Onder een haag van in elkaar grijpende wilgentakken zitten twee vrouwen op een boomstam, hun blote voeten voor zich uitgestrekt. Ze zijn in een serieus gesprek verwikkeld. ‘Dat gaat hier helemaal vanzelf’, zegt Marja van Veen (61), een opvallende verschijning in tuinbroek en een trits spirituele kettingen om haar nek.
Niet zo gek, want de vriendinnen zijn neergestreken in de ‘verbindingscirkel’, een kring van boomstammetjes waar bezoekers met elkaar in contact kunnen komen. ‘Alle leven is verbinding en alle verbinding is liefde’, luidt de uitleg op het informatiebordje.
De verbindingscirkel vormt een rustpunt in het Blotevoetenpark in Brunssum, waar zich een pad van 4 kilometer bevindt dat – de naam zegt het al – zonder schoenen moet worden afgelegd. Van Veen en haar vriendin Tineke Mulder (58) zijn vanmorgen vol verwachting naar het park afgereisd. De zandsokjes die zich op hun voeten aftekenen zijn het resultaat van een poedelsessie in de naastgelegen vijver.
Een overwinning voor Mulder (58), die zich in eerste instantie liet tegenhouden door gedachten aan vieze voeten ‘en hoe dat dan zo in de auto moet’, maar er uiteindelijk toch voor ging. ‘En dat voelde eigenlijk heel goed.’ Haar vriendin grinnikt. ‘We gaan een beetje terug naar onze kindertijd.’
Over de auteur
Irene de Zwaan is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over jongerencultuur en onderwijs
Het in 2008 opgerichte pad in Brunssum is een van de oudste blotevoetenpaden van Nederland – en bovendien het langste van de Benelux. Er zijn er sindsdien tientallen bijgekomen, verspreid over het hele land. Ze duiken op in speeltuinen, op boerderijen, in appelboomgaarden, in de duinen. Zelfs op de laatste editie van de Nijmeegse Vierdaagse konden wandelaars een blotevoetenpad afleggen.
Waar komt die populariteit plotseling vandaan? Volgens Maloe Janssen, sinds drie jaar de eigenaar van het Blotevoetenpark in Brunssum (70 duizend bezoekers per jaar), is de verklaring simpel: mensen zijn de natuur opnieuw gaan waarderen. ‘Stenen, onderhoudsvrije bankjes maken plaats voor hout en schoolpleinen vergroenen’, zegt ze. ‘Mensen voelen zich heel goed in de natuur, wij zíjn de natuur.’
Door letterlijk de ondergrond te voelen, is de filosofie achter blotevoetenpaden, zijn wandelaars zich bewuster van hun omgeving. Ze kunnen meer opgaan in het moment, voelen zich zorgelozer. ‘Sommige mensen schamen zich voor hun voeten of vinden het vies om modder aan hun tenen te hebben’, zegt Janssen. ‘Maar na een wandeling beseffen ze: wat heeft het voor waarde om voeten er mooi uit te laten zien, als je je van binnen niet lekker voelt?’
Blotevoetenpaden hebben een lange weg moeten afleggen voordat ze door een breed publiek werden geaccepteerd. Toen de inmiddels gepensioneerde boswachter Nico Boele in 2006 namens Staatsbosbeheer het eerste gratis toegankelijke blotevoetenpad van Nederland opzette, in het Groningse Opende, was een veelgehoorde reactie: ‘2 kilometer wandelen op blote voeten, dat doet een normaal mens toch niet!’, zo schrijft hij op een boswachtersblog. Gaandeweg kwam de belangstelling ‘schoorvoetend’ op gang. ‘Broekspijpen gingen steeds hoger, broeken zelfs helemaal uit en nu doe je bijna niet meer mee als je niet als een varken door de modder rolt.’
Ook Wil Bekker, de 74-jarige oprichter van het Blotevoetenpark in Brunssum, heeft de belangstelling voor het concept zien groeien. De voormalige bakker, die het zes keer tot Nederlands kampioen bakken schopte, besloot in de jaren negentig het roer om te gooien. ‘Het harde werken was me bijna noodlottig geworden.’ Bekker volgde een opleiding tot voetreflexoloog en vond rust in de natuur.
Soms stak Bekker de grens met Duitsland over, waar blotevoetenpaden met dank aan de Beierse pater Kneipp (de grondlegger van de hydrotherapie, ook wel bekend als de Kneippkuur) al lang en breed geaccepteerd waren. De paden liepen vrijwel altijd langs koude riviertjes, vanuit de gedachte dat wandelaars hun immuunsysteem een impuls konden geven door een duik te nemen. Vervolgens konden ze hun voetzolen optimaal stimuleren door de wandeling schoenloos voort te zetten.
Zo’n pad wilde Bekker in Nederland ook aanleggen. Maar toen hij het idee in 2007 opperde bij zes gemeenten in de provincie Limburg, kreeg hij nul op het rekest. ‘Ik had een mooi businessplan opgezet, maar de wethouders met wie ik aan tafel zat, keken me allemaal zwijgend aan. Het werd gezien als een rariteitenkabinet.’
Uiteindelijk kwam een vooruitstrevende wethouder toerisme uit de gemeente Brunssum over de brug met 10 hectare bos, die Bekker kon huren. Hij greep het aanbod met beide handen aan en ging op zoek naar een bank die het project wilde financieren. ‘Daar kreeg ik te horen: hier kunnen we niets mee.’ Ook bij het marketingbureau waar Bekker aanklopte voor promotie, werd hij vreemd aangekeken. ‘Ze zeiden: meneer Bekker, wat is uw doelgroep? Ik antwoordde: iedereen tussen de 3 en 83 jaar. Dat vonden ze een slecht idee.’
Maar Bekker had geleerd om ‘tegen de stroom in te roeien’ en zette door. Hij financierde het project uit eigen zak, liet het pad aanleggen en bouwde een restaurant, dat vervolgens twee keer in brand vloog. ‘In de fik gezet’, volgens Bekker, ‘door mensen in de omgeving die me bedreigden met vechthonden.’ Zijn vrouw wist te voorkomen dat hij de handdoek in de ring gooide. Ze zei: ‘Het gebouw is maar bijzaak.’ Wijzend naar het bos daarachter. ‘Daar ligt jouw droom.’
De wandelaars die in de jaren die volgden in groten getale naar Brunssum afreizen voor het pad, onder wie een aanzienlijke hoeveelheid Duitsers, leggen na het inleveren van hun schoenen en het kopen van een kaartje (9,90 euro voor volwassenen, 5,50 voor kinderen) een zorgvuldig onderhouden zandpad af, dat leidt langs keien, wadi’s, boomstammen en ondergronden van dennenappels, boomschors en kiezelstenen.
De modderpoel, bestaande uit verschillende plateaus van onvoorspelbare diepten, zorgt voor algehele hilariteit, vanwege het grote uitglijdrisico. Het gegil (‘houd me vast, sukkel!’, ‘Oh nein, meine Hose ist nass!’) weergalmt door het hele bos.
‘Onverwacht leuk’, vindt Erik Paulus het uitje naar het Blotevoetenpark. Het gezin uit Baarn heeft de modderpoel zonder kleerscheuren doorstaan. ‘Het is een familietraditie geworden’, zegt Paulus. ‘Elke keer als we op vakantie zijn, dan kijken we of er een blotevoetenpad in de buurt is.’ Voor de kinderen is dat avontuurlijk, vult zijn vrouw Judith Hoeleveld aan, terwijl de twee pubers instemmend knikken. ‘Het klinkt misschien wat wazig, maar op blote voeten aard je meer.’
Het blotevoetenpad is de laatste jaren steeds meer een gezinsuitje geworden, waar ouders met jonge kinderen naartoe trekken, ziet Patricia van Lieshout. Ze is boswachter in Schoorl, waar naast het buitencentrum een blotevoetenpad van ongeveer 150 meter is aangelegd. ‘Ouders komen tot het besef dat het belangrijk is dat kinderen zich ontwikkelen door buiten te spelen’, zegt ze. ‘Het blotevoetenpad helpt daarbij, omdat kinderen veel bewuster spelen als ze hun schoenen uit hebben. Ze reiken elkaar de helpende hand en leren hun eigen grenzen aan te geven, op een heel natuurlijke manier.’
Als mensen terugkomen van een wandeling op het blotevoetenpad, zijn ze vaak weer helemaal opgeladen, zegt Wil Bekker, de geestesvader van het park in Brunssum. ‘Ik noem een blotevoetenpad altijd de kracht van de eenvoud. Een pretpark moet altijd hoger en uitdagender. Wij gaan terug naar de eenvoud van de natuur.’
Hoewel Bekker het park drie jaar geleden van de hand deed en zich nu inzet als leefstijlcoach – ‘nee, niet per se op blote voeten’ – blijft hij op de achtergrond beschikbaar als adviseur voor initiatiefnemers van nieuwe paden. Zodoende zit hij deze donderdag in het restaurant in Brunssum aan tafel met de 57-jarige Helen van Loenen, die van plan is om een blotevoetenpad op te zetten in de omgeving van Rotterdam.
‘De natuur spiegelt de mens’, geeft de wandelcoach en bloesemtherapeut als motivatie. Toen ze haar broer 1,5 jaar geleden verloor aan zelfdoding, hielp wandelen in de natuur haar er weer bovenop. ‘Ik zag veel gebroken takken, geknakte bloemen en omgevallen bomen. Het voelde alsof mijn rug was gebroken. Tegelijkertijd hoorde ik het geluid van vogels, van water, en besefte ik: ik adem nog. Het leven gaat door.’
Even verderop in het park zijn een moeder, een vriendin en drie kinderen neergestreken aan de picknicktafel naast de vijver. Terwijl ze hun lunch verorberen, bespreken ze de voordelen van schoenloos wandelen. Waar de twee vrouwen uitkomen op ontprikkelen, vindt de 6-jarige Isa het vooral fijn om ‘zand tussen haar tenen’ te hebben.
De 11-jarige Jessie is zeer te spreken over het modderparcours ‘waar je vies mag worden’ en de 8-jarige Jim koestert warme herinneringen aan de vorige keer dat ze in het park waren. ‘Toen gleed ik uit en zat ik helemaal onder de slijmerige modder.’ Hij grijnst breed. ‘Dat voelde echt lekker. Alsof je op een snotbal loopt.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet in Source: Volkskrant