Natuurlijk hielden de Nederlandse voetbalsters een zuur gevoel over aan de uitschakeling op het WK. Niet alleen omdat het toernooi over was, maar wie zou dat niet hebben na zo’n wedstrijd als tegen Spanje? Het WK eindigt voor de vicewereldkampioen van 2019 in de kwartfinale, waarin de ploeg na verlenging met 2-1 verloor. Na een knock out-wedstrijd, die prachtig is om naar te kijken, maar bijzonder wreed voor de ploeg die naar huis moet.
Nederland had vooral reden om zich te beklagen over scheidsrechter Stephanie Frappart, die na een uur resoluut naar de Spaanse stip wees. De voorsprong voor Oranje zou tegen de verhoudingen zijn geweest, maar op het besluit leek weinig af te dingen. De Spaanse verdediger Irene Paredes duwde Lineth Beerensteyn weliswaar met haar schouder, maar wel van achteren.
De Nederlandse spits kon haar ogen dan ook niet geloven toen de Française het besluit na ingrijpen van de VAR terugdraaide. Nog pijnlijker werd het toen Frappart zo’n twintig minuten later opnieuw naar de zijlijn werd geroepen. Uitgerekend Stefanie van der Gragt, die na dit WK stopt met voetballen, stak haar hand uit naar de bal in de eigen zestien meter. Een reflex, maar een duidelijke strafschop.
Over de auteur
Dirk Jacob Nieuwboer is sportverslaggever voor de Volkskrant en schrijft over voetbal en handbal. Hij was eerder correspondent Turkije en politiek journalist.
Dat Nederland na die penalty – ingeschoten door Mariano Caldentey – nog terugkwam, was knap na een uiterst moeizame wedstrijd. Van der Gragt liet in haar laatste wedstrijd nog een keer zien waarom ze in haar carrière is uitgegroeid tot een toonbeeld van onverzettelijkheid. Als breekijzer werd de verdedigster in blessuretijd de diepte in gestuurd, waarna ze bal aannam en inschoot alsof ze al haar hele leven in de spits staat.
Het had dus zeker anders af kunnen lopen in Wellington, want na die gelijkmaker kreeg Nederland in de verlenging ook nog de kansen waar het vrijwel de hele wedstrijd aan had ontbreken. Maar Beerensteyn kreeg tot twee keer toe niet voor elkaar, wat matchwinnaar Salma Paralluelo wel lukte. ‘Eerlijk is eerlijk’, concludeerde bondscoach Andries Jonker realistisch. ‘Spanje is wel iets beter dan wij, maar we hebben gevochten voor wat we waard waren.’
Zo komt een einde aan een toernooi waarin Nederland veel positivisme uitstraalde, bij vlagen goed voetbalde, maar uiteindelijk toch op te veel vlakken tekort kwam. Met iets meer geluk en finesse had Nederland van Spanje kunnen winnen, maar Oranje liep stuk op het probleem waar het al het hele toernooi last van had: de aanvallende intenties leverden bar weinig kansen op.
In andere wedstrijden werd dat met efficiënt afronden goedgemaakt, in het Sky Stadium brak het gebrek aan offensieve kracht Oranje op.
‘We moeten ons eigen spel spelen’, pepte Jonker zijn ploeg voor de wedstrijd tegen Spanje nog op. ‘We kunnen echt heel goed voetballen.’
Dat soort zinnen komen er al het hele toernooi uit zijn mond. De kracht van Nederland ligt volgens hem in de aanval, maar hoe langer het WK vorderde hoe meer die woorden op wensdenken begonnen te lijken.
Over het bijzonder zwakke Vietnam walste Nederland heen, maar verder schoot Nederland alleen in de eerste wedstrijd vaker op doel dan de tegenstander. Zelfs Zuid-Afrika, de nummer 54 van de wereldranglijst, kwam in de achtste finale tot zeven schoten tussen de palen, twee meer dan Nederland.
Het is bij de uitschakeling verleidelijk om te wijzen op het ontbreken van de geblesseerde Vivianne Miedema. Natuurlijk werd zij gemist, wie Beerensteyn tegen Spanje de kansen zag missen kon niet anders dan zich afvragen wat er zou zijn gebeurd als de topscorer aller tijden van Nederland daar had gestaan.
Daar staat tegenover dat de Juventus-aanvaller met haar snelheid mogelijkheden creëerde die er anders niet zouden zijn. En vooral: de aanvallende problemen beperken zich niet tot de spits. Wie wil scoren zal eerst in de buurt van het doel moeten komen.
Daarin slaagde Nederland veel te weinig, zeker in de wedstrijden tegen de toplanden Amerika en Spanje. In de kwartfinale kwam Nederland slechts negen keer in de buurt van het doel van de tegenstander, Spanje deed dat vier keer zoveel.
Jonker introduceerde het afgelopen jaar het 5-3-2-systeem, met drie centrale verdedigers en twee wingbacks, spelers die hele flank moeten bestrijken. Hij zei daar steeds bij dat Nederland ook nog het vertrouwde 4-3-3 kon spelen, maar dat raakte meer en meer op de achtergrond. ‘Ik ben er heel erg van overtuigd geraakt dat dit het beste past bij deze groep’, zei hij aan de vooravond van de kwartfinale.
Daar had hij ook goede redenen voor. Het was slim van hem om Esmee Brugts en Victoria Pelova in te zetten als flankspelers. Vergeleken met een jaar geleden is Nederland verdedigend stabieler, minder kwetsbaar. En zwakkere oefentegenstanders wisten zich geen raad met de overmacht aan creatieve spelers op het veld.
Maar trainers kunnen soms verliefd worden op hun eigen vondsten en dat lijkt bij Jonker ook enigszins het geval. Hij zag de tekortkomingen van zijn ploeg, vond ook dat Nederland te weinig kansen creëerde, maar herhaalde steeds dat dat lag aan de uitvoering, niet aan het systeem. Als Nederland maar het lef en de durf zou hebben om zichzelf te zijn, zou het goed komen.
Tegen Spanje duurde het een uur voordat hij ingreep en overschakelde naar 4-3-3, waarna er meer rust in het spel kwam. Nederland was toen al een paar keer ontsnapt en kwam voorin niet verder dan de ene kans voor Beerensteyn, die een strafschop had verdiend. Al die tijd leek het alsof Lieke Martens en Jill Roord, de aanvallende middenvelders die voor dreiging moeten zorgen, een snipperdag hadden genomen.
Aan een gebrek aan moed en lef lag dat zeker niet. Daarmee komt het niet goed tegen een tegenstander die ook technisch beter was. Een opponent die wel de kwaliteiten had om onder de druk uit te voetballen en zo niet werd gedwongen tot de vaak kansloze lange ballen, waartoe Nederland was veroordeeld.
Het was een invaller die voor de ploeg van Jorge Vilda het verschil maakte. Ze stond tegenover een invaller voor Nederland, die dat juist niet lukte. Aniek Nouwen deed iets te vaak een stap terug en kon toen niet meer ingrijpen. Salma Paralluelo hield het overzicht, had de vaardigheid om Nouwen op het verkeerde been te zetten en 2-1 strak langs Van Domselaar in de verre hoek te schieten.
Ook daarin komt Nederland tekort voor de absolute top: Jonker komt niet om in de bankzitters die zonder problemen mee kunnen draaien, laat staan dat ze de ploeg een stimulans kunnen geven.
Dat is een probleem met het oog op het volgende WK in 2027, dat mogelijk deels in Nederland wordt gehouden. Van der Gragt zwaait nu al af, en van Spitse (33), Martens (30) en Van de Donk (32) is het de vraag of ze nog vier jaar op dit niveau mee kunnen doen. Gedoodverfde opvolgers staan nog niet klaar.
Jonkers optimisme is aanstekelijk en dat heeft hij overgebracht op zijn ploeg. ‘We zijn weer wereldtop’, concludeerde aanvoerder Sherida Spitse. Maar in die woorden zit iets te veel hoop en opluchting na de glijvlucht waarin Oranje sinds het vertrek van Sarina Wiegman leek te zijn beland.
Jonker erfde van voorvanger Mark Parsons een onzekere selectie, die weinig tegenstanders angst inboezemde en van een beetje ploeg zomaar kon verliezen. Oranje verliet het EK vorig jaar ook in de kwartfinale, maar niet met opgeheven hoofd zoals nu. De Amsterdammer bracht het plezier en het positivisme terug in de ploeg.
‘We kunnen van iedereen winnen’, hield hij zijn spelers maandenlang voor. Hij zei het zo vaak dat ze er in gingen geloven en tegen Spanje kwamen ze verrassend genoeg ook nog dichtbij. Jonker heeft al met al knap herstelwerk verricht, maar het was te weinig om op dit WK echt mee te doen om de prijzen. Het gat met de echte top dat de laatste jaren is ontstaan, is zeker nog niet gedicht.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden