Melitopol, de strategisch gelegen stad in de door Rusland bezette corridor tussen de Krim en Donbas, zal niet door Oekraïne worden bereikt, heeft de The Washington Post uit anonieme bronnen vernomen. En een ‘doorbraak die de balans in de oorlog zal doen doorslaan, is zeer onwaarschijnlijk’, zegt een ‘hoge westerse diplomaat’ tegen CNN, die verder melding maakt van steeds meer ‘ontnuchterende’ inschattingen van het offensief.
Zoals vaker in Amerikaanse media, leggen de anonieme functionarissen daarvoor de schuld bij Oekraïne. Die zouden niet goed ‘geïntegreerd’ kunnen optreden en Amerikaanse adviezen in de wind hebben geslagen om hun troepen massaal op één punt te concentreren en zo een doorbraak te forceren. Dubieuze claims, volgens de Oekraïners en ook westerse militaire experts. Zij wijzen erop dat westerse beperkingen en aarzelingen in de wapensteun, en trage uitvoering ervan, Rusland de tijd hebben gegeven om moeilijk doordringbare defensielinies aan te leggen.
Met gebruik overigens van reusachtige mijnenvelden die in omvang niet meer gezien zijn sinds de grote oorlogen van midden vorige eeuw. Ook westerse legers hebben hier eigenlijk onvoldoende antwoorden meer op, aldus de Australische oud-generaal Mick Ryan.
Dat vijandelijke manoeuvres tegenwoordig bijna direct waarneembaar zijn, en dus binnen minuten beantwoord kunnen worden met gericht vuur, is een andere complicerende factor. De Oekraïense terugkeer naar kleinschalige operaties zou dus weleens de enige optie kunnen zijn, zeker omdat het land nog minimaal een jaar gedoemd is te vechten zonder luchtdominantie of zelfs gelijke sterkte.
Maar ondanks de zichtbaarheid van deze oorlog, en de grote woorden van experts, blijft de oorlogsmist boven de slagvelden hangen. Bekend is dat Oekraïne zijn aanvankelijke strategie snel moest aanpassen, door die mijnen en de kwetsbaarheid van gepantserd materieel in vooruitgeschoven posities zonder luchtsteun. Bekend is ook dat Oekraïne met deze aangepaste, voorzichtigere aanpak de laatste weken op verschillende plekken enig succes boekt.
Maar wat is de optelsom van andere cruciale factoren die de uitkomst van het huidige offensief bepalen? Het effect bijvoorbeeld van de systematische verstoring van aanvoerlijnen, en vernietiging van Russische artillerie in de defensielinies en verder gelegen munitiedepots, infrastructuur, militaire kampementen en commandoposten is moeilijk te schatten.
Onlangs zijn er meer signalen uit Russische militaire kringen over problemen die dit oplevert (los van het demotiverende effect ervan), maar of – en zo ja wanneer – dit ook leidt tot kansen op een doorbraak voor Oekraïne, valt moeilijk te voorspellen. Toch is erkenning van die soms moeilijk zichtbare dynamiek in het offensief van belang, al was het maar omdat het tot bescheidenheid noopt in het gebruik van grote woorden of het doen van voorspellingen.
Inmiddels hangt er wel een steeds grotere strategische vraag boven het slagveld, en die gaat over westerse intenties. Zijn deze gericht op het verdrijven van Rusland uit Oekraïens grondgebied, of richten ze zich op het overeind houden van Oekraïne tot een overeenkomst met de Russische president Poetin mogelijk is?
De westerse retoriek blijft in de eerste richting wijzen, maar de praktijk bevestigt keer op keer dat het werkelijke doel, vooral van de Amerikanen en Duitsers, veel beperkter is. Dat blijkt ook met de Europese F-16-coalitie, die nu uiteindelijk door Washington is omhelsd, maar op een manier waarvan geen enkele urgentie afspat.
Hetzelfde geldt in Washington voor langeafstandsraketten. Londen begon met de levering hiervan, Parijs volgde, en in Berlijn is hierover ook eindelijk een debat op gang gekomen. Maar in Washington is de hachelijke uitdaging waarvoor Oekraïne staat in zijn poging gebied terug te winnen, geen aanleiding geweest alsnog ATACMS langeafstandsraketten te sturen.
Volgens Bram Boxhoorn, oud-directeur van de Atlantische Commissie in Den Haag, ‘willen de Amerikanen niet dat een van beide partijen wint, of dat het nog verder uit de hand loopt.’ Het gaat ze om het vinden van een evenwicht, zegt hij, ‘zodat er toch een gedwongen onderhandelingssituatie ontstaat.’ Wat volgens analisten ook meespeelt, is een zekere angst bij de Democraten dat de Republikeinen de omvangrijke steun aan Kyiv electoraal willen uitbuiten in de aankomende presidentsverkiezingen.
‘Land voor vrede’, dat hoor je steeds meer, zegt Boxhoorn. Deze week zei de kabinetschef van Navo secretaris-generaal Stoltenberg dat het een ‘oplossing kan zijn’ als Oekraïne gebied opgeeft en in ruil daarvoor Navo-lidmaatschap krijgt. Hij betreurde nadien de uitspraak en Stoltenberg herhaalde donderdag de mantra dat ‘alleen de Oekraïners’ besluiten wanneer de tijd rijp is om te praten.
Dat zegt men ook in Washington. Maar als Oekraïne wel de wapens krijgt om te overleven, maar niet om Rusland te verdrijven, zal dat zijn effect niet missen. Nergens leeft dat besef meer dan in Kyiv zelf. Het is een van de redenen dat Oekraïne deze zomer en herfst, zonder luchtdominantie en tegen goed ingegraven Russen, tóch probeert door die linies heen te breken. Ze voelen dat ze weinig keus hebben.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden