Bankrovers vormden ooit de aristocratie van de criminaliteit. Er werd schande over gesproken, maar er was stilletjes ook wel bewondering voor lieden die met bravoure een bank binnenstapten en met koffers vol bankbiljetten wisten weg te komen.
Metaalbewerker Aage M. (Meinesz), die in de jaren zestig en zeventig met een thermische lans de bankkluizen wist te kraken, was de bekendste knuffelcrimineel. Hij was te gast bij Willem Duys, schreef een bestseller over zijn seksuele escapades, onder meer met een politie-agente, en ontvluchtte de gevangenis in Leeuwarden. Er werden liedjes over hem gezongen en een documentaire aan hem gewijd.
Aage M. is allang dood. Het beroep van bankrover is uitgestorven, samen met die van letterzetter, scharensliep en porder. De reden is simpel. Er zijn amper nog banken om te beroven. De forensengemeente waar ik woon (24 duizend inwoners) kent al enige tijd geen bankfiliaal meer. Het aantal bankkantoren in heel Nederland is teruggelopen van 6.100 begin deze eeuw tot vierhonderd – een daling van liefst 95 procent. De Rabobank had er in de jaren tachtig nog bijna vierduizend. Nu zijn dat er 135. De ABN Amro heeft zelfs nog maar 27 filialen.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Onlangs verscheen van zijn hand Het geheim van Beursplein 5, over de Amsterdamse beurs. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Nergens zijn sinds de komst van onlinebankieren zoveel stenen kantoren verdwenen als in Nederland. In een kleine stad in het zuiden van Groot-Brittannië zag ik in een winkelstraat bij elkaar drie bankfilialen, respectievelijk van Lloyds, Barclays en HSBC. In totaal telt het land er achtduizend. Liefst 93 procent van de Britten vindt binnen twee mijl van zijn huis een bankfiliaal. In België (ruim 11 miljoen inwoners) zijn nog 3.800 filialen. Ter vergelijking: er is één bankfiliaal op drieduizend Belgen, 8.500 Britten en 45 duizend Nederlanders.
Misschien lopen deze landen hopeloos achter. Maar het is ook mogelijk dat banken zich in België en Groot-Brittannië meer bewust zijn van de sociale functie van filialen – overigens ook van postkantoren. Uit onderzoek van Accenture onder 50 duizend consumenten bleek dat tweederde van de Nederlanders graag een bankfiliaal in de buurt heeft. Het is niet alleen makkelijk, maar het geeft ook vertrouwen in het financieel stelsel. Ze kunnen daar advies krijgen over een krediet of – heel actueel – over het verplaatsen van spaargeld naar een bank met een drie keer zo hoge rente.
Slechts 30 procent van de Nederlanders is tevreden over de dienstverlening van de huidige banken, waarbij ze bij vragen en problemen door computers te woord worden gestaan. Liefst 2,6 miljoen Nederlanders worstelen volgens De Nederlandsche Bank met digitaal bankieren. Ook de bankroof is met phishing en spoofing digitaal en anoniem geworden.
Bankieren is in essentie een menselijke functie, omdat het gaat om vertrouwen. Klanten zijn ook graag loyaal aan hun bank, maar de banken niet meer aan hun klanten: betaal- en spaarrekeningen zijn een last in plaats van een lust geworden.
Misschien is de sanering van het aantal bankfilialen wel te ver doorgeschoten. Daardoor voelen klanten zich ook sneller beroofd door de banken zelf.
Source: Volkskrant