Zodra hij maandag het nieuws hoorde dat de eerste asielzoekers op weg waren naar zijn woonplaats Portland, een havenplaats aan de Engelse zuidkust, knipte Tony Walter een stuk karton uit. Hierop schreef hij in grote letters: WELCOME! ‘Ik wilde de asielzoekers laten weten dat ze welkom zijn’, zegt de gepensioneerde hoogleraar sociologie. ‘Het is verwerpelijk dat ze in een soort flatgebouw op het water hun asielprocedure moeten afwachten.’
De drijvende flat is de Bibby Stockholm, een schip dat in het verleden werd bewoond door uitgeprocedeerde asielzoekers in Rotterdam, en daarvoor door werknemers van een olieplatform nabij de Shetlands. Nu wordt het door de Britse regering, met steun van de Labour-oppositie, ingezet als jongste noodgreep in de opvangcrisis. Tienduizenden Aziaten en Afrikanen die met bootjes Engeland hebben bereikt, zitten nu tijdelijk in hotels. Met 500 logeerplekken voor louter mannelijke asielzoekers moet de Bibby Stockholm de druk verlichten.
De bewoners zullen kamers met stapelbedden moeten delen. Hiermee wil de Conservatieve regering het asielbeleid versoberen. Volgens de verantwoordelijke staatssecretaris heeft de opvang in hotels, waarbij soms in viersterrenhotels, een aanzuigende werking. Vluchtelingenorganisatie Care4Calais heeft de opvang op boten als ‘ongelooflijk wreed’ omschreven.
Het was niet eenvoudig een plek te vinden om aan te meren. Bang voor protesten wilde geen kustplaats het asielschip verwelkomen, maar Portland Port besloot de drie miljoen euro te incasseren die de overheid had geboden. Het schiereiland was tot in de jaren negentig een bruisende marinebasis, waarvan dichtgetimmerde kroegen als The Jolly Sailor nog altijd getuigen. Nu is het een commerciële haven, waar cruiseschepen aanmeren, fregatten worden onderhouden en dolfijnen zwemmen.
En zo arriveerde de Bibby drie weken geleden in de baai bij Portland. Maandag kwamen de eerste asielzoekers aan in geblindeerde bussen. Ze werden verwelkomd door een twintigtal sympathisanten die tasjes meebrachten met toiletspullen en een plattegrond van de omgeving. Ze konden deze achterlaten bij de bewaakte toegangshekken.
Voor buitenstaanders is het onmogelijk in de buurt van de Britse asielboot te komen. ‘Er is maar één plek om de boot te zien’, zegt socioloog Walter. Vanaf 140 meter hoogte, staand naast de poort van een Victoriaanse gevangenis, kan het drie verdiepingen tellende grijze schip inderdaad worden bekeken. Wie een telelens heeft, kan bewoners en bewakers zien lopen.
‘Het is een crisis van eigen makelij’, zegt Walter tijdens de klim omhoog. ‘Een jaar of zeven geleden is er bezuinigd bij de immigratiedienst, zodat procedures langer zijn gaan duren. Ik heb kennissen op het ministerie werken en het schijnt daar al jaren een puinhoop te zijn.’ Hij vraagt zich hardop af of er sprake is van cynisme of incompetentie, of een combinatie van beide. ‘Ik sluit ook niet uit dat de Conservatieve regering uit electoraal gewin een populistisch asielbeleid voert.’
De regering heeft het asielbeleid hoog op de agenda. Maandag werd de suggestie gedaan asielzoekers naar Ascension te sturen, een eiland in de Atlantische Oceaan. Het komt weken nadat rechters een streep zetten door het plan om asielzoekers naar Rwanda te sturen. Ook het Bibby-plan verloopt niet vlekkeloos. Er arriveerden maandag slechts vijftig asielzoekers. Twintig ‘Bibby-weigeraars’ hadden met succes een juridische procedures aangespannen, onder meer wegens watervrees. Vicevoorzitter van de Tories Lee Anderson beweerde daarop dat ontevreden migranten ‘naar Frankrijk moeten oprotten’.
De asielboot is in het verleden het decor geweest van misstanden, met name in de Rotterdamse tijd. Om critici tegemoet te komen, hebben de autoriteiten gezegd dat de bewoners goed eten zullen krijgen, van paella tot pannenkoeken, en eropuit mogen, individueel of met georganiseerde reisjes. Er is genoeg te zien in de omgeving, van het D-Day Museum tot Chesil Beach, het strand uit Ian McEwans bekende roman. Bus en taxi naar de nabijgelegen stad Weymouth is gratis voor de bewoners.
Maar juist die vrijheid voor de kimberlin, buitenstaanders, zoals vreemdelingen hier worden genoemd, wekt argwaan. Chris, een arbeidsongeschikte technicus die niet met zijn achternaam in de krant wil, twijfelt over de term ‘vluchtelingen’. ‘De mensen die hier in bootjes aankomen, zijn door veilige landen gekomen’, zegt de 54-jarige die in zijn dagen bij de koninklijk marine de hele wereld over is gereisd. ‘Ze zijn gek gemaakt door mensenhandelaren die beloven dat ons eiland het paradijs op aarde is.’
Volgens buurvrouw Marianne, die in het hoger onderwijs werkt, is Portland wat ligging betreft inderdaad een paradijs, maar kampen de ruim 13 duizend inwoners met sociale problemen. ‘Je kunt geen huisarts zien, er is amper openbaar vervoer, er zijn te weinig woningen en voor jongeren is er niets te doen’, somt ze op. ‘Dit is niet de ideale plek om asielzoekers op te vangen.’ Haar echtgenoot Merv, een timmerman, knikt. ‘Ik ken de hoge heren in de haven, die denken alleen aan geld.’
Ook sympathisant Tony Walter maakt zich zorgen over de gevolgen van het asielbeleid voor Portland. ‘De gemeenschap is verdeeld geraakt over dit onderwerp. Maar over één ding is iedereen het wel eens: die boot hoort hier niet te liggen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden