Dennis Wilder, een voormalige adviseur van president George W. Bush, noemde de trilaterale top ‘verbluffend’ gezien de historische animositeit tussen Japan en Zuid-Korea. ‘Wij slaagden er destijds nauwelijks in om een ontmoeting met de Zuid-Koreaanse en Japanse leiders in één kamer te beleggen’, schreef hij op X. De Verenigde Staten drongen al veel langer aan op nauwere samenwerking tussen Japan en Zuid-Korea, beide bondgenoot van de Amerikanen, maar dat bleek altijd onmogelijk.
Maar ook in Oost-Azië heeft de Russische invasie van Oekraïne alles veranderd. De dreiging van destabilisatie van de regio door een Chinese aanval op Taiwan wordt nu veel serieuzer genomen. Bovendien maken Japan en Zuid-Korea zich zorgen over de toenadering tussen Rusland, China en Noord-Korea, alle drie ondemocratische landen met kernwapens. ‘De situatie in ons deel van de wereld is veel, veel slechter dan velen van ons hadden verwacht’, zei de Japanse veiligheidsexpert Kunihiko Miyake in The New York Times.
De slechte verhoudingen tussen Japan en Zuid-Korea komen voort uit de Japanse bezetting van het Koreaanse schiereiland, van 1910 tot 1945. Nog in 2019 annuleerde Zuid-Korea een akkoord over het delen van inlichtingen, na een conflict over de manier waarop Japan de Koreanen tijdens de oorlog behandeld had. Japan reageerde met exportrestricties voor onderdelen voor de Koreaanse chipindustrie.
Vooral de Zuid-Koreaanse president Yoon Suk Yeol heeft zich sterk gemaakt voor toenadering tot Japan. Toen Zuid-Korea deze week herdacht dat het 78 jaar geleden onafhankelijk werd van Japan, stond hij niet stil bij de misdaden die de Japanners tijdens de bezetting van Korea hadden gepleegd. In plaats daarvan noemde hij Japan een ‘partner’ die dezelfde waarden en belangen dient. De bijeenkomst in Camp David noemde hij ‘een nieuwe mijlpaal in trilaterale samenwerking, die zal bijdragen aan vrede en welvaart op het Koreaanse schiereiland en in de Indo-Pacific.’
Yoon neemt een risico met zijn wending naar Japan. Anti-Japanse gevoelens zijn nog altijd sterk in Zuid-Korea. Veel Koreanen vinden dat Japan onvoldoende spijt heeft betuigd voor zijn misdaden tijdens de bezetting en de Tweede Wereldoorlog. Dat kan Yoon opbreken bij de presidentsverkiezingen van april 2024. Op zijn beurt wordt de Japanse premier Kishida bekritiseerd door conservatieve politici, die Zuid-Korea wantrouwen. Daarnaast is het de vraag wat overeenkomsten tussen de VS, Japan en Zuid-Korea waard zijn, mocht Donald Trump in november 2024 worden herkozen tot president van de VS. Daarom moet de samenwerking zo snel mogelijk in ‘het dna’ van de drie landen komen te zitten, waardoor een ‘nieuw normaal’ ontstaat dat moeilijk terug te draaien is, zei de Amerikaanse ambassadeur in Japan, Rahm Emanuel, onlangs.
Een formele overeenkomst tussen de Verenigde Staten, Japan en Zuid-Korea wordt niet verwacht, maar de leiders zullen onder meer afspraken maken over intensievere militaire samenwerking, kunstmatige intelligentie en aanvoerlijnen die de afhankelijkheid van China moeten verminderen.
De samenwerking met Japan en Zuid-Korea past in het streven van president Joe Biden om allianties te smeden die in de Indo-Pacific een tegenwicht moeten vormen voor China. Twee jaar geleden sloten de Amerikanen ook al het Aukus-pact met Australië en het Verenigd Koninkrijk.
Ook Japan en Zuid-Korea willen sterker staan tegenover China en het grillige Noord-Korea. Anderzijds vrezen ze economische strafmaatregelen van China, hun belangrijkste handelspartner. Zo zoeken ze, als zo veel landen, naar het moeilijke evenwicht tussen samenwerking en confrontatie met China.
Over de auteur
Peter Giesen schrijft voor de Volkskrant over de Europese Unie en internationale samenwerking. Eerder was hij correspondent in Frankrijk. Hij is auteur van meerdere boeken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden