Gedurende vele jaren was het Nederlandse klimaatbeleid hekkesluiter in Europa. Die achterstand is snel ingelopen. In de overgang naar zonne-energie is Nederland nu Europees koploper: in plannen en ambities doet ons land voor niemand onder, en veel van de goede voornemens hebben een maatschappelijk draagvlak dat uitstijgt boven het politieke.
Tegelijk vrezen we dat het niet voldoende is. Ons onbehagen groeit: wat voor wereld dragen wij straks over aan onze kinderen en kleinkinderen? Het extreme weer van deze zomer is een vruchtbare voedingsbodem voor pessimisme en moedeloosheid. Veel van wat wordt geïnitieerd, voelt aan als te langzaam en te laat.
Over de auteurs
Alexander Rinnooy Kan is oud-voorzitter van de SER. Pieter Winsemius is oud-minister van VROM. Herman Wijffels is oud-voorzitter van de SER.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De Nederlandse kabinetscrisis kwam op een uiterst ongelukkig moment, maar mag niet tot vertraging leiden. Onmiddellijk na terugkeer van het zomerreces zou de Tweede Kamer het omvangrijke pakket maatregelen van het demissionaire kabinet niet-controversieel moeten verklaren; dan kan worden overgegaan tot snelle uitvoering.
Een uitzondering zou kunnen worden gemaakt voor beleidsvoorstellen waarbij minstens 20 procent van de Tweede Kamer aarzelt. Dat hoeft geen probleem te worden, als de coalitiepartijen de inbreng van de BBB en andere fracties passend meewegen in hun eigen standpuntbepaling. Het zou een mooie illustratie zijn van een nieuwe bestuurscultuur die streeft naar draagvlak.
De aanstaande verkiezingen bieden de mogelijkheid aan alle partijen zich inhoudelijk uit te spreken over dit brede en belangrijke thema. In de komende twee kabinetsperioden moet immers blijken of wij de kansen gaan benutten die klimaat en duurzaamheid aanreiken. Te vaak wordt deze opgave beleefd als een zure plicht, afgedwongen door internationale verdragen.
Maar deze inkleuring miskent de enorme kans die het nieuwe energiesysteem biedt. In plaats van in te teren op fossiele voorraden, zal het zich bedienen van energiestromen uit zon en wind die ons elke dag in overvloed bereiken. Dat biedt zicht op een samenleving die schoner, robuuster en veiliger is dan de huidige. Schoner door minder vervuilende uitstoot te veroorzaken, robuuster door decentrale energieopwekking in handen te brengen van zelfverantwoordelijke mensen, en veiliger door de kwetsbaarste onderdelen van onze samenleving beter te beschermen, ongeacht of dat nu mens of natuur betreft.
De transformatie die zich aandient is van een historisch ongekende omvang, maar kan en moet zo opgetuigd worden dat er door eenieder aan kan worden bijgedragen. Bewoners en eigenaren van woningen (in het bijzonder de wooncorporaties) die door overheid en financiële sector in staat moeten worden gesteld om te investeren in energieopwekking en -besparing. Consumenten die op zoek zijn naar mogelijkheden om zich verstandiger te voeden en te verplaatsen.
Ondernemers die de kansen van de verduurzaming nationaal ontwikkelen en internationaal uitdragen. Boeren die met behoud van de kwaliteit van bodem en natuur bijdragen aan de productie van gezonde voeding. Wetenschappers die uitblinken in onderzoek dat kan leiden tot fundamentele doorbraken op weg naar een energiehuishouding zonder uitstoot van CO2 of fijnstof. En overheden die, elk op hun eigen niveau, ruimte creëren voor publiek-private samenwerkingsverbanden.
Nederland moet voorop willen lopen bij het vinden en uitproberen van nieuwe wegen naar een nieuwe toekomst. De kern van wat ons te doen staat is niet het terugdringen en afbreken van het verkeerde, maar het bevorderen en opbouwen van het betere. Pessimisme over de haalbaarheid daarvan is een verleidelijk sentiment, maar wel een slechte raadgever. Grote, snelle maatschappelijke sprongen zijn absoluut mogelijk. Ooit creëerden we immers in hoog tempo de naoorlogse welvaartsstaat en stapten we in tien jaar over op aardgas.
Na de Industriële Revolutie en nog midden in de Informatierevolutie staan we aan de vooravond van een nieuwe sprong vooruit, waarna burgers anders – zinvoller en directer – betrokken zullen zijn bij hun toekomst. Jonge mensen verenigen zich in nieuwe, vaak ongrijpbare bewegingen, lopend van andersglobalisten via Occupy naar Extinction Rebellion. Andere burgers voelen zich overvraagd en niet serieus genomen: de ‘gele hesjes’ en populistische politici profiteren van hun ongemak. De klimaatuitdaging vraagt om politici die in woord en daad deze kloven gaan overbruggen.
Nederland is een mooi land. Wanneer het estafettestokje van de verantwoordelijkheid wordt overgedragen aan volgende generaties, moeten zij dat mooie land naar eigen inzicht nog mooier kunnen maken. De klimaatverandering biedt een urgente kans op een betere wereld. Laten we deze gezamenlijk benutten.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden