‘Zo’n inkomensgrens stellen mag nu niet van de wet’, zegt de woordvoerder van demissionair staatssecretaris Maarten van Ooijen (ChristenUnie, zorg). ‘Gemeenten moeten daarmee stoppen.’
Sinds 2019 geldt dat elke hulpbehoevende bij zijn gemeente om huishoudelijke hulp kan vragen voor een bedrag van 19 euro per maand, ongeacht het inkomen. Het aantal aanvragen is sindsdien snel gestegen, vooral van ouderen met een hoger inkomen. In 2018 bekostigden gemeenten voor 390 duizend inwoners huishoudelijke hulp, drie jaar later voor 510 duizend hulpbehoevenden. Daarom kondigde staatssecretaris Van Ooijen eind vorig jaar aan dat hulpbehoevenden met een hoger inkomen er weer een inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor moeten gaan betalen. Maar die nieuwe regelgeving gaat pas op zijn vroegst in 2026 in.
Over de auteur
Charlotte Huisman is verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over jeugdzorg en de nasleep van de toeslagenaffaire.
Dat duurt sommige gemeenten te lang; zij kampen met grote tekorten op hun begroting door de stijgende zorgkosten. Omdat de vraag naar huishoudelijke hulp vaak groter is dan thuiszorgorganisaties door personeelsgebrek aankunnen, ontstaan er wachtlijsten. Bovendien vrezen gemeenten dat de nieuwe regelgeving nog langer op zich zal laten wachten door de val van het kabinet.
Het ministerie van Volksgezondheid weet dat een aantal gemeenten, vooruitlopend op die nieuwe wet, al een inkomensgrens hanteert, zegt de woordvoerder. Tot nog toe is dit min of meer gedoogd. Maar nu kondigt het ministerie aan dat het deze praktijken een halt wil toeroepen. ‘Gemeenten mogen bij hun beoordeling of een inwoner ondersteuning nodig heeft niet diens financiële situatie betrekken’, zegt de woordvoerder. ‘Dit is ook al bevestigd door de rechter.’
In februari van dit jaar floot de rechter de gemeente Leusden terug, die een hulpbehoevende inwoner huishoudelijke hulp had geweigerd omdat diens partner te veel zou verdienen. Leusden ging in hoger beroep. Die zaak loopt nog.
Ad van Oers, een 77-jarige inwoner van IJsselstein die geen huishoudelijke hulp meer krijgt omdat zijn inkomen boven de door zijn gemeente gestelde grens ligt, vroeg deze week de rechter om een oordeel. Die beslist komende week of IJsselstein in zijn recht staat met de inkomenstoets.
IJsselstein voerde die inkomensgrens voor huishoudelijke hulp eerder dit jaar in. ‘Wij konden niet anders’, zegt wethouder Mark Foekema (van de lokale partij LDIJ). ‘De wachttijd voor deze hulp is door capaciteitsproblemen bij de thuiszorgorganisaties en de grotere toeloop toegenomen tot ruim een half jaar. Mensen die de schoonmaak van hun huis vóór 2019 zelf betaalden, doen nu een beroep op ons, en daardoor komen kwetsbare mensen die zichzelf niet kunnen redden in de verdrukking.’
De gemeente Krimpen aan den IJssel staat Leusden bij in de juridische procedures. Krimpen was in 2021 de eerste gemeente die begon met een inkomenstoets. ‘Wij liepen financieel behoorlijk leeg op huishoudelijke hulp’, zegt wethouder Hugo van der Wal (SGP). ‘Het aantal aanvragen ervoor nam vanaf 2019 zo toe dat de uitgaven aan huishoudelijke hulp met zo’n 50 procent stegen. Daardoor konden we soms kwetsbare mensen niet helpen die de hulp echt nodig hadden. Wij hoorden van onze thuiszorgbedrijven dat hun medewerkers werden ingezet om oprijlanen onkruidvrij te maken. Of dat klanten zeiden: fijn dat u komt schoonmaken, dan gaan wij nu tennissen.’
De wethouder zegt veel vragen te krijgen van andere gemeenten om advies over zo’n inkomenstoets. ‘Wij denken niet dat wij in strijd handelen met de wet’, zegt Van der Wal. ‘Volgens ons draait de wet om ondersteuning van inwoners die zichzelf niet kunnen redden. Het hebben van voldoende geld maakt iemand ook zelfredzamer.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden