De zaak was aanhangig gemaakt door twee Syriërs die asiel hadden aangevraagd in Nederland. Omdat zij eerder ook asiel aanvroegen in Bulgarije, wilde demissionair staatssecretaris Eric van der Burg (VVD) hun verzoek niet in behandeling nemen. De zogenoemde Dublinverordening bepaalt namelijk dat het land van de eerste aanvraag verantwoordelijk is voor de behandeling ervan.
De Syriërs willen niet terug naar Bulgarije, omdat zij vrezen slachtoffer te worden van illegale praktijken rond de asielketen in dat land. In december vorig jaar onthulde het Europese journalistencollectief Lighthouse Reports dat asielzoekers in Bulgarije soms dagenlang werden opgesloten in kleine hokken die veel weg hebben van hondenkennels. Daarna werden ze het land uitgezet, voordat ze hun asielaanvraag konden indienen.
Over de auteur
Willem Feenstra is onderzoeksjournalist bij de Volkskrant. Hij schreef onder meer over grensoverschrijdend gedrag bij De Wereld Draait Door en bij Defensie. Hij won meerdere journalistieke prijzen en werd in 2017 genomineerd voor journalist van het jaar.
De Raad van State oordeelt nu dat die zogeheten ‘pushbacks’ in Bulgarije inderdaad ‘op systematische wijze en op grote schaal plaatsvinden’. Maar volgens de rechters blijkt ‘uit de beschikbare informatie niet’ dat migranten die op grond van de Dublinverordening aan Bulgarije worden overgedragen door een ander EU-land dat risico ook lopen.
Bulgarije is niet het enige land waar pushbacks plaatsvinden. Soortgelijke praktijken zouden ook voorkomen in Hongarije en Kroatië. Lighthouse Reports registreerde hoe ook daar asielzoekers illegaal werden gedeporteerd, voordat ze hun aanvraag konden indienen en zodoende in het asielsysteem zouden terechtkomen.
In het geval van Kroatië oordeelde de Raad van State vorig jaar dat asielzoekers door Nederland niet meer zomaar kunnen worden teruggestuurd, ‘gezien het aantal pushbacks en het aantal daarbij betrokken vluchtelingen’. Volgens de rechtbank werden vreemdelingen ‘stelselmatig behandeld in strijd met artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)’.
Hoewel de staatssecretaris in de zaak rond Kroatië eveneens betoogde dat door Nederland overgedragen vreemdelingen geen slachtoffer zouden worden van de pushbacks, gingen de rechters daar toen niet in mee. Uit aanvullend bewijs bleek destijds dat de illegale deportaties niet alleen asielzoekers troffen aan de buitengrenzen, maar ook mensen die zich al elders in het land bevonden.
Op dit moment zijn er, naast Kroatië, drie landen waarnaar Nederland volgens de Raad van State niet zonder meer vreemdelingen mag terugsturen. In Italië en Malta zijn de mensenrechten van vreemdelingen in het geding vanwege de opvang-omstandigheden. Denemarken heeft, in tegenstelling tot Nederland, delen van Syrië als ‘veilig’ aangemerkt, waardoor Syriërs het risico lopen te worden teruggestuurd.
Volgens een woordvoerder van de Raad van State is de lijst ‘geen statisch gegeven’. ‘We bekijken het per situatie en per land.’ Zo is de zaak over Kroatië uit 2022 inmiddels wederom in behandeling, nadat de staatssecretaris tot een nieuwe motivering was gekomen. De uitspraak volgt binnenkort, en zal ook gevolgen hebben voor een kleine twintig andere zaken rond het terugsturen naar Kroatië.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden