‘Twintig seconden,’ meldt een commentaarstem. ‘De motoren van de eerste en tweede trap werken normaal.’ Een bescheiden applaus stijgt op als de raket Sojoez 2.1b zich met veel geraas verheft boven de uitgestrekte taiga.
‘Het is misschien nog wat vroeg voor applaus’, glimlacht ruimtevaartspecialist Pavel Gajdoek. ‘Laten we liever even wachten tot de Loena-25 zijn baan om de aarde heeft bereikt. Hoewel dit natuurlijk een opname is, dus we weten nu al zeker dat het ruimteschip niet alleen zijn baan heeft bereikt, maar ook daadwerkelijk onderweg is naar de maan.’
Voor de Russische ruimtevaart is het zonder meer een historische gebeurtenis, drukt Gajdoek de aanwezigen op het hart. Want 47 jaren zijn verstreken sinds de lancering van de Loena-24, het laatste ruimteschip dat de Sovjet-Unie naar de maan stuurde in 1976.
Over de auteur
Geert Groot Koerkamp is correspondent Rusland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
In de grote zaal van het Moskouse Ruimtevaartmuseum zitten de ruim honderd aanwezigen op het puntje van hun stoel. Hoewel de feitelijke lancering op de lanceerbasis Vostotsjny in Ruslands Verre Oosten al uren eerder plaatsvond, voor Moskou in het holst van de nacht, wordt de hele operatie hier uitgezonden alsof het gaat om een live-gebeurtenis. ‘Ik vind het in een woord geweldig,’ zegt de 69-jarige Marina Kolbina, een van de oudere bezoekers. ‘Ik kan me nog die lanceringen van vroeger herinneren, ook hoe Gagarin in 1961 de ruimte in ging. Maar dit is ook heel mooi.’
Het druk bezochte Ruimtevaartmuseum staat in het hart van een wijk die bol staat van de verwijzingen naar het roemrijke verleden van de Russische en Sovjetruimtevaart. Het museum bevindt zich in de voet van het ruim honderd meter monument van de Veroveraars van de Ruimte, gebouwd in 1964. Opgetrokken uit titanium, beeldt het bouwwerk de lancering van een ruimteraket uit, met op de zijmuren de beeltenissen van ruimtevaarders en communistenleider Lenin. Iets verderop ligt de Kosmonautenallee, met borstbeelden van Russische ruimtehelden. En op een steenworp afstand staat de villa waar Sergej Koroljov ooit de basis legde voor het bemande ruimtevaartprogramma van de Sovjet-Unie.
Binnen zien de bezoekers onder meer originele grondmonsters uit de maanbodem, documenten van de eerste ruimtevaarder Joeri Gagarin en ook een model, op ware grootte, van de capsule waarin Gagarin zijn vlucht maakte. Hier staan ook de opgezette honden Bjelka en Strelka, die in 1960 als eerste levende wezens een baan om de aarde maakten. ‘De eerste twee levende wezens die ooit rond de maan hebben gevlogen waren trouwens onze schildpadjes uit Centraal-Azië, dat was in 1968,’ zegt Irina Saveljeva, wetenschappelijk medewerker van het museum. ‘Zelfs de Amerikanen waren daarvan onder de indruk. Ja, het was een mooie tijd, toen de Sovjet-Unie er nog was.’
Studente geschiedenis Bella Finkelsjtejn (20) komt geregeld in het museum. Ze is geïnteresseerd in de geschiedenis van de ruimtevaart en heeft de lancering van de Loena-25 om twee uur ’s nachts al live op televisie bekeken. ‘Ik ben hier om extra commentaar van de experts te horen. Het is echt fantastisch, voor het eerst sinds vijftig jaar weer een race om de maan, een maanprogramma. Het geeft een gevoel van trots. Wel vreemd dat er van tevoren in de pers zo weinig aandacht voor was, het kwam heel plotseling.’
Weer klinkt er applaus in de zaal, ditmaal uitbundig. De Loena-25 heeft op het scherm de dampkring verlaten en begint aan de eigenlijke reis door de ruimte. ‘Ze zijn begonnen met de ontwikkeling van dit project toen ik negen jaar oud was,’ zegt Gajdoek. ‘Dat was in 2004. En nu is het dan eindelijk gelanceerd.’ Op de vraag uit het publiek waarom het zo lang duurde citeert Gajdoek, ‘met uw welnemen’, Elon Musk. ‘Hij heeft gezegd: ‘De ruimte, dat is ingewikkeld.’ Dat is inderdaad zo. En dat ze het project toch hebben voltooid, met alle sancties...’ Hij maakt zijn zin niet af.
De Europese ruimtevaartorganisatie ESA trok zich na de Russische inval in Oekraïne terug uit het project. Dat betekent volgens Gajdoek geenszins dat de Loena-25 nu voor honderd procent Russisch is. ‘In de Loena-25 zitten toch onderdelen die, laten we zeggen, onder de sanctiewetten vallen, die niet bij ons zijn gemaakt. Dat gaat natuurlijk vooral om microchips. Dat is een gangbare praktijk. Het bestaat niet dat zulke apparatuur wordt gemaakt met enkel onderdelen uit één land. Zelfs de Sovjet-Unie gebruikte halfgeleiders die werden geleverd door Frankrijk.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden