Wie gaan we eigenlijk spreken, in het restaurant van een Londens hotel? Jon Batiste komt er zijn nieuwe album World Music Radio toelichten dat 18 augustus verschijnt. 36 is-ie en hij heeft al een leven achter de rug als componist, zanger, jazzpianist en televisiepersoonlijkheid. En passant zong hij voor de Amerikaanse president Biden en daags na ons gesprek gaat hij op bezoek bij diens Franse ambtgenoot Macron.
Dus wie gaan we eigenlijk spreken? Een muzikant die een nieuwe plaat te promoten heeft, iemand die zeven jaar als bandleider te zien was in een van de bekendste talkshows in de Verenigde Staten, of een activist die zich drie jaar geleden als een van de eerste bekende Amerikanen inzette voor de Black Lives Matter-zaak?
Over de auteur
Gijsbert Kamer is sinds 1992 muziekjournalist. Hij schrijft voor de Volkskrant recensies, interviews en beschouwingen over pop en jazz.
‘Noem me maar de grote ontregelaar’, roept Batiste wanneer na de hartelijke kennismaking de vraag op tafel komt. ‘Want dat wil ik eigenlijk vooral met mijn werk, de hokjesgeest doorbreken. Om te beginnen in de muziek, maar ook daarbuiten. Door al die jaren tv-werk heb ik geleerd om te gaan met mensen die uitblonken in hun vakgebied of discipline. Ik ben ook niet bang om hooggeplaatste politici aan te spreken. En na een optreden voor Biden ga ik gewoon de straat weer op om te demonstreren tegen racistisch politiegeweld.’
Jon Batiste is een innemende man. Niet gek dat tv-producers, reclamebureaus en politici met hem weglopen. Hij leidde van 2015 tot vorig jaar de huisband van de Amerikaanse talkshow The Late Show with Stephen Colbert, is het middelpunt van een wereldwijde campagne van Coca-Cola en mocht in het Witte Huis zingen tijdens een staatsdiner.
‘Maar ik ben vooral muzikant hoor’, zegt Batiste. In 2022 kreeg hij voor zijn vorige album We Are vier Grammy Awards toegekend, onder meer die voor beste album van het jaar. ‘Dat was wel een hoogtepunt, ja. Dat niet Billie Eilish of Taylor Swift won, die duizend keer zoveel platen verkopen als ik. Mensen zeiden: huh, Batiste is toch een jazzmuzikant? Ja, maar ik wilde juist met We Are laten horen hoe alle genres in de zwarte muziek met elkaar verbonden zijn. Jazz, soul, gospel, hiphop en blues. Ze zijn de de laatste eeuw een eigen leven gaan leiden, maar ze komen allemaal uit dezelfde zwarte oerbron. Al die genres weer samenvoegen tot iets nieuws, dát wilde ik op We Are. Dat had de jury goed begrepen.’
Het winnen van juist deze prestigieuze Grammy was voor Batiste het sein om zich nog meer aan zijn muziek te wijden. ‘Ik heb We Are eigenlijk vooral gemaakt in de kleedkamer van Colberts Late Show. Elke pauze benutte ik om te werken aan liedjes, die we daar ook instudeerden en opnamen. De beloning met een Grammy leidde er ook toe dat ik in de maanden daarna eens goed stilstond bij wat ik nu echt wilde. Bij Stephen Colbert had ik jarenlang meer dan tweehonderd uitzendingen per jaar gedaan. Dat was leuk en ik heb er veel van geleerd. Vooral van de gasten die hij uitnodigde. Ik was gewend contact te hebben met muzikanten, bij Colbert leerde ik regisseurs, politici en schrijvers kennen. Maar het avond aan avond spelen, niet op tournee kunnen met mijn eigen muziek, beperkte me ook in mijn mogelijkheden.’
Dus zegde Batiste na zeven jaar zijn baan op. ‘Het had me ver gebracht. En ook een beetje beroemd gemaakt. Ik mocht meewerken aan de soundtrack van de animatiefilm Soul, waarvoor ik ook een Grammy en zelfs een Oscar won. En juist vanwege mijn bekendheid van tv trok ik aandacht met de demonstraties die ik ging leiden toen drie jaar geleden George Floyd werd vermoord.’
Batiste was actief als Black Lives Matter-activist en weet zeker dat de uitnodiging van het Witte Huis daar een gevolg van was. ‘Dat doet het toch goed, een zwarte activist die voor de president komt zingen, haha.’ Maar hij kwam alleen op zijn eigen voorwaarden, voegt hij eraan toe. ‘Ik wilde dat mijn opa, die zelf een verleden heeft als burgerrechtenactivist, ook kwam. Uiteindelijk mocht ik elf familieleden meenemen. Het beeld van mijn opa die de hand schudt van de president van de Amerika, ontroert me nog altijd.’
Maar hoe bijzonder dat optreden ook was, Batiste is geen muzikant geworden om te zingen voor de president. ‘Met We Are wilde ik alle zwarte muziek samenvoegen, op mijn nieuwe album World Music Radio ga ik een stapje verder. Ik wil alle populaire muziekstijlen ter wereld laten samensmelten in een nieuw geluid, mijn wereldmuziek. Al heb ik de term wereldmuziek altijd verafschuwd; die impliceert dat lokale tradities met westerse ogen werden bekeken en al snel als exotisch werden bestempeld. Mijn wereldmuziek is niet obscuur of onderdeel van de antropologische wetenschap. Nee, ik heb het over de mainstream. K-pop in Azië en reggaeton in Zuid-Amerika behoren tot de populairste muziek ter wereld. En anders dan vroeger is die voor iedereen toegankelijk. Die stijlen wil ik integreren in míjn concept van wereldmuziek. Ik werk op World Music Radio samen met artiesten uit alle windstreken en ga met ze van afro-beat via ama-piano en reggae naar K-pop.’
De Koreaanse meisjes van New Jeans zijn op het nieuwe album te horen naast het Zuid-Afrikaanse Native Soul en de Amerikaanse Lana Del Rey. Een bonte, vrolijk stemmende muzikale reis met in elk nummer ook een rol voor Batiste zelf, als zanger, rapper of pianist.
‘Ik heb altijd al moeilijk kunnen kiezen, heb eigenlijk altijd alles gedaan. Ik begon ooit, in New Orleans, met zingen. Daar was ik altijd op straat en maakte muziek met jongens als Trombone Shorty. Daarna ging ik ook pianospelen en bleek ik daarvoor talent te hebben. Toen trok ik naar New York, waar ik werd opgenomen in de jazzgemeenschap. Dat ging lekker, ik maakte een paar echte jazzplaten, die veel beter verkochten dan de platen die ik met mijn soulband Stay Human had gemaakt. Als jazzpianist wist ik me blijkbaar makkelijker te onderscheiden.
‘Zelf ben ik vooral trots op mijn album Social Music, dat ik in 2013 met Stay Human maakte. De muziek op dat album, dat is waar ik nog altijd voor sta. Goeie term ook, ‘social music’. Zonder het sociale aspect betekent muziek niks voor me.’
Hoewel Social Music commercieel niet succesvol was, leverde het Batiste en zijn band wel een uitnodiging op voor Stephen Colberts talkshow. Toen hij daar vorig jaar afscheid van had genomen liep hij op vakantie in Italië producer Rick Rubin tegen het lijf.
Die ontmoeting stond aan de basis van World Music Radio. ‘Ik vertelde over de toen nogal vage plannen die ik had voor een album met wereldmuziek. Rubin nodigde me daarop uit naar zijn studio in Malibu te komen, die een maand vrij was. Wat een luxe. Ik hapte meteen toe. Het was die maand echt een komen en gaan van producers en muzikanten.’
Alleen ontbrak het aan eenheid. Batiste wilde al die verschillende stijlen samenvatten tot wat hij een logisch verhaal noemt. ‘Gelukkig werd ik op een dag wakker met een eurekamoment: als ik het album nu eens samenstel als een radioprogramma waarin ik de populairste muziek van de wereld samenbreng?’ Hij bedacht een dj, Billy Bob Bo Bob, een rol die hij zelf speelde – ‘Ik kan een beetje acteren, bij Colbert mocht ik ook weleens kleine komische sketches doen, en ik kondigde er de gasten aan.’
‘Het album eindigt met Life Lesson, een duet met Lana Del Rey. Ik heb altijd al dolgraag iets met haar willen doen en aangezien zij in Los Angeles woont, niet ver van Malibu, was dit de kans. Zij werkte aan haar eigen nieuwe album waarop ik in twee nummers te horen ben. In ruil daarvoor zong ze mee op dat van mij. En we hebben met haar nog veel meer bruikbaar materiaal opgenomen, noteer dat maar vast.’
Een andere opvallende naam op World Music Radio is die van Kenny G, in de jaren tachtig en negentig even geliefd als verguisd vanwege zijn zoetige jazz. ‘Ik zag vorig jaar een documentaire over hem die me buitengewoon fascineerde. Hoe kan iemand zo succesvol zijn, miljoenen platen verkopen en tegelijkertijd zo gehaat worden door zogeheten kenners? Iemand die zo veel weerstand oproept met iets simpels als muziek, daarover wilde ik meer weten. En vergis je niet, zijn sound is over de hele wereld bekend en geliefd. In China draaien ze zijn muziek om na een drukke werkdag tot rust te komen. Dus als ik mijn concept ‘mainstream wereldpop’ serieus nam dan moest ik de populairste instrumentalist van de wereld ook om een bijdrage vragen.’
Al die gasten maken het wel moeilijk met dit album op tournee te gaan, wat toch een uitdrukkelijke wens van Batiste is. ‘Ik heb de tv-fase in mijn leven afgesloten, ik verlang nu naar de tourfase. Ik ben met mijn eigen muziek nooit echt op tournee geweest, ik heb alleen wat losse shows gedaan. Ik heb gespeeld met Cassandra Wilson en Roy Hargrove en in 2009 ook nog even met Prince. Nu ga ik met mijn eigen muziek op tournee. Hoe dat precies in zijn werk zal gaan, daar wordt nog aan gewerkt. Maar ik ben na al die jaren tv-verplichtingen echt toe aan deze nieuwe fase in mijn carrière. En die mag gerust ook zeven jaar duren.’
Jon Batiste, World Music Radio, Verve/Universal; verschijnt 18/8.
Jon Batiste tekende samen met Trent Reznor en Atticus Ross voor de filmmuziek van de animatiefilm Soul (2020). Behalve de film won ook de muziek een Oscar, nadat die al eerder was bekroond met een Grammy. De jazzmuziek die bij het Source: Volkskrant