Een van de twee koranverbranders in het centrum van Stockholm wil net aan zijn toespraak beginnen als de menigte opzijgaat voor een groep tegendemonstranten. Tien in het rood geklede Zweden met bolhoedjes, een grote ballon en een blokfluit stoppen aan de rand van de politieafzetting en zetten hun slogan in: ‘Stop de haat! Stop de haat.’ En man met een megafoon komt erbij staan en schreeuwt op hetzelfde ritme: ‘Hij is een id-i-oot.’
De koranverbrander, die op zeker 30 meter achter het politiecordon met zijn actie wil beginnen, lijkt even van zijn stuk gebracht. Hij probeert de aandacht weer terug te krijgen door met het voor moslims heilige boek te gaan hooghouden, maar ook dat lukt niet goed. Enkele tegendemonstranten laten een schril hoongelach horen.
Over de auteur
Jeroen Visser is correspondent Scandinavië en Finland voor de Volkskrant. Hij woont in Stockholm. Hiervoor was hij correspondent Zuidoost-Azië. Hij is auteur van het boek Noord-Korea zegt nooit sorry.
Het is de vierde koranactie in Stockholm van deze zomer, ditmaal op een van de drukste plekken van de hoofdstad: een pleintje tussen het parlement, het koninklijk paleis en de oude stad. Drommen toeristen bewegen continu langs dit drieattractiespunt. De aanwezigheid van tientallen agenten leidt bij sommige bezoekers tot spanning. ‘Misschien nu niet het beste moment om hier te zijn’, zegt een Engelse toerist voordat hij zijn zoontje een andere kant op dirigeert.
Geef hem eens ongelijk. De eerdere koranverbandingen leidden tot woedende reacties uit moslimlanden en een verhoogde dreiging van terroristische groeperingen die oproepen tot het plegen van aanslagen. De Zweedse veiligheidschef Henrik Landerholm zei maandagochtend dat Zweden een prioriteitsdoelwit is geworden voor die groepen. De Britten schreven zondag in een vernieuwd reisadvies dat het aannemelijk is dat terroristen zullen proberen een aanslag te plegen in Zweden.
Dat zijn geen holle frasen. Vorige week ontplofte er een molotovcocktail bij de Zweedse ambassade in Beiroet. Eerder viel een man een medewerker aan van het Zweedse consulaat in de Turkse stad Izmir. Die laatste aanval zou gaan om een visumkwestie, maar de veiligheidsdiensten sluiten niet uit dat de koranverbrandingen een rol hebben gespeeld. In juli bestormden woedende betogers de ambassade in Bagdad.
De Zweedse regering doet wat ze kan: de grenscontroles zijn aangescherpt, allerlei overheidsdiensten en Zweden in het buitenland zijn opgeroepen tot waakzaamheid. Minister van Buitenlandse Zaken Tobias Billström belt zich een slag in de rondte om te vertellen dat de overheid niet achter de koranverbrandingen staat.
Het meest doelmatige middel, de acties verbieden, dat kan niet. Ja, de regering kijkt of ze de politie meer bevoegdheden kan geven om aanvragen te verbieden, maar dat is iets van de lange adem. Bovendien heeft de gedoogpartner van de regering, de radicaal-rechtse Zweden Democraten, al gezegd dit niet te steunen. Dat zou buigen zijn voor kritiek uit moslimlanden.
Zweden heeft een zeer ruim demonstratierecht en de politie mag aanvragen alleen weigeren als er een concreet gevaar dreigt voor de openbare orde. Verhoogde internationale dreiging valt daar niet onder. En dus mag de koranverbranding ondanks alles vandaag gewoon doorgaan. Dat de aanvragers steeds dezelfde zijn, twee in Zweden woonachtige Iraakse immigranten, doet daar niks aan af.
‘Moslims willen alle ongelovigen doden, vooral de christenen’, roept Salwan Momika, een van de twee koranverbranders, door zijn megafoon. Naast hem staat een statief met zijn telefoon, zodat alles opgenomen wordt en vanavond op TikKok kan worden gezet.
Momika is een christen die in Irak betrokken was bij een militie die streed tegen IS. Een paar jaar geleden vluchtte hij naar Zweden, waar hij een verblijfsvergunning kreeg. Met zijn koranacties strijdt hij tegen de islam en voor vrijheid van meningsuiting, zei hij in een interview met de Zweedse publieke omroep.
Hoewel de twee inmiddels de nodige ervaring hebben, oogt de actie rommelig. Momika, die ver achter het politiecordon blijft, is slecht verstaanbaar en neemt herhaaldelijk een pauze om een sigaret te roken. Af en toe gaat hij op de koran staan, waarbij hij demonstratief het publiek inkijkt.
Zijn enige medestander is een vrouw die een groot kruis in de lucht houdt en een tegendemonstrant toeroept dat hij terug moet naar zijn eigen land. Het zijn vooral de aanwezige media, met vandaag ook televisieploegen uit Japan en Duitsland, die zijn boodschap een groot publiek geven.
De meeste Zweden moeten hier niks van hebben, zegt Christian Tengblad, die de in het rood gehulde groep activisten aanvoert. ‘Dit is alleen maar olie op het vuur gooien en daar hebben alleen de Zweden Democraten baat bij. We moeten juist meer respect voor elkaar tonen.’
Toch wil Tengblad niet dat de koranacties worden verboden. ‘Wij houden van de vrijheid van meningsuiting, wij gebruiken die nu ook om tegen de koranverbranding te ageren.’
Hij is niet de enige. Een moeder die zichzelf en haar dochter heeft omhuld in de Iraakse vlag, speelt religieuze liederen af op een speaker, totdat een politieagent haar zegt dat ze moet stoppen. Husam el Gomati deelt kinderchololaatjes uit aan politie en omstanders. ‘Ik doe dit bij elke koranverbranding om te laten zien dat de islam een boodschap van liefde is, in plaats van haat.’
Even wordt het spannend als een man door het cordon probeert te dringen, maar om incidenten te voorkomen, is er tijdens de manifestaties volop beveiliging. Politieagenten werken de man tegen de grond en voeren hem af. Niet lang daarna steekt Momika de koran in brand, waarmee de actie is afgelopen. Hij en zijn collega-activist worden door de politie in twee zwarte auto’s weggebracht.
Terwijl de menigte oplost, wordt de politie door passanten aangesproken. ‘Waarom verdedigen jullie hem?’, vraagt een jongen. ‘Ik begrijp dat je het niet leuk vindt, maar dit mag hier nu eenmaal’, zegt een breedgeschouderde agent. ‘Het is wat het is, helaas.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden