Strikt genomen heeft Vivian Arnon (64) geen parasol nodig. Maar het is gezellig, zegt ze, als je samen wat gaat eten. Een koelbox met lekkers, een paar stoelen, en haar blauwe parasol. ‘We spreken hier in de tuin met elkaar af – iedereen brengt wat te eten mee. Soms bestellen we bami, net als in Paramaribo.’ In een kruiwagen liggen flessen zelfgemaakte limonade.
Als de zon fel schijnt, is een parasol natuurlijk handig, maar dan wordt de glazen hemel boven de moestuin van mevrouw Arnon bespoten met krijt om het licht te dempen. Haar tuin ligt in een kas in Almere en doet haar denken, zegt ze, aan het kostgrondje van vroeger in Paramaribo, achter het huis. Haar aubergines, paksoi, amsoi en sopropo doen het onder het Flevolandse glas net zo goed als in Suriname. Vergeet ook de bitawiri niet: ‘Zó lekker met zoutvlees of gedroogde garnalen.’
Dankzij haar kastuintje kan ze elke dag Surinaams eten. ‘Geïmporteerde Surinaamse groenten zijn heel duur.’ Kousenband gaat voor 13 euro de kilo op de markt. ‘Dat kunnen alleen rijke mensen betalen.’
De 30 duizend vierkante meter kas van Onze Volkstuinen in Almere zijn een tropische oase op de Nederlandse klei. In de ruim achthonderd volkstuintjes, van elkaar gescheiden met hekken van gaas, klimmen passieplanten en kousenband de hoogte in, staat de okra in keurige rijtjes en wordt de bodem bedekt met weelderig groen tayerblad. Komkommers zijn in de minderheid ten opzichte van hun tropische zusje sopropo, oftewel bittermeloen. ‘Kijk, dat is kangkong’, zegt de Thais-Nederlandse Khanittha Saengsun (40) tegen haar Almeerse schoonmoeder met wie ze samen door de kas loopt. ‘Surinamers noemen het dagoeblad en jullie waterspinazie.’ Ze willen samen een kastuintje beginnen.
Het was voor ondernemer Ron van Zwet (54) een verrassing dat zijn initiatief, tien jaar geleden, een succes zou worden onder vooral mensen met een Surinaamse en Antilliaanse achtergrond. Ze vormen nu zo’n 60 tot 70 procent van zijn klanten. Als Westlandse rozenkweker was hij enkele jaren eerder neergestreken in de Flevopolder. Maar de klad kwam in de markt, mede door de gasprijzen, en de rozenimport uit lagelonenlanden in Afrika en Zuid-Amerika.
Toen hij hoorde dat de gemeente Almere wachtlijsten had voor volkstuintjes, besloot hij stukjes grond in zijn kas te gaan verhuren. ‘Ik had folders laten drukken, maar het liep aanvankelijk voor geen meter. Mijn kinderen zeiden: pap, je moet reclame maken op Facebook.’ Het bleek een efficiënte stimulans voor de mofokoranti – Surinaams voor ‘mondkrant’ – waarna het nieuws zich snel verspreidde.
Tropische gewassen doen het doorgaans goed in Nederlandse kassen, maar niet veel professionele tuinders beginnen eraan. ‘Veel tropische soorten zijn nog niet goed uitveredeld’, zegt Van Zwet. ‘Ze worden vaak geïmporteerd uit Suriname en de Dominicaanse Republiek. Dat is duur, en je weet niet waarmee ze zijn bespoten.’ De tuintjes in zijn kas zijn biologisch en niet verwarmd. De meeste (sub)tropische gewassen doen het goed in het kasklimaat, hoewel de bananenbomen wel omhoog inschieten maar geen bananen produceren.
Terwijl de wachtlijsten bij volkstuinverenigingen groeien, neemt het landelijke oppervlak aan volkstuinen in de open lucht af. De kleine 4 duizend hectare uit het jaar 2000 slonk sindsdien met zo’n 10 procent volgens CBS-cijfers die overigens niet verder gaan dan 2017. Er liggen daarom kansen voor particuliere verhuurders, meent Van Zwet, ook op de koude grond.
In het Zuid-Hollandse Kwintsheul verhuurt Richard van Wingerden (51) sinds februari een deel van zijn paprika-kas aan volkstuinders, mede vanwege de torenhoge gasprijzen. De klandizie van Ons Kastuintje bestaat grotendeels uit Nederlanders die meer zelfvoorzienend willen worden, vertelt hij. Van Wingerden ziet een verband met de coronatijd. ‘Volkstuinders hier vertellen dat ze minder afhankelijk willen zijn van de overheid en supermarkten. Ze willen weten wat er in hun voedsel zit. Alles is hier biologisch.’
Van Zwet zelf is in maart een tweede vestiging begonnen in Houten en is aan het uitbreiden in Almere. Op een zomerse zaterdagochtend hebben zo’n tachtig belangstellenden zich verzameld in de loods van zijn Almeerse vestiging.
‘U tuiniert straks biologisch, maar u hoeft niet bang te zijn voor insecten.’ Edney Aldewereld is net geslaagd voor zijn mbo-4 opleiding en geeft uitleg en advies aan toekomstige volkstuinders tijdens een tour door de kas. ‘We hebben bijvoorbeeld doosjes met roofmijt om spint en trips te bestrijden.’
Jilbert Niemeijer (45) uit Almere en zijn vrouw overwegen een tuin te nemen. Ze hebben nog wat twijfel. Zoals in elk volkstuinencomplex komt ook hier diefstal van groenten voor, vooral van duurdere exotische soorten. Maar het is niet erger dan in ‘gewone’ volkstuinen, verzekert Edney, en je kunt gaas om je tuin zetten, met een slot op het hek. Geen dichte schutting: ‘Dat is zonde van je zon.’ Niemeijer heeft er wel zin in: ‘Het is leuk en gezond om je eigen onbespoten groenten te kweken en wroeten in de grond werkt therapeutisch.’
Edney kan de volkstuinders inmiddels duiden aan de hand van hun gewassen. ‘Dit is een Hollandse meneer’, zegt hij wijzend op een perceeltje met opgebonden tomatenplanten, komkommers en rijtjes broccoli. Maar in een tuin verderop is de integratie voltooid. De aardbeiplanten en sperziebonen staan er zij aan zij met subtropische aloë vera’s.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden