Ze zullen wel even met de ogen hebben geknipperd, de dagjesmensen die in de zomer van 1984 over de Grote Markt in Haarlem liepen. Daar stond, midden op het plein, een huis als uit een Playmobil-doos: knalrood dak, rood-wit gestreepte zonwering, houten luiken. Kunstgras ervoor met daarop een felblauwe zandbak, een barbecue, een tuinstoel. In die wonderlijke setting zat een oerburgerlijk gezin dat in een woontijdschrift uit de jaren zeventig en tachtig niet zou hebben misstaan.
Het huis was geen huis, maar een façade van hardboard platen. Het gezin was wél een gezin, hun aanwezigheid op het plein een performance met de titel At Home. Dertig dagen konden voorbijgangers kijken naar hoe kunstenaar Pink de Thierry, haar man Donald Louw en hun dochter Sara als familie leefden – of speelden hoe ze leefden. ’s Nachts sliepen ze in een container die achter het huis stond opgesteld.
Over de auteur
Karolien Knols werkt sinds 2004 voor de Volkskrant en schrijft over fotografie en beeldende kunst.
Nu is aan hetzelfde plein, op locatie Hal van het Frans Hals Museum, een overzichtstentoonstelling te zien met de titel Pink de Thierry – leven in kunst. Aan de hand van foto’s, video’s, aantekeningen en delen van installaties wordt de carrière van de kunstenaar belicht, van haar performances in de jaren tachtig en negentig tot de latere schilderijen die ze maakte in haar atelier. Het is een postume tentoonstelling geworden; Pink de Thierry, geboren als Helena Scheerder, in de jaren zeventig onderdeel van het Belgische kunstenaarscollectief Mass Moving en een van de eerste performancekunstenaars in Nederland, overleed in februari op 79-jarige leeftijd. Ze was al enkele jaren ziek.
At Home was niet de eerste performance waarin ze met haar gezin een rol speelde. In 1981 woonden ze in het kader van het Holland Festival dertig dagen in een nagebouwd appartement in de Meervaart. Op de video waarmee de tentoonstelling opent zie je hoe bezoekers voor een raam stilstaan. Verwonderd, lacherig, soms niet-begrijpend, kijken ze naar hoe Pink de afwas doet, een maaltijd bereidt, haar kind voert. Twee jaar later keerde ze met man en kind terug naar de straat waar ze was geboren, de Spaarnrijkstraat in Haarlem-Noord, om in twaalf verschillende huizen telkens een dag door te brengen en de dagelijkse rituelen van een gezinsleven te laten vastleggen op video en foto.
Wat is echt, wat is in scène gezet? Waar ligt de grens tussen privé en publiek? Decennia voor de Kardashians de camera’s toelieten in hun leven, ver voor televisiekijkers zich in Nederland vergaapten aan de levens van de familie Froger, de Roelvinks en de Meilands, speelde de kunstenaar al met deze vragen. Zonder echt een kijkje in de keuken te geven overigens; haar privéleven hield Pink de Thierry altijd afgeschermd.
De performances, onder de overkoepelende titel L’art du bonheur, waren óók een onderzoek naar ‘het ideale gezin’ in de vroege jaren tachtig. Hoe zag dat eruit? Een huisje met een tuintje en lekker veel spulletjes om je heen? Hoe meer beelden je achter elkaar ziet, hoe ongemakkelijker je je gaat voelen bij al dat schijnbare geluk. Het ideale gezin – onder het oppervlak broeide en borrelde het er natuurlijk van jewelste.
Na 1995 trekt Pink de Thierry zich terug uit de openbaarheid en gaat ze werk maken in haar atelier. Daar borduurt ze voort op een ander groot thema in haar werk: de ideale wereld, het paradijs, haar Arcadia. Ziet dat er eerst nog uit als een uitvergroot legoland (een deel staat in Hal in Haarlem), gaandeweg wordt het er donkerder. Dat maak je althans op uit Brieven uit Arcadia, in een zelfverzonnen alfabet en dus voor iedereen onleesbaar geschreven brieven op schilderslinnen. Het bijna grafische werk oogt ondoordringbaar – alsof de kunstenaar die het publiek in haar beginjaren onderdeel had gemaakt van haar werk, het nu op afstand wilde houden.
Verrassend: dat ze juist een van die schilderijen, een golf van letters, een zelfportret noemde – het enige dat ze ooit maakte. In een tijd dat iedereen zijn hele hebben en houwen op straat gooit, is een enigma ook weleens een verademing.
Pink de Thierry – leven in kunst, Frans Hals Museum, t/m 29/10. Op de website van het museum staat een link naar een aflevering van de podcast Wie wat bewaart over Pink de Thierry.
In 1988 trok Pink de Thierry voor haar werk Ter Zake, Business as Usual naar de Verenigde Staten. In gezelschap van een financieel adviseur (haar man) trok ze langs Amerikaanse musea om ‘zaken te doen’ met museumdirecteuren aldaar. In een witte golftas zat een rol van 23 meter lengte met daarop al haar werk geprint. Het Museum of Contemporary Art in Los Angeles nam het werk op in de tentoonstelling Family Matters. In Nederland was het onder andere in het Stedelijk Museum in Amsterdam te zien.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden