In de straten van de Nigerese hoofdstad Niamey lijkt het gewone leven door te gaan. De winkels zijn open, evenals de moskee. Op straathoeken komen inwoners van de stad bij elkaar om het laatste nieuws te bespreken, zoals gebruikelijk onder het genot van een kop thee. ‘Toch raakt de sfeer steeds meer gespannen’, vertelt een Nigerese consultant, die uit angst voor represailles niet met zijn naam in de krant wil, telefonisch vanuit de hoofdstad.
De route naar zijn werk leidt hem dagelijks door de wijk waar meerdere ministeries en andere overheidsgebouwen zijn gevestigd. ‘Daar zijn op meerdere plekken wegversperringen opgericht’, zegt hij, ‘de militairen zijn schichtig en wantrouwig. Je moet je steeds weer opnieuw identificeren’.
Over de auteur
Joost Bastmeijer is correspondent Afrika voor de Volkskrant. Hij woont in Dakar, Senegal.
De Boulevard de la République, die parallel loopt aan de Nigerrivier, voert ook langs een imposant witgroen gebouw. Vroeger was hier het Franse koloniale bestuur gezeteld, nu doet het dienst als presidentieel paleis. Waar een paar weken geleden nog uitgedoste soldaten van de presidentiële garde voor de ingang stonden om president Bazoum te beschermen, wordt hij sinds 26 juli door dezelfde eenheid gevangengehouden in zijn paleis.
Boven op het paleis houden de mannen met bruine baretten de boulevard in de gaten, op last van hun leider generaal Abdourahamane Tiani, die twee weken geleden Bazoum en zijn regering afzette. De staatsgreep werd direct veroordeeld door de leden van Ecowas, het regionale samenwerkingsverband van West-Afrikaanse landen. Het blok, geïrriteerd over een nieuwe staatsgreep in de instabiele Sahelregio, legde een pakket keiharde sancties op en bedreigt Tiani en zijn junta met een militaire interventie.
Vlak na de staatsgreep gingen er nog honderden mensen de straat op om hun steun voor de toen net gevangengenomen president Bazoum uit te spreken. Die pro-Bazoumgeluiden hoor je nergens meer, zegt een Nigerese journalist, die eveneens anoniem wil blijven. ‘Niemand zal zich nu voor Bazoum uitspreken’, zegt zij, ‘dat is vragen om problemen.’ Voor de journalistiek is dat funest, zegt ze, aan nuance hebben de volgelingen van de militairen geen boodschap. Ze let daarom op haar woorden. ‘Er zijn veel dingen die ik niet meer opschrijf of op sociale media plaats, vanwege de mogelijke consequenties voor mij en mijn gezin.’
Bazoum stond bekend als ‘de laatste bondgenoot van het westen in de Sahel’. Met name met Frankrijk onderhield hij goede banden. Maar de aanwezigheid van de oud-kolonisator, die nog altijd meer dan duizend militairen in Niger heeft om te vechten tegen jihadisten, staat steeds meer onder druk. Buurlanden Mali en Burkina Faso, die al langer geleid worden door militaire junta’s en inmiddels hun steun voor de Nigerese coupplegers hebben uitgesproken, zegden de samenwerking met de Fransen eerder al op.
Ook in Niger is het discours veranderd, merkt de Nigerese blogger Mounkaila Abdou Sani. ‘Er gaat sinds de coup veel nepnieuws rond op sociale media’, zegt hij. ‘Trollen overspoelen ons land, ze grijpen de staatsgreep aan om mensen te manipuleren.’ Sani ziet dat berichten van anti-westerse en pro-Russische influencers veel worden gedeeld. Zo schrijft de populaire Frans-Beninese influencer Kemi Seba bijvoorbeeld dat de Ecowas-leiders met een mogelijke invasie een wit voetje willen halen ‘bij Frankrijk en de Verenigde Staten in het bijzonder’.
De anti-Franse sentimenten zijn ook in de straten van Niamey zichtbaar. Afgelopen zondag kwamen meer dan dertigduizend Nigerezen naar het grootste stadion van Niger, waar zij hun steun voor de coupplegers uitspraken. Die middag werd een haan, geschilderd in de Franse driekleur, er onder luid gejuich onthoofd.
Vooral jonge betogers gingen de afgelopen weken de straat op om zich publiekelijk achter generaal Tiani te scharen. ‘Jongeren zijn blij met de coup’, zegt de Nigerese journalist. ‘Zij werden door de regering van president Bazoum niet serieus genomen.’ Veel jonge Nigerezen kennen bovendien geen andere partij dan die van de afgezette president: al 13 jaar wordt het land door zijn partij geregeerd. ‘Ondertussen is de jeugdwerkloosheid hoog en voedsel duur, dus in hun ogen is elke verandering goed.’
Maar vooralsnog verbetert de situatie in Niger niet. Door de staatsgreep en de daarop volgende Ecowas-sancties zijn de prijzen van voedsel verder gestegen: een zak rijst is bijna de helft duurder geworden. ‘We zijn nerveus,’ zegt de consultant, ‘want we weten niet wat er de komende dagen gaat gebeuren of waar dit zal eindigen.’ Ook de sancties van buurland Nigeria worden gevoeld: doordat het geen elektriciteit meer aan Niger levert (terwijl het land voor 70 procent afhankelijk is van Nigeriaanse stroom), hebben veel plekken maar een paar uur per dag stroom.
De groeiende woede over de gevolgen van de staatsgreep richt zich niet op de coupplegers, maar op de Ecowaslanden die de economische sancties oplegden. ‘Nigerezen worden in de armen van de coupplegers gedreven’, zegt blogger Sani. ‘Op meerdere plekken van de stad zijn zelfs surveillancebrigades opgezet.’ Burgers geven daarmee gehoor aan het verzoek van de junta om ‘waakzaam te zijn met betrekking tot spionnen en buitenlandse strijdkrachten’.
Met name ’s avonds gaan mensen de straat op, ziet Sani. ‘Op alle grote rotonden in Niamey zie je burgerwachten.’ Ook de consultant merkt dat hij en veel Nigerezen om hem heen ‘strijdbaar’ worden door de dreiging van een op handen zijnde interventie. ‘We houden onze adem in’, zegt hij. ‘Maar als Ecowas militairen stuurt die ons vertellen wat we moeten doen, komen we in verzet. Dan zullen we onze militairen verdedigen.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden