Het was de laatste ontbrekende schakel in het moeizame gevecht om de F-16. De F-16 is een Amerikaans toestel en de VS moeten toestemming geven als andere landen, zoals Nederland, hun overtollige gevechtsvliegtuigen aan de Oekraïense luchtmacht willen geven. Kyiv dringt al sinds vorig jaar aan op de levering. Het is een van de succesvolste gevechtsjagers van de laatste vijftig jaar en Oekraïne kan het toestel dus zeer goed gebruiken.
Washington zal de ‘goedkeuring bespoedigen’, zo liet minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken Nederland en Denemarken donderdag weten, als deze landen F-16’s naar Oekraïne willen sturen. In feite is hiermee ook de leverantie door andere landen die beschikken over het vliegtuig, zoals België, mogelijk gemaakt. ‘Een belangrijke mijlpaal’, aldus minister van Buitenlandse Zaken Wopke Hoekstra.
Over de auteur
Stieven Ramdharie is ruim 20 jaar buitenlandredacteur van de Volkskrant met defensie als belangrijkste specialisme.
Met Denemarken coördineert Nederland de F-16-steun aan Oekraïne, nadat president Joe Biden in mei zijn lange verzet had opgegeven tegen leverantie van het toestel aan Oekraïne. Een groep van elf landen werkt sindsdien aan levering van F-16’s en training van Oekraïense piloten. Ook zal deze F-16-coalitie in de komende maanden de knoop moeten doorhakken hoeveel toestellen naar Oekraïne worden gestuurd.
Die kans is zeer klein. De F-16 is een hightech gevechtsjager die je niet zomaar leert in te zetten in een oorlog. De Oekraïense gevechtspiloten zijn nu alleen verouderde toestellen van Russische makelij gewend, zoals de MiG-29 en de Su-27. Qua bewapening lopen deze vliegtuigen sterk achter op westerse toestellen.
De trainingen moeten binnenkort beginnen in Denemarken. Ook wordt er een trainingscentrum opgezet in Roemenië. Een struikelblok is de Engelse taal. De Oekraïense luchtmacht heeft tot nu toe slechts acht piloten kunnen aanwijzen die het Engels goed genoeg beheersen om de training te beginnen. Nog eens twintig krijgen een taalcursus in Engeland. Denemarken zegt dat de training zo’n zes tot acht maanden gaat duren.
Kortom, pas volgend jaar zijn de F-16’s operationeel. De Oekraïense luchtmacht heeft zich al erbij neergelegd dat het gevechtsvliegtuig dit jaar geen rol gaat spelen bij het tegenoffensief. ‘Het is nu al duidelijk dat we Oekraïne deze herfst en winter niet zullen kunnen beschermen met F-16-jagers’, aldus een woordvoerder woensdag. ‘Wij hadden hoge verwachtingen van dit vliegtuig.’
De verliezen van de Oekraïense brigades in de eerste maanden van het offensief onderstrepen nog eens het belang van de F-16. De gevechtseenheden zijn, met hun Europese Leopard-tanks en Amerikaanse Bradley-pantserwagens, kwetsbaar voor aanvallen vanuit de lucht. De kleine Oekraïense luchtmacht, die over minder dan honderd vliegtuigen beschikt, kan ze amper luchtsteun geven.
Krijgsmachten van westerse landen zouden zo’n groot offensief - twaalf brigades in totaal met ruim 40 duizend militairen - nooit in gang zetten zonder voldoende luchtsteun. De Russen maken gebruik van dit zwakke punt in het Oekraïense oorlogsplan met hun gevechtshelikopter Ka-52. De helikopterbases, maar ook het krachtige Russische artilleriegeschut en de infanterie op de grond, zouden met F-16’s kunnen worden aangevallen. Dit zou de opmars van de Oekraïners flink helpen.
De F-16’s kunnen ook een belangrijke rol spelen bij het aanpakken van de Russische luchtverdediging. De Oekraïense luchtmacht kan al sinds de invasie niet vrijuit opereren omdat de Russen met hun S-400’s, een zeer effectief luchtverdedigingssysteem, een groot gevaar vormen in de lucht. Met de Amerikaanse Harm-raket, die op zoek gaat naar de radar van de S-400, kunnen de F-16’s de jacht openen op de Russische luchtverdediging.
Maar ook de gevechtsvliegtuigen die Moskou inzet, moeten oppassen. Volgens de Britse luchtmacht hebben de Russen tot nu toe 86 toestellen verloren. Maar met F-16’s opererend in het Oekraïense luchtruim, kunnen dat er veel meer worden. De Russische luchtmacht zal alles op alles zetten om de F-16’s te vernietigen, met alle gevolgen van dien. ‘Ze zullen minder vliegtuigen over hebben om de Russische grondoperaties te ondersteunen’, betoogde de Amerikaanse militaire deskundige Michael Bohnert, verbonden aan de denktank Rand, maandag in een opiniestuk.
Dat is de grote vraag. Geen enkel land heeft nog concrete toezeggingen gedaan. Nederland, dat de F-16 vervangt door de F-35, vliegt nog met 24 toestellen. Deze worden volgend jaar uitgefaseerd. Verwacht wordt dat ook de andere Europese landen die al decennialang met de F-16 vliegen, zoals België en Denemarken, een bijdrage gaan leveren. De druk op de VS om ook te leveren zal worden opgevoerd. Dat land beschikt over de grootste vloot F-16’s.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden