Elke nieuwe strafzaak tegen Donald Trump lijkt die daarvoor in ernst te overtreffen. Zijn eerste vervolging, in New York, betrof een relatief licht vergrijp: het heimelijk afkopen van een minnares met campagnegeld. Zijn tweede, voor het achterhouden van vertrouwelijke documenten, is zwaarder, maar voor veel Amerikanen nog altijd geen halszaak. Trumps derde vervolging, rond zijn aandeel in de Capitoolbestorming, heeft de hoogste potentiële straf en maatschappelijke relevantie.
Toch is het vermoedelijk deze vierde strafzaak tegen Trump, afgelopen maandagnacht (lokale tijd) in de staat Georgia afgekondigd, die hem de grootste zorgen baart.
Donald Trump wordt vervolgd voor zijn pogingen om eind 2020, als president, de verkiezingsuitslag in Georgia ongedaan te maken. Deze zogenoemde ‘swing state’, waar de uitslag nauw luistert, was één van de staten die Trumps verlies van uitdager Joe Biden bezegelden. Hij kwam er nog geen 12.000 stemmen tekort. Vervolgens zocht de president naar – volgens justitie strafbare – manieren om toch tot winnaar te worden uitgeroepen.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York. Hij is auteur van het boek Laura H.
Dat deed Trump niet alleen. In de aanklacht komen tevens zijn voormalige advocaten Rudy Giuliani en John Eastman en stafchef Mark Meadows voor. In totaal worden er, inclusief de voormalige president, negentien namen genoemd en zijn er 41 tenlasteleggingen. De verdachten zouden onder meer hebben samengespannen om Trump aan verkiezingswinst te helpen, terwijl hij de verkiezingen verloren had.
Indien Trump schuldig wordt bevonden, dan hangt hem potentieel een jarenlange gevangenisstraf boven het hoofd. Dat geldt ook voor zijn vervolgingen rond de staatsdocumenten en de Capitoolbestorming, maar er bestaat één groot verschil: in die federale zaken zal Trump, mocht hij in 2024 opnieuw president worden, naar eigen zeggen gratie verlenen aan zichzelf. Bij de vervolging in Georgia, niet federaal maar lokaal, heeft hij die optie niet. De politiek biedt Trump dit keer geen uitweg.
Tweeënhalf jaar deed lokale aanklager Fani Willis over haar onderzoek. Twee dagen zou haar eindpresentatie deze week duren aan de grand jury, het tribunaal van 23 burgers uit Georgia dat bepaalt of er genoeg bewijs ligt voor een strafzaak. Aan het einde van de eerste dag, veel eerder dan verwacht, voelden zij zich al klaar om te stemmen. Hun besluit: ja, Trump moet strafrechtelijk worden vervolgd.
Trump herhaalde in reactie weer de leugen dat hij de ware winnaar van de verkiezingen is. Hij ontkent strafbaar te hebben gehandeld. Zijn campagneteam schreef op de late maandagavond over ‘gefingeerde beschuldigingen’ door een ‘rabiaat partijdige’ aanklager.
In de dagen en weken na de presidentsverkiezingen van november 2020 verspreidde Trump, toen nog de zittende president, misinformatie over zogenaamde stemfraude in Georgia en andere staten waar hij had verloren. Zijn team rekruteerde eigen kiesmannen – functionarissen die een kandidaat namens hun staat tot winnaar uitroepen – die op Trump zouden stemmen in plaats van op Biden. Zo zou de raticifering van Bidens verkiezingswinst moeten worden verhinderd.
In geen enkele Amerikaanse staat was de beïnvloedingspoging vanuit Trumps team zo intens als in Georgia. De president belde persoonlijk met de Republikeinse gouverneur Brian Kemp om hem te verzoeken het staatsparlement voor een spoedsessie bijeen te roepen. Kemp weigerde dat.
‘Wat een dwaas is Governor Kemp’, fulmineerde Trump op Twitter. Vervolgens vroeg Trump hetzelfde aan Republikein David Ralson, de inmiddels overleden Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden in Georgia. Ook Ralson ging niet in op het verzoek van de president. Naar verluid reageerde de voorzitter gealarmeerd.
Trump en zijn medestanders zaten intussen niet stil en verspreidden talloze complottheoriën over verkiezingsfraude. Zo zouden in Georgia onder meer de stemmachines van het merk Dominion zijn gehackt in het voordeel van linkse krachten – een verzinsel waardoor televisiezender Fox News later nog in grote juridische moeilijkheden zou raken.
Rudy Giuliani, de voormalige burgemeester van New York en destijds Trumps advocaat, deelde een beruchte video waarop te zien zou zijn hoe twee medewerkers van het stembureau ‘een USB-stick’ doorgaven om de uitslag te beïnvloeden. Deze medewerkers, de moeder en dochter Ruby Freeman en Wandrea Moss, werden vervolgens maandenlang ernstig bedreigd. Het bleek uiteindelijk te gaan om een pepermuntje.
In een laatste poging tot beïnvloeding, op 2 januari 2021, belde Trump met Brad Raffensperger, als hoogste functionaris verantwoordelijk voor de uitvoer van verkiezingen in Georgia. ‘Wat ik wil doen is dit’, zegt Trump tijdens dat opgenomen telefoongesprek, ‘ik wil gewoon 11.780 stemmen vinden.’ Dat aantal zou genoeg zijn om de uitslag in Trumps voordeel te laten uitvallen. Maar Raffensperger, tevens een Republikein, hield zijn rug recht.
Op 6 januari 2021 bestormden aanhangers van Trump het Capitool in Washington D.C., met als doel de procedure te dwarsbomen waarop Bidens verkiezing werd bekrachtigd. Op 7 januari deed het Congres dat alsnog. Diezelfde dag werd er ingebroken bij een stemkantoor in Coffee County, een klein district in Georgia. De aanwezigen kopieerden daar gegevens vanuit stemcomputers. Aanklager Fani Willis zou over bewijsmateriaal beschikken dat dit team werd aangestuurd vanuit het Witte Huis van Donald Trump.
Het plan om de uitslag in Georgia ongedaan te maken faalde, mede dankzij de weerstand van de lokale vertegenwoordigers uit zijn eigen partij. Trumps vruchteloze poging kan hem nu echter alsnog duur komen te staan.
Het onderzoek van Fani Willis vertoont enige overlap met de federale strafzaak van speciaal aanklager Jack Smith. Ook in die zaak, naar Trumps bredere poging om aan de macht te blijven en de daaruit voortvloeiende Capitoolbestorming, vormt Trumps handelen in Georgia een substantieel onderdeel. Willis en Smith zeggen desondanks geen informatie met elkaar te hebben uitgewisseld. Beide aanklagers verzamelden hun eigen getuigenissen.
De grand jury in Georgia hoorde maandagmiddag nog een laatste stel getuigen, onder wie Geoff Duncan, de voormalig plaatsvervangend gouverneur van Georgia. ‘Het was een intense bijeenkomst’, zei Duncan, een Republikein, na afloop tegen nieuwszender CNN. ‘Ik denk dat dit een belangrijk keerpunt is voor Amerika.’
Ook de lokale journalist George Chidi was maandag opgeroepen om op de rechtbank te komen getuigen. Om 20.00 ’s avonds, lokale tijd, liet hij weten dat zijn getuigenis niet langer nodig was. De grand jury had al genoeg gehoord.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden