Hajo Krol geeft aan dat hij geregeld jongeren hoort vertellen dat ze minder slapen of stoppen met sporten om meer tijd te maken voor hun schoolwerk. Vreemd dat ik als docent in het voortgezet onderwijs (scheikunde bovenbouw havo/vwo) in mijn lessen een heel ander geluid hoor als ik mijn rondje door de klas maak om, oprecht belangstellend, te vragen naar de stand van zaken met betrekking tot het leerwerk - om de tere kinderziel te beschermen neem ik het woord ‘huiswerkcontrole’ al niet meer in mond.
‘Geen tijd!’, ‘Ik moest sporten.’ ‘Gisteren ging ik na school meteen werken en daarna had ik nog training.’ Dat er veel tijd verloren gaat aan gamen en videofilmpjes bekijken, wordt overigens nooit aangegeven. Wel als je als mentor een leerling één op één hierover spreekt.
Het geen tijd hebben voor je leerwerk betreft overigens niet een enkeling, nee, dit geldt in de doordeweekse lessen vrijwel altijd voor meer dan de helft van de klas. Logisch toch dat je gierende stress krijgt tegen de tijd dat de toets zich aandient? Dit soort schoolstress als gevolg van een verkeerde priorititeitstelling kan ik als docent niet wegnemen, hoezeer ik in mijn lessen ook hamer op het bijhouden van de lesstof.
Het thuisfront kan hier wel een veel grotere rol spelen. Zij hebben ook de taak om mee te kijken naar de tijdsbesteding en -indeling van hun minderjarige kroost. Maar vreemd genoeg komen de woorden ‘ouder’ en/of ‘verzorger’ niet voor in het artikel en lijkt het alsof er weer een proefballonnetje wordt opgelaten om scholen op te zadelen met een opvoedingstaak.
André Steenbergen, Arnhem
Hajo Krol wil jongeren weerbaarder maken tegen stress, door onderwijs in mentale gezondheid. Via: happylessen of je brein de baas-lessen over ‘Wat is mentale gezondheid? Welke mentale ziekten komen voor op jonge leeftijd? Hoe ga ik om met stress?’ Dit zal volgens Krol het verschil gaan maken tussen weerbare of kwetsbare jongvolwassenen: ‘Tussen het betreden van een gladiatorenarena in een harnas met een zwaard of naakt en met een lepel in je hand.’
Twee kanttekeningen.
1) Welzijnsprogramma’s hebben binnen scholen vaak moeite wortel te schieten en te bloeien, omdat het al te vaak ontbreekt aan wezenlijke dialoog – op elkaars mentale welzijn gericht – tussen schoolleiders (bestuur) en docenten/mentoren. Begin daarom niet bij de leerling, maar bij het ‘elkaar hervinden’ van schoolleiders en docentencorps. Zodat er duurzaam en wijs draagvlak ontstaat voor vernieuwing.
2) ‘Geharnast en voorzien van zwaard’ als hét devies om mentaal gezond te worden? Draagt dit niet juist bij aan voortdurend op je hoede zijn en aan somberheid en angst? Dan liever ‘naakt met de lepel’: ik zie een baby’tje voor me. Puur potentieel, niks mentale problemen. Wat als we beginnen elkaar - boven ieders gedrag en eigenaardigheden uit - te (her)bevestigen in dit potentieel?
Hier start mentale gezondheid. Een nieuw onderwijsparadigma gloort.
Inge Wopereis, TING studiecoaching, Houten
Met stijgende verbazing las ik het opiniestuk van Hajo Krol. Hij slaat daarin wat mij betreft op hol als het gaat om de problemen van jongeren en zeker wat we daar allemaal aan zouden moeten doen. Tot en met een nieuw schoolvak (weer meer stress!). Hij staat met zijn verhaal voor een trend. We zijn al een tijd bezig de eigen kracht van onze jongeren af te pakken door hen allerlei problemen (onze eigen problemen?) aan te praten. Hoog tijd voor een tegengeluid.
Prestatiedruk is van alle tijden. Daar is helemaal niets mis mee. En is uitermate leerzaam om daar zelf mee om te leren gaan. Stress als iets slechts waar door professionals iets aan gedaan moet worden wordt jongeren massaal aangepraat. Het aantal onderzoeken waarin bij jongeren naar negatieve stress wordt geïnformeerd is absurd groot. En als je maar vaak en hard genoeg doorvraagt of je echt niet ergens ongelukkig over bent, is er altijd wel wat.
Volgens mij is er met de meeste jongeren niets aan de hand wat ze niet zelf (of met een beetje niet professionele hulp van een ouder, docent of verdwaalde voetbalcoach) kunnen oplossen. En zie wat dat doet met de weerbaarheid van een jongere! Mijn oplossingen voor het grotendeels niet bestaande probleem: stoppen met het ziek praten van al onze jeugd. Daarbij ook een stevige numerus fixus op de studie psychologie voor een jaar of tien. Zo geven we jongeren de kans hun leven te leiden, zonder hen permanent lastig te vallen met de vraag hoe ze zich voelen.
Komen ze er weer aan toe hun probleempjes zelf op te lossen. Groeit hun weerbaarheid vanzelf. Bijkomend voordeel is dat de professionals in de jeugdzorg eindelijk weer toekomen aan de gevallen die dat echt nodig hebben.
Jeroen Onderwater, docent geschiedenis, Lutjegast
Zoals Hajo Krol in zijn opiniestuk schetst zijn er gegronde, toenemende zorgen over het mentaal welzijn van jongeren. Goed slapen en gezonde stressniveaus zijn daarbij cruciaal. De moderne realiteit, met toxische (school)stress en de altijd-aanwezige smartphone, maakt dit voor jongeren bijna onmogelijk. Stel je voor: een late melding op de school-app over een slecht cijfer zorgt voor stress en verstoort de nachtrust. Of denk aan het perfecte plaatje dat sociale media onze tieners voorspiegelt om aan te voldoen.
Het is daarom inderdaad nodig dat we, zoals Krol stelt, jongeren weerbaarder maken tegen stress via goede educatie. Maar we hebben als maatschappij ook een verantwoordelijkheid te pakken. Daarom ondersteunen we middels de Charge Your Brainzzz-aanpak scholen en gemeenten met het creëren van een stress- en slaapvriendelijke omgeving voor jongeren. Naast een wetenschappelijk onderbouwd lespakket voor middelbare scholen over stress, schermgebruik en slaap, bevat deze aanpak onder andere ook ondersteuning aan ouders om hun tiener te coachen en adviezen voor scholen over schoolstarttijden en school-app meldingen.
De oplossing om het mentale welzijn van tieners te verbeteren moet integraal worden aangepakt en níet alleen bij de jongeren zelf neergelegd worden. Hun hele leefwereld heeft hierin een verantwoordelijkheid zodat zij kunnen opgroeien tot veerkrachtige volwassenen.
Danique Heemskerk, promovendus Charge Your Brainzzz – Vrije Universiteit Amsterdam
Laat ik kort zijn over het opiniestuk van Hajo Krol. Ja, weerbaarheid is heel belangrijk voor iedereen en moet geleerd en geoefend worden, maar de school heeft vooral een opleidingstaak. Opvoeden, waaronder leren weerbaar te worden/zijn, is vooral de taak voor ouders, verzorgers, gezin en omgeving. Laten wij daar beginnen.
Paul Kirschner, emeritus hoogleraar Onderwijspsychologie aan de Open Universiteit, Hoensbroek
De ‘sneeuwvlokjes’ cultuur, als ouders elk hobbeltje uit de wegruimen en hoe elke eis aan een leerling gesteld tot stress kan leiden: die cultuur is inmiddels diep geworteld. Het doet mij denken aan een lerarenbijeenkomst voor het nieuwe schooljaar waarin iemand voorstelde de brugpiepers een assertiviteitstraining te geven tegen het geplaag door tweede en hogere klassers. Het moet niet gekker worden.
Pesten mag natuurlijk niet, maar plagen hoort ook bij opgroeien. Gaan we ook trainingen organiseren voor omgaan met je eerste onvoldoende, je eerste afwijzing in de liefde, je eerste…? Vallen en opstaan. En doorgaan. Ophouden met pamperen.
Theo de Klerk, docent natuurkunde, Bussum
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden