Wanneer Loena-25 vrijdag met de bulderende motoren van een Sojoez-raket vertrekt vanaf kosmodroom Vostotsjny, een lanceerbasis zo’n 5.550 kilometer ten oosten van Moskou, is het 47 jaar geleden dat voorganger Loena-24 op de maan landde.
Dat de Russen deze nieuwe missie neerzetten als een ‘vervolg’ van de decennia-oude reeks uit het Sovjettijdperk is dan ook vooral symbolisch. ‘De echte kennis van toen is met pensioen, gevlucht of overleden’, zegt ruimtevaartingenieur Erik Laan. ‘Men moet in Rusland helemaal opnieuw beginnen.’
Aanhaken bij de roemrijke communistische ruimtevaart lijkt op voorhand echter een risico. ‘Het is niet zo dat Rusland de laatste tijd nou zo lekker bezig is in de ruimte. Kijk bijvoorbeeld naar Nauka, Ruslands meest recente module voor het internationaal ruimtestation ISS. Daar ging om de haverklap iets mee mis’, zegt Laan.
Zo begon in 2021 het ISS te draaien nadat één van de motoren van de module plotseling ontbrandde. ‘Bij een maanmissie is de marge voor fouten veel kleiner. Als zoiets gebeurt, is het klaar’.
Over de auteur
George van Hal schrijft voor de Volkskrant over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart. Hij publiceerde boeken over alles van het heelal tot de kleinste bouwstenen van de werkelijkheid.
Het zal niet voor het eerst zijn dat een nationale droom uiteenspat op het pokdalige oppervlak van onze maan. Bijna de helft van alle missies naar de maan zijn mislukt. Recentelijk nog slaagden meerdere landen er niet in een zogeheten ‘zachte landing’ uit te voeren. Pogingen van onder meer Israël (in 2019, met maanlander Beeresheet), India (eveneens in 2019, met maanlander Vikram) en Japan (eerder dit jaar, met de commerciële lander Hakuto-R) zijn mislukt. In de tussentijd voerde alleen China succesvol een maanlanding uit.
Behalve Rusland is ook India nu bezig met een poging. Een nieuwe Vikram-lander bevindt zich op dit moment in een baan om de maan, als onderdeel van maanmissie Chandrayaan-3. Op 23 augustus zal deze naar verwachting landen.
Hoewel de lancering van Loena-25 vier weken achterloopt op het schema van Chandrayaan-3, hoopt het Russische ruimtevaartagentschap Roscosmos toch eerder op de maan te landen. De vlucht zal vijf dagen duren, waarna Loena-25 vijf tot zeven dagen in een baan om de maan doorbrengt. Tussen 21 en 23 augustus ploft de lander dan op het grijze gruis van de maanbodem.
Dat gebeurt bij beide missies op de zuidpool van de maan, een gebied dat tot nog toe alleen vanuit de ruimte is bestudeerd. In de kraters daar is onder meer water te vinden, in de vorm van ijs.
Een jaar lang gaat Loena-25 met een 1,6 meter lange robotarm monsters verzamelen, tot op een diepte van 15 centimeter onder het maanoppervlak. Op die manier hoopt men onder meer de samenstelling van de bodem en het aanwezige water beter te leren kennen.
Het aanwezige water zou in potentie gebruikt kunnen worden als drinkwater voor toekomstige astronauten. Want de Verenigde Staten en Europa, met het Artemis-programma, en China, met z’n Chang’e maanmissies, bereiden zich voor op de terugkeer van mensen op het maanoppervlak.
Tot voor kort werkte de Europese ruimtevaartorganisatie ESA nog mee aan de Loena-missies. In april 2022 trok de organisatie zich echter officieel terug.
Achter dat besluit staat men nog altijd. ‘Terwijl de oorlog in Oekraïne voortduurt, resulteert deze in de eerste plaats in een tragisch verlies aan mensenlevens en het meest vreselijke menselijke leed, en veroorzaakt het enorme schade aan de infrastructuur en economie van Oekraïne, waarvan de gevolgen nog tientallen jaren voelbaar zullen zijn’, laat ESA bij monde van een woordvoerder weten. ‘We hebben de sancties die door onze lidstaten aan Rusland zijn opgelegd volledig uitgevoerd.’
Oorspronkelijk zou met Loena-25 een Europese camera meegaan, die beelden moest schieten van het maanoppervlak tijdens de landing. Zo’n landing verloopt behoorlijk chaotisch door de vurende remraketten die de sonde met een zachte plof moeten laten neerkomen.
‘De beelden wilden we gebruiken om autonome navigatietechnieken te ontwikkelen die de kans op succes bij een maanlanding vergroten’, zegt Berengere Houdou, teamleider aan de Europese zijde. Daarmee kun je preciezer landen en obstakels beter ontwijken, zo wordt gehoopt. ‘Een beetje zoals de automatische parkeersoftware in auto’s.’
Die ontwikkeling gaat nu verder zonder de Russen. ‘Roscosmos heeft onze hardware teruggestuurd en de camera vliegt straks mee bij een andere missie’, zegt Houdou. ESA heeft een kaartje gekocht voor de commerciële maanmissie Griffin Mission One van bedrijf Astrobotic, die in 2024 op de maan moet landen.
Laan, werkzaam als onafhankelijk ruimtevaartconsultant, hoopt echter dat ook de Russische missie slaagt. ‘Dit is een vreedzame missie, met wetenschappelijke doeleinden’, zegt hij. ‘Die gun ik het beste.’
Volgens Laan denken veel mensen aan Europese zijde er zo over. ‘Deze samenwerking duurt al tien jaar. Mensen kennen de Russische wetenschappers en ingenieurs persoonlijk’, zegt hij.
‘Begrijp me niet verkeerd: hoe ESA hier officieel als organisatie in staat, is heel logisch en de oorlog is verschrikkelijk. Maar ik denk dat hier in Europa vrijdag toch een aantal wetenschappers zullen duimen voor Russisch succes.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden