Het Porthos-project moet CO2 uit olieraffinaderijen in de haven van Rotterdam via een pijpleiding naar lege gasvelden onder de Noordzee brengen. Dat zou elk jaar een CO2-reductie van 2,5 miljoen ton moeten opleveren.
Spelers in het project, waaronder Shell en Exxon, krijgen afhankelijk van het succes van het project en de hoogte van de CO2-prijs maximaal 2 miljard euro subsidie. Demissionair minister Rob Jetten (Klimaat) ziet de aanpak van de CO2-uitstoot van de olie-industrie als een onmisbare stap om de landelijke klimaatdoelen te halen.
Daar denkt niet iedereen hetzelfde over. Johan Vollenbroek van actiegroep Mobilisation for the Environment (MOB), die de zaak heeft aangespannen, zegt tegen NU.nl dat hij ondergrondse CO2-opslag juist ziet als een vertraging van de overstap van fossiele naar duurzame energiebronnen.
"Nederland blijft maar doorgaan met de fossiele sector, die toch al buitensporige winsten maakt, massaal te subsidiëren. Het Porthos-project is hiervan een van de vele voorbeelden", stelt Vollenbroek.
Toch doet de Raad van State woensdagochtend uitspraak over een ander aspect van Porthos: stikstofuitstoot. Bij de aanleg van de buis komen stikstofoxiden vrij, bijvoorbeeld uit de uitlaat van graafmachines en hijskranen. Niet miljoenen tonnen, maar 160 ton.
Een deel van deze stikstofoxiden komt in de Noordzee terecht, waar ze geen milieuschade veroorzaken. Dat kan wel het geval zijn voor het deel dat in de Zuid-Hollandse duinen terechtkomt. Porthos liet zelf een ecologisch rapport opstellen over de vraag of dat substantiële natuurschade zou geven. Dat rapport is niet openbaar.
Wel weten we dat het niet om een grote hoeveelheid stikstof gaat. De totale jaarlijkse stikstofneerslag op de Nederlandse bodem is duizenden malen groter.
Toch kan Porthos een juridisch probleem hebben: als de emmer eenmaal vol is, is elke extra druppel te veel - formeel dan. Dat bleek in 2019, toen hetzelfde MOB een geruchtmakende rechtszaak won.
Die zaak legde bloot dat het Nederlandse stikstofbeleid al jaren strijdig was met Europese milieuafspraken. Doordat de uitstoot al jarenlang te hoog is, stapelt stikstof zich steeds hoger op in de Nederlandse natuur.
Dit is samen met verdroging en versnippering van natuurgebieden de belangrijkste oorzaak van het verlies aan biodiversiteit. En van de achteruitgang van leefgebieden, met name op de zandgronden.
We zijn vier jaar verder, en de voornaamste oorzaak van het probleem is sindsdien niet kleiner geworden. Zo komt er jaarlijks nog ongeveer twee keer zoveel stikstof ons land binnen via de import van veevoer als er weer uitgaat via de export van landbouwproducten.
Het restant is een stikstofoverschot, in de vorm van mest. Via ammoniak slaat dit ook in natuurgebieden neer. Na de veehouderij is het wegverkeer de grootste veroorzaker van stikstofvervuiling.
Omdat deze stikstofvervuiling zich nog steeds opstapelt, is er formeel geen ruimte voor het verder verhogen van de stikstofuitstoot. En dat is weer een sluimerend probleem voor de verdere economie, inclusief de bouw. Terwijl de bouwsector verhoudingsgewijs maar weinig stikstof uitstoot.
Om uit die impasse te komen, kreeg de bouw een vrijstelling. Die verklaarde de rechter in een eerdere zitting in de Porthos-zaak al ongeldig. Zolang er geen stikstofruimte over is, moet weer per nieuw bouwproject beoordeeld worden hoe groot eventuele natuurschade is.
Dat geldt in het vervolg van de rechtszaak ook voor het Porthos-project zelf. Daar gaat mogelijk definitief een streep door.
Dat raakt niet alleen aan de Nederlandse klimaatdoelen. Als we in de buurt van de 1,5 graden van het Parijsakkoord willen blijven, is het belangrijk om veel opties te hebben, waaronder ook CO2-opslag. Dat zegt Detlef van Vuuren, klimaatonderzoeker van het Planbureau voor de Leefomgeving en de Universiteit Utrecht.
Daarvoor moet de mondiale uitstoot in 2050 netto nul zijn, en daarna zelfs negatief. Dat lijkt nu moeilijk zonder gebruik te maken van CO2-opslag. "Het is dus belangrijk wel met de techniek te experimenteren", zegt Van Vuuren.
Dat wil nog nergens vlotten. Doordat grote opslagprojecten worden afgeschoten, is er de afgelopen vijftien jaar maar weinig progressie geweest in de ontwikkeling van de techniek. Zo ging er in Nederland in 2010 al een streep door een kleinschaligere proef bij Barendrecht.
De waarheid ligt wel een beetje in het midden, zegt Van Vuuren. Oudere klimaatscenario's gingen vaak uit van een groter aandeel CO2-opslag, bijvoorbeeld bij kolencentrales. Die optie is van tafel doordat duurzame energie in de praktijk veel sneller is gegroeid en ook veel sneller goedkoper is geworden dan destijds werd gedacht.
Maar laten we ook de ecologische schade van klimaatverandering niet uit het oog verliezen, zegt Porthos-woordvoerder Sjaak Poppe. "Als de ijskap van Groenland smelt, stijgt de zeespiegel 7 meter en staat de kwetsbare natuur waar we het nu over hebben bij wijze van spreken onder water."
Kortom, een taaie zaak voor een rechter. En zolang de stikstofemmer tot de rand vol blijft, is het voorlopig waarschijnlijk ook niet de laatste.
Source: Nu.nl algemeen