Zo’n drie maanden nadat de Britten besloten Oekraïne een hightechraket in handen te geven om diep in Russisch gebied toe te slaan, hebben inmiddels ook de Fransen hun arsenaal aan kruisraketten opengegooid. Scalp is de toepasselijke naam, de Franse versie van de succesvolle Britse kruisraket Storm Shadow.
Door het besluit van president Emmanuel Macron kunnen de Oekraïners nu uit een groter arsenaal kruisraketten putten om de Russen tot op 250 kilometer aan te vallen. Het Franse leger beschikt over zo’n vijfhonderd Scalps, een vijf meter lange raket die met gps naar zijn doel wordt geleid en met grote precisie inslaat in vooral goed verstevigde doelwitten. In de laatste fase van de vlucht klimt de kruisraket omhoog om vervolgens naar beneden te duiken om het doelwit met een explosieve lading van 450 kilo te vernietigen.
Over de auteur
Stieven Ramdharie is ruim 20 jaar buitenlandredacteur van de Volkskrant met defensie als belangrijkste specialisme.
Oekraïne heeft zijn zinnen inmiddels alweer gezet op een ander wapen uit de stal van dezelfde Europese wapenfabrikant, MBDA. Met de Taurus, een kruisraket samen ontwikkeld met Duitsland, zou het Oekraïense opperbevel Russische bunkers en commandocentra zelfs tot op ruim 500 kilometer in de as kunnen leggen.
Het Oekraïense tegenoffensief mag dan moeizaam verlopen, als het gaat om de vernietiging van belangrijke doelen jaagt Kyiv de Russen wel flinke schrik aan. Sinds de Britten in mei de Storm Shadow leverden, regent het berichten over geheimzinnige explosies in het bezette oosten en zuiden van Oekraïne: op militaire bases en vliegvelden, in steden, bij bruggen en logistieke centra. ‘Het meest geavanceerde wapen in zijn soort’, zo noemt de Britse luchtmacht de kruisraket.
Konden de Oekraïners met het Amerikaanse artilleriesysteem Himars al tot op zo’n 90 kilometer nauwkeurig Russische doelen vernietigen, de Storm Shadow heeft ze een nog ‘langere arm’ gegeven. Kyiv kan nu de kracht uitbuiten van kruisvluchtwapens: laagvliegende raketten die met navigatie naar een doelwit op grote afstand worden afgestuurd om deze vervolgens met grote precisie te vernietigen. Tot mei waren alleen de Russen, die pas in 2015 kruisraketten in een conflict gebruikten, hiertoe in staat in Oekraïne, onder andere met hun Kalibr-raket.
Bild:
Ukraine converted roads into runways to increase the number of air bases.
Ukraine modernized about 10 X Soviet Su-24 tactical bombers to launch Storm Shadow cruise missiles. pic.twitter.com/FsIZkeQ0ic
De inzet van de Storm Shadow en de Scalp biedt de Europese defensie-industrie de kans om te laten zien dat het ook op het gebied van kruisraketten aan de weg timmert. Sinds de VS in 1991 tijdens de Golfoorlog de kracht lieten zien van deze nieuwe wapens, zelfs tot op ruim duizend kilometer, domineert de Amerikaanse Tomahawk militaire acties van het Westen.
Maar net zoals het geval was met de Himars, zou de succesvolle inzet van de Storm Shadow in korte tijd al hebben geleid tot wereldwijde belangstelling van andere krijgsmachten. De Britten trekken nu de aandacht met de Storm Shadow, maar de kruisraket is eigenlijk een Frans wapen. De Fransen besloten een kruisraket, die in de jaren tachtig was ontwikkeld om landingsbanen van vliegvelden uit te schakelen, uit te bouwen tot een raket om hoogwaardige doelwitten te vernietigen.
De 1.300 kilo zware Scalp was geboren, waarmee de Franse luchtmacht vaste, strategische doelwitten zoals opslagplaatsen en commandocentra kon vernietigen. De versie voor de Britse luchtmacht kreeg de naam Storm Shadow. Nadat de kruisraket van veilige afstand is afgevuurd door een gevechtsvliegtuig, kan de piloot weer rechtsomkeer maken. De raket zoekt hierna zelf zijn weg naar het doelwit honderden kilometers verderop. Het maakt onder andere gebruik van een navigatiesysteem dat het terrein onderweg herkent.
Ook maakt de kruisraket in de laatste fase van de aanval gebruik van technologie om het doelwit te herkennen. Foto’s van het doel worden dan vergeleken met wat de infraroodcamera, in de neus van de raket, ziet. De Storm Shadow werd voor het eerst ingezet in 2003, toen de Britten het tijdens de Irak-oorlog gebruikten om infrastructurele doelen te vernietigen. Daarna werden de Brits-Franse kruisraketten afgevuurd bij de afzetting van de Libische leider Moammar Kadhafi in 2011, tegen IS en het Syrische leger.
A Tornado GR4 aircraft with 617 Squadron based at RAF Lossiemouth, fitted with the Storm Shadow cruise missile directly under the fuselage. pic.twitter.com/O1PZIHZgyz
Zo lanceerde de Britse luchtmacht in 2016 vier Storm Shadows in West-Irak om een grote betonnen bunker te vernietigen. Deze werd door IS gebruikt als wapencomplex. ‘Alle vier scoorden directe hits en drongen diep in de bunker binnen’, aldus een Britse legerwoordvoerder toen. In Syrië werden twee jaar later tien Storm Shadows en Scalps door de Britten en Fransen afgevuurd op een chemische wapencomplex van het Syrische leger. Syrië claimde toen ze vrijwel allemaal te hebben neergehaald. De aanval was volgens de VS echter ‘nauwkeurig en overweldigend’.
De Russen beweren dat diverse Storm Shadows in Oekraïne zijn neergehaald en op sociale media circuleren beelden van wrakstukken. Maar de Russische claims zijn niet door onafhankelijke bronnen bevestigd. Een zwak punt van de Oekraïense inzet is wel dat de hightechraketten worden afgevuurd door verouderde Su-24-gevechtsvliegtuigen die kwetsbaar zijn voor de Russische luchtverdediging.
Of de kruisraketten écht een stempel kunnen drukken op de oorlog, zal de komende maanden moeten blijken. Het Oekraïense leger zet de raketten onder andere in om de Russische bevoorrading en commandovoering te ontregelen. Volgens de Britse minister van Defensie Ben Wallace moeten de Storm Shadows helpen om ‘het Russische leger terug te drijven’. Als de logistieke lijnen van de Russen verzwakt worden en Oekraïne succes begint te boeken bij het tegenoffensief, zal dat een teken zijn dat de Storm Shadows en de Scalps hun werk hebben gedaan.
Check out this video of Volodymyr Zelensky signing a SCALP missile on a Ukrainian SU-24 bomber aircraft.
The SCALP is the French version of a Storm Shadow long-range stealth missile, used on the Ukrainian frontline 🇺🇦 pic.twitter.com/HqVAyZ2J2I
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden