De Indiase premier Narendra Modi probeert een gewelddadig etnisch conflict in de deelstaat Manipur nog steeds zoveel mogelijk te bagatelliseren. De oppositiepartijen proberen de kwestie juist politiek uit te buiten. Tot nu toe vergeefs.
Je kunt als politiek leider in een enorm land als India natuurlijk niet steeds alles in de gaten houden, maar je moet veel moeite doen om drie maanden lang een bijna-burgeroorlog over het hoofd te zien of te negeren. Toch is dat wat premier Narendra Modi volgens critici klaarspeelde. Hij zweeg over het etnisch geweld in de noordoostelijke deelstaat Manipur, waarbij al zeker 180 mensen zijn omgekomen. Tot afgelopen week.
Gedwongen door een door de verzamelde oppositie ingediende motie van wantrouwen hield Modi donderdag in het parlement een twee uur durende rede, een soort apologie van alle successen van zijn negenjarige bewind als premier. Over Manipur begon hij pas na anderhalf uur; de oppositiepartijen hadden de zaal uit protest al verlaten, nog voordat hun motie in stemming kwam. Die overleefde Modi overigens met gemak – zijn Bharatiya Janata Party (BJP) heeft de absolute meerderheid.
De crisis in Manipur begon in mei met gevechten tussen twee etnische groepen, de Kuki’s en de Meiteis. De overwegend christelijke Kuki’s waren boos over plannen van de BJP-regering van de deelstaat om steunmaatregelen die zij als arme, tribale gemeenschap genieten, zoals beschermd landbezit en quota voor overheidsbanen, ook te verlenen aan de veel rijkere hindoeïstische Meitei-meerderheid. Bij het geweld vielen niet alleen ruim 180 doden, honderden anderen raakten gewond en tienduizenden mensen sloegen op de vlucht.
Modi liet zich tot vorige week niet over de kwestie uit. Toen er in juli een video opdook van seksueel geweld tegen Kuki-vrouwen, veroordeelde Modi dat geweld, maar zonder in te gaan op het conflict. Ook donderdag hield hij zich op de vlakte. Hij zei alleen dat Manipur hem bedroefd stemde, dat geweld tegen vrouwen onacceptabel is en dat er snel vrede komt in de deelstaat. ‘Laten we samen optrekken en Manipur niet voor politieke spelletjes gebruiken’, aldus Modi. Minister van Binnenlandse Zaken Amit Shah schreef de crisis eerder al toe aan de instroom van vluchtelingen uit buurland Myanmar (veelal leden van de Chin-bevolkingsgroep, die etnisch verwant zijn aan de Kuki’s).
Waarom hield Modi zo lang zijn mond? Het korte antwoord is: uit politiek opportunisme. Manipur wordt geregeerd door zijn eigen BJP, en Modi stelt volgens critici de belangen van zijn hindoenationalistische partij en zijn hindoe-achterban altijd boven alles. Maar Modi maakt er sinds jaar en dag ook een gewoonte van geen verantwoording af te leggen over alles wat negatief afstraalt op zijn beleid, van massale boerenprotesten tot antimoslimgeweld. Zoals analist Michael Safi in de Britse krantThe Guardian schreef: Modi doet niet aan persconferenties, laat de alledaagse politiek over aan zijn adjudanten en presenteert zich vooral als een ‘messias van de armen’.
Voor de oppositiepartijen is de crisis in Manipur juist een godsgeschenk. Ze zijn sinds kort verenigd in een door de Congrespartij geleide alliantie die het bij de verkiezingen in voorjaar 2024 moet opnemen tegen Modi’s BJP. En Manipur is een ideaal thema om Modi aan te vallen op de polariserende manier waarop zijn hindoenationalisme het vanouds pluriforme India verdeelt, in dit geval door te weigeren in te grijpen in Manipur. De motie van wantrouwen was in die zin vooral een teken om te laten zien dat de oppositie een gezamenlijk front kan vormen.
Het was ook langs die lijn dat Rahul Gandhi, leider van de Congrespartij, Modi vorige week attaqueerde. Hij zei dat de regering-Modi Manipur had ‘verdeeld, gebroken en verbrand’. ‘Jullie hebben Moeder India vermoord in Manipur’, aldus Gandhi. Het was zijn eerste speech sinds het Hooggerechtshof begin deze maand het besluit vernietigde waarmee hij in maart na een dubieuze veroordeling wegens smaad uit het parlement was gezet. Gandhi hoopt dat de kwestie-Manipur de aandacht van de kiezer kan verleggen naar de mislukkingen van Modi’s beleid en de stemming in het land op tijd voor de verkiezingen kan doen kantelen.
Het is de vraag of dat gaat lukken. Modi is ondanks alle kritiek nog steeds enorm populair, niet alleen bij de welvarende middenklasse, die volop heeft geprofiteerd van de spectaculaire economische groei van de laatste jaren, maar ook bij veel arme Indiërs, die Modi slim bedient met een populistische mix van hindoenationalisme en inkomenssteun. Alle opiniepeilingen wijzen er dan ook op dat Modi komend voorjaar met overmacht een derde regeertermijn zal gaan binnenslepen.
Mogelijk kan Modi de komende weken nog wel door iets anders worden aangezet tot actie inzake Manipur. India is dit jaar voorzitter van de G20, en Modi treedt in september dan ook op als gastheer van de G20-top in Delhi, waar hij India wil presenteren als opkomende wereldmacht en kampioen van de ‘Global South’. En als er iets is dat hij daarbij niet kan gebruiken, zijn het lastige vragen van collega-wereldleiders en de internationale media over de manier waarop hij een bijna-burgeroorlog negeert in eigen land.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden