Demonen en bezeten worden: het is niet bepaald nieuw in de filmwereld. Al in 1896 maakte de Franse regisseur Georges Méliès een korte film waarin de duivel probeert de hoofdpersoon gek te maken door in verschillende gedaanten te verschijnen. In de afgelopen decennia zijn daar populaire films bijgekomen zoalsThe Conjuring, Insidious en The Ring.
Film wordt vaak gezien als een spiegel van de samenleving. Onderwerpen en angsten die op dat moment spelen in de maatschappij zien we terug op het witte doek.
Denk bijvoorbeeld aan de film World Trade Center (2006) met Nicolas Cage, over de aanslag op 11 september 2001. Of aan de film Searching (2018), waarin alles met een webcam wordt gefilmd, om te laten zien hoe belangrijk technologie is in een samenleving.
Dat zijn voorbeelden van films die zijn gebaseerd op de realiteit. Maar kunnen we nog spreken van een spiegel van de samenleving als we het hebben over geesten die uit een tv klimmen en je de stuipen op het lijf jagen?
"Horrorfilms gaan vaak over controle verliezen", vertelt filmwetenschapper Rudi de Boer. "Veel films gaan tegenwoordig over demonen die bezit van je nemen. Dat is niet gek in een tijd waarin mensen gevoelens van machteloosheid ervaren, zoals tijdens de coronapandemie. Horrorfilms bieden de kans om te dealen met deze angst, veilig vanuit je bioscoopstoel."
Filmwetenschapper Patricia Pisters is het eens met De Boer. "Het horrorgenre leent zich goed voor negatieve emoties die op dat moment in de wereld spelen."
"In de jaren zeventig gingen bijvoorbeeld veel horrorfilms over de angst voor emancipatie van vrouwen", zegt Pisters. "Kijk naar The Exorcist: het meisje raakt precies als ze volwassen wordt bezeten. En daardoor doet ze allerlei dingen die de angsten van dat moment bevestigen. Dus ook bij films over geesten zit er vaak een diepere laag verscholen."
Het genre blijft zich steeds ontwikkelen, ziet Pisters. "Er is steeds meer diversiteit in onderwerpen in horrorfilms maar ook in filmmakers. Bijvoorbeeld in de films Get Out en Nope van regisseur Jordan Peele: hij mixt horror met andere filmgenres. Ook de cast is veel diverser dan bij eerdere horrorfilms."
Horror moet je bang maken, maar er zit meer achter, stelt Pisters. "Angst en walging zijn de basis van horror, maar deze formule wordt nu ook gebruikt om onderwerpen zoals rouw, eenzaamheid, groepsdruk en klimaat te behandelen. Dit maakt het genre alleen nog maar interessanter."
Horror zorgt voor opwinding, vertelt hoogleraar psychologie Merel Kindt. Daarom laten we ons graag bang maken. "Bij angst gaat je hele lichaam aan het werk, onder andere de bloeddruk en hartslag gaan omhoog."
"Je kunt angst ervaren tijdens het kijken, maar het is controleerbare angst. Je kan je ogen dicht doen of je vingers in je oren stoppen. Je vindt het eng, maar je blijft kijken om dit gevoel te overwinnen. Het is eigenlijk net als sporten", grapt Kindt. "Je wil niet, maar als je het gedaan hebt, voelt het als een opluchting."
Dat we in de jaren negentig massaal naar films als The Blair Witch Project gingen en nu met z'n allen kijken naar jongeren die bezeten worden, is volgens Kindt logisch. "Onze emoties blijven hetzelfde maar de angst zit in een nieuw jasje en dus veranderen films ook. Zo is de angst voor sociale druk er altijd al geweest, maar met de komst van sociale media en smartphones is deze angst weer net anders."
De film Talk to Me is volgens Pisters een goed voorbeeld van een horrorfilm die meegaat met de tijd. "Niet alleen de cast is divers, maar ook de onderwerpen sluiten aan bij waar we nu mee bezig zijn. Het contact met geesten wordt als een soort partydrug gezien waar de tieners door groepsdruk aan meedoen. Maar ook rouw is een onderwerp dat in de film een grote rol speelt."
Talk to Me is overigens niet de enige horrorfilm die nu in de bioscoop draait. Ook in Insidious: The Red Door worden mensen bezeten door demonen. Om de dubbele laag in de films te ontdekken, zal je toch echt je ogen open moeten houden.
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl algemeen