Hoe krijgt hij het toch voor elkaar? Dat is een van de vragen die door je hoofd spoken bij het kijken naar How to with John Wilson, een van de wonderlijkste en origineelste documentaireseries van de laatste jaren. Door zijn overpeinzingen over het leven in New York City monteert filmmaker John Wilson (36) eindeloze reeksen van schijnbaar willekeurige beelden, die zijn verhaal illustreren, en een komisch effect hebben.
Hoe wordt deze serie gemaakt? Hoe komt Wilson tot zijn bijzondere afleveringen, die op veel enthousiasme kunnen rekenen bij tv-recensenten, en door hen worden omschreven als ‘visuele essays’ of ‘docukomedie’?
Over de auteur
Joris Henquet is theaterrecensent van de Volkskrant. Hij schrijft over cabaret, stand-upcomedy en musical.
De afleveringen van How to with John Wilson – deze zomer is het derde seizoen op HBO Max gezet – beginnen telkens met een simpele vraag, als in een instructievideo. Hoe vind je een parkeerplaats? Hoe word je een wijnkenner? Hoe bouw je een steiger? Hoe bescherm je je meubels? Hoe investeer je in onroerend goed?
Neem de aflevering ‘How to split the check?’ uit seizoen 1. Hier wordt een herkenbaar dilemma aangesneden: hoe verdeel je de rekening na een groepsetentje met vrienden?
De voice-overteksten van Wilson gaan gepaard met grappige beelden van groepjes mensen in restaurants. Maar ook van een chaotische groep duiven die zich op stukken brood storten. Praat hij over deelnemers die in stilte lijden, zie je een vertrapte teddybeer aan de kant van de weg liggen. Als het over een laatkomer gaat, zie je een willekeurige man hijgend over straat rennen. En zo door, de hele aflevering.
Wilson zelf blijft meestal buiten beeld. Je hoort hem alleen in de voice-overs, waar hij bijvoorbeeld zegt: ‘Als de rekening eindelijk is verdeeld, doen we alsof we er vrede mee hebben. Maar altijd lijdt er ergens iemand in stilte, wetend dat hij of zij te veel heeft betaald.’
Ook hoor je hem van achter de camera de vragen stellen in zijn ontmoetingen met markante Amerikanen, zodat de kijker de nerdy dertiger met een wat aarzelende manier van spreken langzaam leert kennen, want uiteindelijk zijn de afleveringen ook persoonlijk van aard.
Na het aankaarten van de praktische kwestie neemt elke aflevering talloze afslagen, waarin Wilson opvallende zaken blootlegt over het leven en de mens. Zo eindigt de aflevering over het verdelen van de rekening in bespiegelingen over het ontduiken van belastingen en de ongelijkheid in de samenleving.
In een andere aflevering uit seizoen 1, ‘How to put up scaffolding?’, onderzoekt Wilson waarom er in Manhattan zoveel gebouwen lange tijd of zelfs permanent in de steigers (‘scaffolding’) staan. Dit blijkt te maken te hebben met strenge regelgeving voor veiligheid, die is ingevoerd na een dodelijk ongeval in 1979. Via gesprekken met steigerbouwers en zelfs een bezoek aan een steigerbouwconferentie in New Orleans vraagt Wilson zich af of sommige zaken die bedoeld zijn om ons te beschermen, misschien meer kwaad doen dan goed.
De in 1986 geboren New Yorker Wilson – geboren in Queens, getogen in Long Island – was van kinds af aan in de ban van het filmmaken. Hij volgde een filmopleiding in New York en was na zijn afstuderen een tijdje werkzaam op het kantoor van een privé-detective, waarvoor hij uren aan beveiligingsbeelden moest doorploegen.
Wilson had altijd al meer interesse in documentaires dan in fictiefilms. Al sinds 2014 experimenteert hij met de How to...-formule. Eerst waren het korte onlinevideo’s, waarin hij vragen beantwoordde als ‘Hoe te leven met bedwantsen?’. Die filmpjes kregen een bescheiden kijkerspubliek. Een van de kijkers was Nathan Fielder, de Canadese komiek die vorig jaar een tv-succes scoorde met zijn serie The Rehearsal. Fielder bracht Wilson in contact met zender HBO en werd ook uitvoerend producent van How to with John Wilson.
In die vroege filmpjes is al te zien hoe Wilson langzaam zijn bijzondere manier van monteren uitvindt. In interviews heeft hij over zijn manier van werken verteld dat filmen een tweede natuur voor hem is. Zodoende heeft hij duizenden beelden uit het New Yorkse straatleven gemaakt en gearchiveerd. Dat gaat van mensen die iets geks doen op straat of in de metro tot opvallende teksten op gevels of posters. Uit dit archief kan hij putten bij het monteren van zijn serie.
Om die beelden bij elkaar te vegen moet je wel een heel goed georganiseerd mens zijn, en dat is Wilson. Zo vertelt hij in de aflevering ‘How to improve your memory?’ dat hij geen bijster goed geheugen heeft en daarom op zeker moment alles wat hij op een dag deed heel nauwkeurig gaan opschrijven in notitieboekjes; van de tijd waarop hij opstond tot wat hij op zijn brood at. En zo noteert en rubriceert hij zijn filmmateriaal ook.
Driekwart van zijn archiefmateriaal heeft hij zelf geschoten, een kwart door assistenten met wie hij sinds zijn doorbraak bij HBO werkt. Ook zij dienen het materiaal dat ze filmen secuur te archiveren met een precieze omschrijving van de inhoud.
Het is een methode die enorm veel tijd kost, zeker ook als je bedenkt dat Wilson en zijn assistenten aan iedere gefilmde vreemdeling na afloop nog om toestemming moeten vragen of de beelden in de serie mogen worden gebruikt.
Ondanks het succes van zijn serie blijft Wilson zelf een buitenstaander. In ‘How to work out’, de derde aflevering van het ijzersterke derde (en, zo heeft Wilson al aangegeven, laatste) seizoen, is te zien hoe Wilson verdwaald rondloopt tussen de beroemdheden op de rode loper van de Emmy Awards in Los Angeles. Hij is daar niet zonder reden, want hij was in 2022 zelf genomineerd voor een tv-prijs in de categorie beste non-fictiescript, voor de aflevering ‘How to appreciate wine?’ uit het tweede seizoen. Maar als hij naar een afterparty van zender HBO wil gaan moet de dame bij de ingang hem teleurstellen: ‘Helaas, je staat niet op de gastenlijst.’
Het is typerend voor deze bijzondere man, die zichzelf niet graag in de schijnwerpers zet. Maar zolang Wilson zijn camera bij zich heeft is het geen probleem: het levert bruikbaar materiaal op voor zijn serie.
How to with John Wilson is te zien op HBO Max.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden