologieën van brandstichters: de vandaal, iemand met psychische problemen, iemand die wraak wil nemen, crimineel is of – de klassieke pyromaan – gefascineerd en geobsedeerd door vuur en vlam. Uiteraard overlappen de beweegredenen van brandstichters, meestal jonge mannen, vaak. In dit verband het beste voorbeeld van de kat op het spek binden: brandweerlieden in de Verenigde Staten die per brandbestrijding betaald krijgen. Hoe vaker ze uitrukken, hoe hoger het salaris.
Het enigszins hoopgevende in de Focus-uitzending waren de vele praktische maatregelen om natuurrampen af te wenden, zoals: maak natuurgebieden toegankelijk voor zware bluswagens, zodat ze niet wegzakken in de bodem. Zorg dat de brandweer de weg kent op de paden. Ogenschijnlijk vanzelfsprekend, maar er valt in dat opzicht nog een wereld te winnen, en te redden.
Mijn nieuwe inzicht: bij elke melding van een natuurbrand moeten zeker vier bluswagens worden ingezet. Per wagen kunnen ze drieduizend liter water bevatten, die in acht minuten over de vuurzee is gespoten. Een carrousel van af- en aanrijdende wagens, pendelend tussen waterbron en vuurhaard: dat gaat in onze verzengende toekomst nog kapitalen kosten.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden