Eén minister komt goed weg met het Porthos-vonnis van de Raad van State. Verder valt er weinig te juichen.
Het Porthos-vonnis van de Raad van State is een schrijnend voorbeeld van de toestand waarin het land is beland door een gebrek aan politieke daadkracht. Het is inmiddels ruim vier jaar geleden dat diezelfde Raad van State paniek veroorzaakte in bestuurlijk Nederland met het roemruchte stikstofvonnis: bij dreigende overschrijding van de stikstofdepositie op nabijgelegen natuurgebieden gaat er voortaan simpelweg een streep door nieuwe wegen, bouwprojecten, industriegebieden en stadsuitbreidingen.
De onderliggende redenering: door jarenlange verwaarlozing zijn de meeste natuurgebieden er dusdanig slecht aan toe dat ervan moet worden uitgegaan dat elk beetje extra stikstof leidt tot verdere verslechtering. En dat is nou eenmaal in strijd met de bindende afspraken die Nederland in internationale verdragen heeft gemaakt.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Duidelijker had de boodschap destijds niet kunnen zijn: de stikstofuitstoot moet omlaag en rap een beetje. Maar de kabinetten Rutte III en IV besloten er eerst nog wat adviescommissies op te zetten (met steeds dezelfde boodschap), er een stapel rapporten over te laten schrijven (met steeds dezelfde boodschap) en er ook daarna nog oneindig over te blijven steggelen, met als voornaamste resultaat dat pas sinds kort de vrijwillige uitkoopregeling open staat voor veehouders die overwegen te stoppen. Aan concretere stappen (een uitstootbelasting, desnoods gedwongen onteigening) kwam het kabinet niet meer toe voordat het in juli viel.
Het resultaat is te lezen in het vonnis over het Porthos-klimaatproject: zestien dichtbedrukte pagina’s juridisch gesteggel op de vierkante millimeter over de vraag of kan worden uitgesloten dat de bouw van de CO2-opslag onder de Noordzee leidt tot natuurverslechtering in de nabijgelegen duingebieden.
Milieuorganisatie Mobilisation for the Environment meent van niet, het kabinet draagt ecologisch onderzoek aan dat zegt dat het wel kan: ja, de stikstofdepositie op de gebieden zal tijdelijk een beetje toenemen, maar er zijn geen concrete aanwijzingen dat de biodiversiteit daardoor achteruit zal gaan. De plaatselijke natuur kan nog een stootje hebben. De Raad van State oordeelde dit keer in het voordeel van het kabinet.
Voor één demissionair bewindsman is dat goed nieuws: de CO2-opslag is voor klimaatminister Rob Jetten een belangrijk instrument om zijn doelstellingen te halen. Hij kan weer even vooruit. Maar verder mogen kabinet en Kamer nauwelijks hoop ontlenen aan dit vonnis.
De Raad van State benadrukt dat het oordeel geldt voor dit specifieke project en dat alle andere vergunningen dus gewoon blijven wankelen zolang niet expliciet en elke keer opnieuw met diepgaand onderzoek is aangetoond dat bouwen mogelijk is zonder enige natuurschade. De Raad neemt niets voor zoete koek aan. Een onafzienbare reeks rechtszaken hangt onverminderd boven elk bouwproject, met alle vertraging van dien plus zeer onzekere uitkomsten.
Er is maar een manier om uit het moeras te komen en dat is de echo uit 2019: de stikstofuitstoot moet omlaag en rap een beetje. En dat staat helemaal los van de kleur van de volgende regeringscoalitie, wat er komend najaar in de campagne ook over wordt beloofd.
Source: Volkskrant