Nadat de parlementsverkiezingen vorige maand onbeslist waren geëindigd, probeert de zittende premier Sánchez een regering te vormen door de stemmen van een groot aantal kleine, regionale partijen bij elkaar te sprokkelen. Cruciaal is de steun van Junts per Catalunya, de Catalaanse separatisten onder leiding van Carles Puigdemont.
Junts liet meteen weten dat de keuze voor Armengol niets te maken heeft met de vorming van een nieuwe regering. Toch is de opstelling van de Catalanen een opsteker voor Sánchez. Als Junts de verkiezing van Armengol geblokkeerd had, was de partij waarschijnlijk evenmin akkoord gegaan met een regering onder leiding van Sánchez. Maar nu Armengol gekozen is, kan Sánchez nog hoop houden.
Junts-leider Puigdemont woont al geruime tijd in België omdat hij door de Spaanse justitie wordt gezocht vanwege zijn betrokkenheid bij het Catalaanse afscheidingsreferendum van 2019. In ruil voor steun aan Armengol stelde hij de afgelopen weken keiharde eisen: algehele amnestie voor Catalaanse separatisten zoals hijzelf en een nieuw referendum over Catalaanse zelfbeschikking.
Sánchez verklaarde onmogelijk aan deze eisen te kunnen voldoen, omdat ze strijdig zijn met de Spaanse grondwet. Wel deden de socialisten enkele concessies aan de Catalanen. Het gebruik van het Catalaans in het Spaanse parlement wordt bevorderd en er komt een onderzoek naar de manier waarop separatisten door de veiligheidsdiensten in de gaten werden gehouden. Ook de keuze voor Armengol als kandidaat-voorzitter van de Cortes wordt gezien als een gebaar naar de Catalanen. Zij was leider van de Catalaans sprekende eilandengroep de Balearen.
De komende weken zal de koehandel rond de vorming van een Spaanse regering worden voortgezet. Sánchez zal koning Felipe VI vragen hem aan te wijzen als kandidaat om een nieuwe regering te vormen. Daarna moet hij naar de Cortes. Bij een eerste stemming moet hij een absolute meerderheid halen, bij een tweede stemming volstaat het om meer voor- dan tegenstemmen te krijgen. In dat geval kan de stemonthouding van Junts per Catalunya de doorslag geven.
De socialisten zullen daarover nog hard moeten onderhandelen. Al te grote concessies zullen leiden tot irritaties bij andere regionale partijen die Sánchez steunen, zoals de Baskische EH Bildu. ‘We zijn allemaal nodig hier’, zei de Baskische parlementariër Mertxe Aizpurua.
Als de missie van Sánchez’ missie faalt, volgen er nieuwe verkiezingen, waarschijnlijk in december. Dat gebeurde ook al na de verkiezingen van 2015 en 2019. Het onderstreept hoe gefragmenteerd de Spaanse politiek is, en hoe wankel een nieuwe regering van Pedro Sánchez zal zijn. Zelfs als hij erin slaagt om voldoende steun bij elkaar te sprokkelen.
Over de auteur
Peter Giesen schrijft voor de Volkskrant over de Europese Unie en internationale samenwerking. Eerder was hij correspondent in Frankrijk. Hij is auteur van meerdere boeken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden