Ecowas is een regionaal samenwerkingsverband van vijftien West-Afrikaanse landen. Drie van die landen (Burkina Faso, Mali en Guinee) zijn geschorst, omdat er de afgelopen jaren staatsgrepen plaatsvonden. Nadat een groep militairen onder leiding van generaal Abdourahamane Tiani op 26 juli de Nigerese president Mohamed Bazoum afzette, besloot het blok ook Niger te schorsen. Ecowas, dat sinds kort wordt voorgezeten door de Nigeriaanse president Tinubu Bola, gaf aan hard op te willen treden tegen de Nigerese junta. ‘Wij zullen geen coup na coup meer tolereren in West-Afrika’, waarschuwde hij.
Om de uitspraak van Bola kracht bij te zetten, kwam Ecowas met forse economische sancties, waardoor de voedselprijzen in Niger omhoogschoten. Nigeria sloot bovendien de stroomtoevoer af, waardoor 70 procent van de Nigerese stroomvoorziening wegviel. Ook kwam het blok met een dreigement: de junta kreeg een week om de afgezette president Bazoum te herinstalleren en de democratie te herstellen. Als dat niet zou lukken, kon het blok ‘gebruik van geweld’ niet uitsluiten. Dat ultimatum liep zondag af.
Over de auteur
Joost Bastmeijer is correspondent Afrika voor de Volkskrant. Hij woont in Dakar, Senegal.
Als Ecowas de oorlog verklaart aan de Nigerese junta, wordt de regio meegesleurd. Ecowas wordt gesteund door Frankrijk en de Verenigde Staten – twee landen die militaire bases hebben in Niger, van waaruit zij strijden tegen islamitisch terrorisme. Hoewel zij nog niet hebben aangegeven of zij Ecowas ook militair steunen, is het voor de Nigerese junta duidelijk dat het Westen en Ecowas een ‘aanvalsplan tegen Niger’ beramen.
Niger wordt op zijn beurt weer gesteund door buurlanden Burkina Faso en Mali, die een Ecowas-interventie beschouwen als ‘een oorlogsverklaring’ aan hun adres. De Nigerese junta zou bovendien contact hebben gezocht met het Russische huurlingenleger Wagner, dat al in meerdere Sahellanden actief is.
Ook voor Ecowas zelf is de inzet hoog. ‘Door het groeiende aantal staatsgrepen is Ecowas al aanzienlijk verzwakt’, zegt Nnamdi Obasi, analist van de International Crisis Group in Abuja. ‘De democratieën staan tegenover de dictators. Het blok praat allang niet meer met één stem.’ Hoewel een regionale oorlog catastrofaal zou zijn, zou het terugtrekken van het dreigement ook worden gezien als een zwaktebod. De opties voor Ecowas zijn dus beperkt, stelt Obasi.
Meerdere landen, waaronder Italië, de Verenigde Staten en Algerije, willen dat er koste wat kost een diplomatieke oplossing voor de impasse komt. Ecowas stuurde meerdere delegaties naar de Nigerese hoofdstad Niamey. Hun functionarissen werden echter niet ontvangen door de junta. ‘Ecowas kan alleen op zoek naar een diplomatieke oplossing als de junta ook wil praten’, zegt Obasi. ‘Het probleem is echter dat de junta in Niger de hakken juist steeds dieper in het zand zet. Hun provocerende opstelling ten opzichte van de bemiddelingspogingen is zorgwekkend en helpt niet.’
Volgens de verdragen die de verschillende lidstaten van Ecowas hebben getekend, mag het blok maatregelen treffen tegen een militaire junta die een regering omverwerpt. ‘In die verdragen staat nergens dat zij ook geweld mogen gebruiken’, zegt de Nigeriaanse hoogleraar Chidi Odinkalu, verbonden aan de Amerikaanse Tufts University. Alleen als Ecowaslanden zelf bedreigd worden of als een democratisch gekozen leider de hulp van Ecowas aanvraagt, stelt hij, mag het blok ingrijpen. De Ecowaslanden zullen tijdens hun overleg moeten kijken of daar in het geval van Niger sprake van is.
Verschillende landen, Senegal en Nigeria bijvoorbeeld, hebben inmiddels aangegeven dat zij bereid zijn een mogelijke militaire interventie te steunen. Volgens de Franse krant Le Monde kan Ecowas een gezamenlijke troepenmacht van 50 duizend man bij elkaar krijgen, waarmee het volgens prognoses met het aantal troepen van het Nigerese leger kan evenaren. Volgens hoogleraar Odinkalu is het niets meer dan spierballenvertoon. ‘Zelfs grote landen als Nigeria en Senegal hebben te maken met veel interne veiligheidsproblemen’, zegt hij. ‘Ze kunnen de soldaten simpelweg niet missen.’
Obasi verwacht dat Ecowas de druk op Niger verder kan opvoeren. ‘Niger is namelijk veel gevoeliger voor de opgelegde sancties’, stelt hij. ‘Anders dan Mali en Burkina Faso zijn de Nigerezen ongelooflijk afhankelijk van Benin en Nigeria, qua handel en elektriciteit.’ Als de grenzen met die landen dicht blijven, heeft Niger geen toegang tot de zee. ‘Ik verwacht daarom dat het een kwestie van weken is’, zegt Obasi, ‘voor de Nigerese junta wordt gedwongen om zijn gesloten houding te versoepelen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden