Ze zeggen dat ze zich losgekoppeld hebben van de overheid en geen belasting hoeven te betalen. Een groeiende groep van nu zo’n tienduizend Nederlanders verklaart zich ‘soeverein’ of ‘autonoom’. Wat behelst hun gedachtengoed en hoe komen ze hieraan?
‘Ik ben een levend mens, ik ben geen persoon’, zegt de vrouw tegen de deurwaarder die voor haar huis staat. Ze steekt haar hand uit. ‘Knijp mij, ben ik dood?’
De deurwaarder van GBTwente steekt ook zijn hand uit. ‘U mag mij ook knijpen. Ik ben ook een levend mens.’ Ze geven elkaar een ongemakkelijke hand.
De brief waarin staat dat ze haar gemeentelijke belastingen nog moet betalen wil de vrouw niet aannemen. De deurwaarder legt de envelop op haar deurmat, maar ze gooit ’m weer naar buiten. Ze doet geen zaken met een criminele overheid, zegt ze, en begint te praten over het World Economic Forum en coronavaccinaties.
De deurwaarder gooit het over een andere boeg. ‘Spoelt u uw wc door, mevrouw?’ De gemeentelijke belastingen zijn onder meer voor het onderhoud van het riool, legt hij uit.
‘En dat kost 700 euro per jaar, meneer?’
‘Ja, blijkbaar.’
‘Niet in mijn boek. Ik betaal alles al.’
Haro Kraak is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over cultureel maatschappelijke onderwerpen als identiteit, gender, polarisatie, extremisme en levenseinde.
Deze scène is te zien in een van de filmpjes die de afgelopen tijd online circuleren van zelfbenoemde ‘autonome’ of ‘soevereine’ mensen die bezoek krijgen van een deurwaarder. Zij menen dat ze zich losgekoppeld hebben van de Nederlandse staat en dat zij geen belastingen, boetes en rekeningen van nutsvoorzieningen hoeven te betalen. Zij erkennen het gezag van de overheid, politie en rechtspraak niet, en dus ook niet van de deurwaarders die de snel oplopende schulden door niet-betaalde aanmaningen komen innen.
Maar daar hebben die autoriteiten geen boodschap aan.
Het gaat om een groeiende groep van naar schatting zo’n tienduizend mensen in Nederland die zich autonoom of soeverein noemen. Dit gedachtengoed, dat al decennia bestaat, is tijdens de pandemie sterk opgeleefd. Een groep coronasceptici vond het beleid van lockdowns, avondklok, vaccinaties en QR-codes dermate dwingend dat zij zich wilden afscheiden van de maatschappij. Dat leidde ertoe dat sommigen emigreerden, hun kinderen thuisscholing begonnen te geven of zich op een andere manier losweekten van ‘het systeem’. Autonoom of soeverein worden is een uiterste vorm daarvan.
Hoewel er verschillende versies rondgaan, komt de theorie hierop neer: iedereen wordt geboren als mens, maar als de ouders aangifte doen, wordt iemand daarmee een ‘persoon’ met een BSN-nummer (door autonomen steevast ‘Burger Slaven Nummer’ genoemd in plaats van burgerservicenummer), wat een ‘juridische fictie’ zou zijn. Je zou je kunnen loskoppelen van deze ‘stroman’ en zo een ‘levend mens van vlees en bloed’ worden. Wie aangehouden wordt, zou volgens de theorie niet zijn identiteits- of rijbewijs moeten tonen aan de politie, want dan erkent hij stilzwijgend het gezag van de overheid. Post van instanties sturen autonomen retour met teksten als: ‘onbestelbaar op dit adres, persoon is overleden’.
Hoe komen autonome en soevereine mensen aan dit gedachtengoed? En wie spint er garen bij om ze dit soort ideeën aan te praten?
Een van de instanties die steeds meer geconfronteerd worden met de autonome mens is de Belastingdienst. Daar zijn sinds begin 2021 meer dan 8.600 brieven binnengekomen van mensen die hun staatsburgerschap opzeggen en tegelijkertijd een ‘geboortetrust’ van 1,5 miljoen euro opeisen, een vermogen dat de fiscus voor iedere Nederlander zou beheren en waarop zij denken recht te hebben. ‘Er bestaat geen wettelijke regeling over een geboortetrust’, stelde de rechtbank in Utrecht in februari toen elf mensen via de rechter het fictieve vermogen probeerden op te eisen.
Ook deurwaarders en incassobedrijven merken dat de beweging groeit. ‘Het gaat bij ons in Twente om tientallen verzoeken per jaar’, zegt Hans Cloosterman, directeur van GBTwente, het bedrijf waarvoor de deurwaarder uit het filmpje werkt. ‘Het is een groep die ons best intensief bezighoudt. Ze zijn vaak welbespraakt en schrijven uitgebreide epistels vol juridische taal. Er gaan voorbeeldbrieven rond die velen gebruiken. We gaan op elk geval in, maar we hebben geen enkele ruimte om tegemoet te komen aan verzoeken om geen belasting te betalen. Als men niet wil betalen, hebben we een heel instrumentarium ter beschikking. Beslaglegging is de laatste optie.’
Ook bij andere instanties en organisaties vangen de autonomen bot. Eind juli deed het gerechtshof in Leeuwarden uitspraak in het hoger beroep over een verkeersboete van 94 euro voor 11 kilometer te hard rijden. De betrokkene zei tot het Inheemse Volk der Germaniten te horen en te leven ‘als vrij en soeverein mens van vlees en bloed’. Vanwege volkenrechtelijke verdragen zouden de door de Nederlandse overheid eenzijdig opgelegde regels niet rechtstreeks op hem van toepassing zijn.
Het hof, zo staat droog opgetekend in het vonnis, verwerpt deze grond. ‘Eenieder die in Nederland woont, leeft of verblijft dient zich te houden aan de in Nederland geldende regels’, stelde het gerechtshof. Een zinnetje dat in eerdere zaken tegen autonome of soevereine burgers ook werd gebruikt: hun bezwaren werden telkens ongegrond verklaard.
Een van de plekken waar autonomen en soevereinen leren wat het gedachtengoed behelst en hoe ze het in de praktijk brengen is YouTube. ‘Word Soeverein! betaal geen Belasting en Hypotheek meer, zo doe je dat!’, is de titel van een 78 duizend keer bekeken video uit 2020 van helderziende Dileila Theunisz. ‘Stap uit de Matrix!’, spoort Theunisz aan in een andere video. ‘Hoe kun je soeverein worden?’ is de kop bij een interview met astroloog Karen Hamaker-Zondag op het YouTube-kanaal van De Andere Krant. De video is 66 duizend keer bekeken.
Daarnaast delen autonomen tips, ervaringen en jurisprudentie met elkaar in chatgroepen op Telegram als ‘autonoomlesgroep’ (2.613 leden), ‘Leven als autonoom’ (2.230 leden) en ‘Ken je rechten en sta in je recht’ (851 leden). Ze roepen elkaar op om naar lezingen over het onderwerp te gaan. Een van de leden vertelt dat hij iemand kent die zijn geslacht en naam heeft laten veranderen bij de gemeente en dat deurwaarders nu bij zijn huis weglopen ‘omdat ze denken dat hij iemand anders is’.
Ene Herman wil zijn hypotheek niet meer betalen, maar is bang om uit zijn huis te worden gezet. ‘Wat adviseren jullie?’ Roeland zegt sinds oktober geen wegenbelasting te betalen en alle blauwe enveloppen ongeopend naar het ministerie van Financiën door te sturen. Een man die zich Fats noemt beschrijft hoe hij onderweg naar school met zijn zoon werd staande gehouden door de politie. Hij vroeg de agent waar zijn mandaat was om hem aan te houden. Even later werd hij in de boeien geslagen, wegens ‘4.000 euro aan onbetaalde boetes’.
Hoewel velen in de chatgroepen vertellen dat ze in de problemen komen, zien ze dit vaak ook als bewijs dat ze op de goede weg zijn – de overheid is immers corrupt. Ze overtuigen elkaar dat het autonome leven ‘niet makkelijk’ is, een kwestie van doorzetten. Een enkele keer wordt iemand boos op de beheerder van de groep: ‘Toen Meija uit haar huis gezet werd, had je een grote waffel. Een hoop stoere taal, maar wat was uiteindelijk je hulp? Een reactie, het is haar eigen keuze. Niets meer.’
Meerdere leden vertellen dat schulden worden ingehouden op hun loon of uitkering. Anderen zeggen dat ze hun geld verschuiven tussen rekeningen zodat instanties er niet bij kunnen. Er circuleren tips om met deurwaarders om te gaan. ‘Vraag naar: een wilsverklaring, een contract, een volmacht, een akte van sessie, een mandaat uit het Centraal Bevoegdhedenregister.’ En: ‘Neem alles op!’
Wie zoekt in autonome en soevereine kringen komt al gauw uit bij een klein aantal sleutelspelers. Youri Plate is oprichter van een juridisch kantoor dat autonomen zou bijstaan en doet op Facebook en YouTube bijna dagelijks verslag van zijn strijd teg Source: Volkskrant