Het economische samenwerkingsverband ECOWAS, dat bestaat uit vijftien West-Afrikaanse landen, maakte vrijdag een plan om de coupplegers aan te pakken als zij zich niet zouden terugtrekken.
ECOWAS gaf de junta een week de tijd om de staatsgreep terug te draaien. Dat ultimatum liep zondag af, maar er is niet militair ingegrepen. Het samenwerkingsverband houdt donderdag een top met de betrokken staten.
Volgens De Bruijn hebben Algerije en Tsjaad, grote machten die geen onderdeel van ECOWAS zijn, zich zowel uitgesproken tegen het militair ingrijpen als tegen de staatsgreep zelf. "Het kan nog steeds dat ervoor gekozen wordt om in te grijpen", zegt De Bruijn. "Maar die kans acht ik niet groot."
Het meest waarschijnlijke scenario is een compromis, waarbij de militaire coupplegers beloven snel verkiezingen uit te schrijven. ECOWAS kan druk zetten met economische sancties. "Die zullen een heftig effect hebben op de bevolking van dit toch al heel arme land", zegt de hoogleraar. "Uiteindelijk is vooral de bevolking het slachtoffer van deze politieke chaos."
Mali, Burkina Faso en Guinee worden nu geregeerd door militaire junta's en hebben zich uitgesproken tegen het eventuele militaire ingrijpen van ECOWAS in Niger.
Toen deze landen een staatsgreep doormaakten, dreigde ECOWAS niet met militair ingrijpen. Dat dit nu wel gebeurt, is omdat het de vijfde coup in Niger is sinds het land in 1960 onafhankelijk werd van Frankrijk. Daarnaast was er in Niger geen breed verzet van de bevolking tegen de zittende president, in tegenstelling tot in Mali en Burkina Faso.
Ook laat de nieuwe president van Nigeria zich gelden. "Bola Tinubu heeft zich voorgenomen om ECOWAS een duidelijke rol te laten spelen", zegt De Bruijn. "De ECOWAS-leden laten goed merken dat ze ook de dreiging van alleen militairen aan de macht, nu al in vier landen in West-Afrika, onwenselijk vinden."
De staatshoofden van de ECOWAS-leden focussen zich nog op hun relaties met het Westen. De militaire machthebbers verzetten zich daar juist tegen.
Volgens De Bruijn is de invloed van Rusland en de Kremlin-klussers van het huurlingenleger Wagner Group belangrijk. "We weten niet zeker of Wagner al aanwezig is in Niger, maar het is duidelijk dat de militaire leiding daar wel plannen voor heeft", vertelt ze.
"De Wagner Group is in Mali de steun voor de militairen in de strijd tegen de jihadisten", gaat De Bruijn verder. "Dit gebeurde nadat de Fransen uit Mali werden weggestuurd. "Volgens de militaire leiders hadden zij niet genoeg succes in het bestrijden van het jihadisme." Dat Frankrijk kritisch was op hun coup zal ook hebben meegespeeld.
De coupplegers zeggen dat president Mohamed Bazoum de veiligheid in Niger niet heeft verbeterd.
Frankrijk wordt in Niger nog steeds als kolonisator gezien. Mede daardoor zullen de Fransen nu waarschijnlijk ook worden weggestuurd uit dat land.
We kijken naar uranium, een van de belangrijkste grondstoffen van Niger. Dat wordt al decennia geëxploiteerd door Franse bedrijven en wordt in Frankrijk vooral gebruikt voor kerncentrales.
"Het uranium dat uit Niger komt is slechts een klein percentage van de totale hoeveelheid die Frankrijk nodig heeft", vertelt De Bruijn. "Het is inderdaad de vraag waar de inkomsten van de uraniumwinning naartoe gaan. De betalingen voor het winnen van uranium gaan direct naar de staat. Of de bevolking daarvan kan profiteren, hangt dus ook af van hoe de staat met dit geld omgaat."
Volgens De Bruijn leven we in een wereld waarin we met elkaar verbonden zijn, of we het nou willen of niet. West-Afrika, waaronder Niger, is volgens haar onlosmakelijk onderdeel van ons denken en onze politiek.
Zo zijn er bijvoorbeeld al jaren ambassades en Nederlandse organisaties in West-Afrika. Ook zijn er door de Nederlandse regering Afrikastrategieën ontwikkeld en is daar financiële ruimte voor gemaakt. "Over de manieren waarop deze relaties vorm kunnen krijgen, moet heel goed worden nagedacht. Maar het is geen optie om deze relaties te verbreken. Ook al is het nog zo ingewikkeld."
We moeten onze eigen normen en waarden volgens de hoogleraar niet laten vallen. Ook moeten we niet alleen onze eigen belangen, zoals handel, vooropstellen. "Een uitwisseling op basis van gelijkheid en erkenning van de fouten die gemaakt zijn in het verleden is de enige manier waarop we de wereld op een vreedzame manier kunnen vormgeven."
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl algemeen