‘Duidelijke uitslag’, liet SP-leider Lilian Marijnissen weten via haar sociale media. ‘Ook Nederland vindt dat arbeidsmigratie moet worden gereguleerd’. Er stond een cirkeldiagram bij dat niets te raden overliet: maar liefst 79 procent is het oneens met de stelling ‘arbeidsmigranten zijn hard nodig’.
Dat lijkt overtuigend, maar hier gaat van alles mis. Om te beginnen betreft het de uitslag van een peiling van De Telegraaf. Dat is geen dwarsdoorsnede van de Nederlandse bevolking; je kunt gerust stellen dat een verkiezing onder Telegraaf-lezers voor migranten aanmerkelijk nadeliger uitpakt dan gemiddeld.
Eigenlijk moet ik nog preciezer zijn. Het is niet de mening van de Telegraaf-lezer, maar die van mensen die online reageren op de Stelling van de Dag. Een belangrijk verschil, wat onder meer blijkt uit het feit dat slechts 6 procent geen mening zegt te hebben.
Over de auteur
Thomas Hogeling is schrijver en deze zomer columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Onder de gehele bevolking ligt dat percentage ongetwijfeld hoger. Ik heb bijvoorbeeld geen flauw idee of arbeidsmigratie gereguleerd moet worden. Ik weet niet hoe het nu geregeld is, of dat problemen oplevert en zo ja: wie daarmee worden opgezadeld.
Natuurlijk reageerde Tim Hofman, het goed gevormde geweten des vaderlands, op het bericht van Marijnissen: ‘Een Telegraaf-onderzoekje is toch niet Nederland, hahaha’. Marijnissen reageerde zoals politici meestal reageren als ze worden gewezen op een dergelijke fout; met een nóg minder relevante peiling: ‘Je hoort dit ook gewoon als je aan de deuren gaat in de buurt hoor’.
Dat gaan we de komende maanden tot in den treure horen; verhalen over burgers die politici op straat aanklampen, e-mailen of bellen om te zeggen dat ze groot gelijk hebben. In een tijd dat politici steeds meer haat over zich heen krijgen is dat ze van harte gegund, maar het zegt nog minder dan een Telegraaf-peiling.
En al zouden politici wel schermen met de daadwerkelijke mening van het volk, dan nog is het een drogreden. ‘Ik heb gelijk want de meerderheid vindt het ook’, het argumentum ad populum, is de platst mogelijke uitleg van democratie. Een belediging voor iedereen die door de millennia heen zich het hoofd heeft gebroken over hoe je een land moet besturen.
Al zeker 2.500 jaar worstelen we met de vraag hoe je het volk kunt beschermen tegen zijn eigen, gebrekkige mening. ‘Zonder volk zou de democratie perfect functioneren’, laat Ilja Leonard Pfeiffer de oud-Griekse politicus Alkibiades zeggen in zijn nieuwe roman. ‘Inderdaad’, antwoordt de staatsman Perikles. ‘Het probleem is niet zozeer het principe van het stemrecht, als wel het feit dat het volk de onverbeterlijke neiging heeft verkeerd te stemmen.’
Dat betekent niet dat je de mening van het volk niet serieus moet nemen, er zit in een democratie immers niets anders op. Het betekent wel dat je burgers de kans moet geven een gedegen mening te vormen. In haar pamflet Nu is het aan ons pleit onderzoeker Eva Rovers daarom voor zogenaamde burgerberaden.
Kort samengevat geeft een groep door loting aangewezen burgers dan advies over beleid. Ze krijgen een vraag die wel duidelijk toont wat het probleem is, maar die niet stuurt op een bepaald antwoord. Deelnemers krijgen meestal een vergoeding, zodat ze de tijd kunnen nemen zich te verdiepen in de materie. Vervolgens gaan ze met elkaar in overleg, onder leiding van een gespreksleider die ervoor zorgt dat iedereen gehoord wordt. Uiteindelijk komt daar een gezamenlijk advies uit, van tevoren moet duidelijk zijn wat er concreet met dat advies gebeurt.
In andere Europese landen zijn burgerberaden al een succes. Pleit daar eens voor als je de mening van het volk zo belangrijk vindt. Maar ja, opportunistisch zwaaien met de uitslag van een Telegraaf-peiling is een stuk gemakkelijker.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden