Chris de Ruyter van Steveninck, die gasbedrijf One-Dyas leidt, zit op een goudmijn. Vijf miljard kubieke meter gas bevat het gasveld dat zijn bedrijf heeft gevonden, 20 kilometer boven Schiermonnikoog. ‘We hopen hier uiteindelijk 14 miljard aan te treffen’, zegt De Ruyter van Steveninck in zijn zonnige werkkamer met uitzicht over de Amsterdamse Zuidas. Vorig jaar besloot One-Dyas een half miljard euro in het project te investeren.
Toen het bedrijf vijf jaar geleden bedacht dat het interessant kon zijn het gas naar boven te halen, was de gasprijs laag, rond de 17 euro. Aardgas kost nu nog altijd het dubbele. One-Dyas lijkt dus een lot uit de loterij in handen te hebben. Maar kan het dat wel innen? Het Wereld Natuur Fonds (WWF-NL), Greenpeace en Natuurmonumenten zijn fel gekant tegen de plannen voor de grootste gasontwikeling in de Noordzee sinds 15 jaar. Bewoners van Schiermonnikoog zijn in verzet gekomen omdat ze vrezen voor schade aan het kwetsbare zeemilieu.
Over de auteurs
Bard van de Weijer en Tjerk Gualthérie van Weezel zijn economieredacteuren van de Volkskrant en specialisten op het gebied van de energietransitie. Ze richten zich op de vraagstukken waar consumenten, bedrijven en overheden voor staan.
De rechter liet afgelopen voorjaar de voorbereidingen voor de bouw tijdelijk stilleggen omdat de verstrekte vergunning meer onderzoek vereist naar mogelijke natuurschade in de omgeving. Volgens Mobilisation for the Environment (MOB) en de Duitse zuster DUH, die de zaak aanspanden, moet het gasbedrijf de uitspraak aangrijpen om een ‘constructieve bijdrage te gaan leveren aan de energietransitie’. Bijvoorbeeld door in windparken te gaan investeren. ‘Het zou goed zijn als ze daar hun energie in steken in plaats van nog meer fossiele infrastructuur.’
One-Dyas was voorbereid op weerstand. Het concern zegt maatregelen te hebben genomen om de milieu-impact te verkleinen. De ceo somt op: het platform is na inspraak 800 meter verplaatst om nabijgelegen kwetsbare onderwaternatuur te beschermen. Ook wordt het platform lager, waardoor het minder goed zichtbaar is vanaf de kust van Schiermonnikoog. Daarnaast draait de installatie straks op de groene stroom van een nabijgelegen offshore windpark. Het boren gebeurt elektrisch en het boorgruis wordt niet in zee geloosd, maar afgevoerd.
Al in een vroeg stadium is het bedrijf naar eigen zeggen in overleg gegaan met betrokkenen. ‘Het is toch een beetje alsof je een flink bouwwerk neerzet waar de buurman op uitkijkt. Ook al heb je een vergunning, het is voor de verhoudingen beter om snel in gesprek te gaan.’
Dat verlicht de pijn, al zal het niet alle bezwaren wegnemen, weet De Ruyter van Steveninck, ‘Opwekking van energie, ook groene, geeft in negen van de tien gevallen nu eenmaal iets van hinder.’ Komend najaar moet bij een bodemprocedure blijken of het platform er mag komen. De Ruyter van Steveninck is optimistisch over een gunstige uitkomst en het bedrijf gaat gewoon verder met de voorbereidingen.
‘En dan de rest van de energie importeren? Dan maak je je afhankelijk, zoals we hebben gezien. Laten we vooral proberen de vraag omlaag te krijgen. Daar passen de gasvelden in de Noordzee juist goed in. Zo’n gasveld is als een ballon: op dag één komt er heel veel gas uit, over tien jaar bijna niks meer. Dus we gaan juist mee in de transitie, gas past daar heel goed in.
‘Gas uit de Noordzee is bovendien een stuk schoner dan vloeibaar gas dat helemaal uit de VS of Qatar aangevoerd moet worden. Amerikaans gas is schaliegas, dat is het alternatief hè? Of, zoals vroeger, uit Rusland, waar de winning gepaard gaat met veel methaanlekkages, een veel krachtiger broeikasgas. Wat wij doen is logisch voor Nederland, voor Duitsland en voor Europa. En wij doen dat op een vooruitstrevende manier. En we boren dus niet in de Waddenzee, maar in de Noordzee.’
Dit geluid klinkt ook uit Groot-Brittannië. waar premier Sunak vorige week ruim honderd vergunningen uitgaf voor de winning van olie en gas uit het Britse deel van de Noordzee. Ook volgens Sunak leiden ‘eigen’ fossiele bronnen tot grotere energiezekerheid, lagere prijzen en een beter klimaat. Tegelijkertijd heeft juist de windsector het zwaar: eerder annuleerde Vattenfall de bouw van een groot windpark in het Britse deel van de Noordzee, omdat de kosten alleen al die jaar met 40 procent zijn gestegen waardoor de turbines met verlies draaien.
‘Ik vind dat een lastige vraag. We nemen verantwoordelijkheid om in Noordwest-Europa’s energiebehoefte te voorzien. Ik vind dat relevant. Daar voel ik me niet slecht over. Overal nee tegen zeggen gaat de energietransitie niet helpen. Als we ons energieverbruik niet aanpassen, zul je uiteindelijk alleen maar meer gas uit de VS en Qatar halen.
‘Natuurlijk zijn het moeilijke keuzes om te gaan boren in de Noordzee, dat begrijpen wij ook. Het is niet per se plezierig om ja te zeggen tegen dit soort projecten, omdat je er veel mensen mee raakt. Maar Noordzeegas past in het plaatje van de energietransitie: je zorgt dat je lokaal verantwoordelijkheid neemt voor je eigen consumptie. En je doet dat op de schoonst mogelijke manier. Het helpt de economie ook. Van de opbrengst gaat 40 procent naar staatsbedrijf EBN (Energie Beheer Nederland, publiek energiebedrijf, red.) en wij betalen 50 procent belasting over de resterende 60 procent. Dat gaat allemaal naar de staatskas.’
‘Inderdaad. En ook een enorm verlies in 2020. In onze resultaten zie je het op en neer gaan van de olie- en gasprijzen. Ik wil me hier niet achter verschuilen, maar de schaal van ons bedrijf is relatief klein en we zijn gefocust op exploratie en productie van olie en gas. Daar zijn we goed in. En er is vraag naar ons product. In Nederland overstijgt de vraag de binnenlandse productie vele malen. Ook het demissionaire kabinet heeft opgeroepen de productie op de Noordzee te versnellen.
‘Uiteindelijk pakken wij ook onze rol in de verduurzaming. We boren nu al elektrisch en zijn aangesloten op een windpark voor groene stroom. Met dit project gaan we straks ook waterstof produceren. We zullen actiever worden in opslag van CO2. Maar ik denk ook dat de echte olie- en gasspelers niet zo snel zullen veranderen in windenergieproducenten.’
‘Kleine spelers zullen langzaam overgaan naar de opslag van CO2, of de productie van waterstof. Sommige bedrijven zullen straks niet meer bestaan. Dat is ook prima. Als een aandeelhouder zegt: jij bent er alleen voor olie en gas, dan houdt het ergens wel op. Er zullen nog een aantal bedrijven actief worden in het opruimen van oude installaties. Iedereen zal proberen zijn eigen weg te vinden. Dat is ook het leuke van een kleiner bedrijf. Wij gaan het wel merken waar de mogelijkheden zijn voor ons.’
One-Dyas is een Nederlands bedrijf dat gespecialiseerd is in de winning van gas en olie uit kleine velden in de Noordzee. Vorige week verklaarden twee medewerkers tegenover NRC dat ze tijdens hun werk jarenlang zijn blootgesteld aan te hoge waarden kankerverwekkend benzeen. Aan boord van de platforms zouden te weinig beschermingsmiddelen zijn. De medewerkers zeggen dat ze hierdoor ziek zijn geworden. Toezichthouder Staatstoezicht op de Mijnen zegt na controles dat er een ‘reële kans’ is dat enkele werknemers van One-Dyas zijn blootgesteld aan benzeen. Het bedrijf krijgt een boete. Het bedrijf zegt dat de veiligheid van werknemers op de eerste plaats staat en dat het meewerkt aan inspecties.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden