Nederland heeft aan de Franse bezetting net zo veel te danken als het Joodse volk in de film Life of Brian aan de Romeinen. In de Franse tijd werd ons land een moderne staat met een grondwet, een burgerlijke stand, een metriek stelsel, rechts rijden en de democratisering van de postbezorging.
Tot 1799 kreeg alleen de elite – met name de aristocratie – post. Maar onder het parool liberté, égalité, fraternité (‘vrijheid, gelijkheid, broederschap’) vonden de Fransen dat ook het sturen en krijgen van brieven moest worden gedemocratiseerd. Om dit te verzekeren, kwam met de Postwet van 1810 de bezorging in handen van de staat. Die reguleerde de tarieven en verplichtte later dat elke gemeente een postkantoor had.
Dat bleef bijna twee eeuwen zo, totdat onder het neoliberale parool ‘efficiency, marktwerking, ongelijkheid’ van de paarse kabinetten in de jaren negentig werd besloten de postbezorging te liberaliseren.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Onlangs verscheen van zijn hand Het geheim van Beursplein 5, over de Amsterdamse beurs. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Het staatsbedrijf der PTT werd een privébedrijf. Nadat ‘Tante Pos’ was uitgeleverd aan de grillen van de financiële markten en de concurrentie moest zien te trotseren, veranderde alles. De PTT ging achtereenvolgens TPG, TNT en PostNL heten. De postbesteller werd een flexstudent. De postkantoren gingen dicht, het aantal brievenbussen werd drastisch gereduceerd, de bezorging op maandag geschrapt en de postzegelprijzen stegen van 44 cent in 2010 naar 1,01 euro nu, allemaal onder het mom dat het postverkeer met e-mails en appjes moest worden afgedaan. Geen ansichtkaarten meer, laat staan schriftelijke facturen in keurige bedrijfsenveloppen.
Op de postmarkt bleek marktwerking en concurrentie even ondoenlijk als op het spoor. PostNL mocht zijn enige serieuze concurrent Sandd in strijd met de mededingingsregels van de markt halen, waardoor de aandeelhouders participeerden in een monopolist, hetgeen even bizar is als dat de politie of het ministerie van Onderwijs op de beurs zou staan.
PostNL is een fonds met een eeuwig krimpscenario. Dat bewijst ook de beurskoers, die over een langere periode daalde van 15 naar 2 euro. In de coronatijd was er even een opleving toen er meer pakketten konden worden bezorgd. Met kunst- en vliegwerk wordt nu getracht het bedrijfsresultaat op te voeren naar ruim 100 miljoen euro over 2023. In het laatste kwartaal was dat slechts 2 miljoen, zodat er nog werk aan de winkel is.
Ceo Herna Verhagen wil daarom dat de huidige Postwet verder wordt aangepast. PostNL mag niet langer verplicht worden om 95 procent van de post de volgende dag te bezorgen – iets wat toch al niet gehaald wordt vanwege personeelstekorten. Wat betekent dat er ook geen garantie meer is van vijf dagen postbezorging.
Volgende week mag de Tweede Kamer zich erover buigen. Misschien is het beter dat de Fransen dit land een weekje bezetten om wat stukjes van het neoliberale model te slechten. De Franse posterijen zijn samen met hun postbank nog volledig in handen van de staat. De bezorging is daar nog als vanouds. Ook met de Franse slag.
Source: Volkskrant