‘De grootste zorg is dat het demissionaire kabinet de ereschuld aan de Afghaanse helpers niet inlost en de beloften aan de Kamer niet uitvoert’, zegt Kati Piri (PvdA). Zij diende dinsdag, precies twee jaar na de val van Kabul, een serie vragen in over de categorische afwijzing van verzoeken van oud-bewakers van defensie, die volgens getuigen gevaar lopen in Afghanistan. De vragen worden ondersteund door tien andere partijen, inclusief de gehele linkse oppositie, BBB, en alle regeringspartijen behalve de VVD.
NRC meldde onlangs, op gezag van een oud-bewaker die wél naar Nederland werd overgebracht en die in Afghanistan jarenlang leiding gaf aan Afghaanse bewakers die voor defensie werkten, dat al vijftien oud-bewakers zijn vermoord door de Taliban, die hen als collaborateurs beschouwen. De Kamer wil weten of deze dreigende signalen uit Afghanistan aanleiding zijn voor de regering om de harde opstelling jegens verzoeken die nu nog voorliggen, te laten varen.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Eerder was hij correspondent in Moskou.
Volgens Derk Boswijk (CDA) kan het kabinet dat doen ‘omdat het gaat om een ook juridisch goed af te bakenen groep mensen’ van tientallen bewakers. Zijn voornaamste zorg, zegt hij, is dezelfde als twee jaar geleden toen staatssecretaris van Justitie Broekers-Knol (VVD) een perspectief schetste van ‘nog eens honderdduizend Afghanen’ die onder de regeling naar Nederland dreigden te komen (woorden die ze later ‘betreurde’, red.). ‘In die tijd werd er erg conservatief en vanuit de onderbuik gereageerd. Ik begrijp dat je altijd ergens een grens moet trekken, en dat dat altijd pijn zal doen, maar we willen dat het groepje mensen dat buiten de boot valt zo klein mogelijk is.’
Anne-Marie Snels, de voormalige leider van een defensievakbond die zich al jaren inspant voor het lot van defensietolken en ander Afghaans personeel dat voor Nederland heeft gewerkt, zegt ‘sterk de indruk’ te hebben ‘dat de overheid met terugwerkende kracht de afspraken verscherpt, met als doel zo min mogelijk mensen toe te laten’.
Die volgens Snels ‘onnodig hardvochtige opstelling’ raakt niet alleen oud-bewakers maar ook ander personeel waarvoor het kabinet na de val van Kabul – en op aansporing van de Kamer – verantwoordelijkheid nam. Ze noemt als voorbeeld een tiental Afghaanse medewerkers van de EU-politiemissie EUpol in Afghanistan, die zich langdurig voor Nederland hebben ingezet. ‘Dit zijn mensen die dezelfde functies hebben verricht als andere EUpol-medewerkers die wél door Nederland zijn geëvacueerd en vaak hebben ze zich ook al vlak na de val van Kabul aangemeld bij Buitenlandse Zaken.’
De bezwaren die deze mensen aantekenen tegen hun afwijzing worden volgens Snels categorisch van de hand gewezen met ‘drogargumenten’. Het demissionaire kabinet voelt zich echter gesterkt door de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, die in februari oordeelde dat het kabinet ‘veel beleidsruimte toekomt in de manier waarop zij uitvoering geeft aan de inspanningsverplichting die zij zichzelf heeft opgelegd om specifieke groepen personen over te brengen van Afghanistan naar Nederland’.
Er zijn dan ook tot dusver ‘geen uitspraken waarin de rechter heeft geoordeeld dat een verzoek tot overbrenging onterecht is afgewezen’, schreef minister van Buitenlandse Zaken Hoekstra vlak voor het reces aan de Kamer. Ook meldde hij dat in totaal meer dan 4.500 Afghanen zijn geëvacueerd en dat het afgelopen jaar nog is besloten 28 ‘schrijnende gevallen’ ook naar Nederland over te brengen.
Juridisch lijkt het kabinet dus gedekt, maar politiek blijft de druk om meer coulance te tonen aanwezig, ook twee jaar na de val van Kabul. Piri wijst erop dat bewakers ook daarvoor al een beroep konden doen op evacuatie naar Nederland (onder de zogeheten tolkenregeling, red.) en dat het nu overduidelijk is dat deze mensen moeten vrezen voor hun veiligheid. ‘Dit waren mensen die door Defensie werden uitbetaald en feitelijk in dienst waren. Daar heb je een zorgplicht voor.’ Defensie zei in reactie op het NRC-bericht ‘nog enkele tientallen verzoeken’, ook van bewakers, in behandeling te hebben.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden