Vorige maand publiceerde het Centraal Planbureau (CPB) het rapport Publieke onderwijsuitgaven over de levensloop over de publieke uitgaven aan onderwijs per sector. Aan een leerling op de basisschool wordt 8.011 euro per jaar uitgegeven, aan het voortgezet onderwijs 10.426 euro. Voor de mbo-student is dat 9.027 euro, die van de universiteit 9.784 euro en de hbo-student tenslotte 7.878 euro per jaar. Verschillen die met grote aantallen studenten snel oplopen.
Waarom wordt aan hbo-studenten het minst besteed? Kost hbo-onderwijs misschien minder, of worden hogescholen en hun studenten minder gewaardeerd?
Over de auteur
Anka Mulder is voorzitter van het college van bestuur van de hogeschool Saxion.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Uitgaven aan onderwijs en onderzoek zijn investeringen voor de toekomst. Ze maken mogelijk dat nieuwe generaties zo goed mogelijk kunnen deelnemen aan de maatschappij. Die profiteert doordat onderwijs en onderzoek weer bijdragen aan een sterke arbeidsmarkt en innovatiekracht van de economie. Investeringen in onderwijs en onderzoek lonen, maar ze zijn niet eerlijk verdeeld, blijkt uit het CPB-onderzoek.
Een korte schets van het hbo. Het hbo leidt met 36 bekostigde hogescholen ruim 470 duizend studenten op tot verpleegkundige, leerkracht, werktuigbouwkundige en veel andere relevante beroepen. Het hbo is zeer toegankelijk. Dat heeft er in de afgelopen eeuw voor gezorgd dat steeds nieuwe doelgroepen de weg naar het hoger onderwijs vinden. Het hbo kent daardoor een groot aandeel eerstegeneratiestudenten, die als eerste uit hun familie doorstromen naar het hoger onderwijs.
Hogescholen zijn niet alleen vanuit het perspectief van kansengelijkheid van belang. Voor de op kennis, creativiteit en innovatie gerichte samenleving waarin elk talent hard nodig is, is het hbo simpelweg een economische noodzaak.
Een verklaring waarom het hbo onderaan staat in de bekostiging is niet dat het minder medewerkers of gebouwen nodig zou hebben dan de andere onderwijssectoren. Sterker nog, het onderwijs van hogescholen kenmerkt zich door relatief veel contacturen en praktijkonderwijs, waarvoor labs en andere faciliteiten nodig zijn. Ook is het niet zo dat alles goed gaat in het hbo. Uit het rapport Werkbeleving in hogescholen blijkt dat 53 procent van de docenten de werkdruk als (veel) te hoog ervaart. Kleinere klassen en meer ruimte en tijd voor de docenten zou zeker helpen. Juist omdat de diversiteit van studenten in het hbo zo groot is.
Hogescholen, zeker buiten de Randstad, hebben daarnaast te maken met demografische krimp. Doordat het bedrag voor studenten al laag is en de hogescholen op basis van studentenaantallen worden gefinancierd, wordt het lastig om alle voor de regio zo relevante opleidingen in de lucht te houden. Dit draagt weer bij aan de ‘spiraal van verschraling’, zoals drie onafhankelijk planbureaus dit noemen in hun rapport Elke regio telt.
Dat terwijl het adviesrapport en de kabinetsreactie juist aangeven dat de aanwezigheid van (beroeps)onderwijs een enorme impuls geeft aan regionale ecosystemen, arbeidsmarkt en daarmee het perspectief voor de inwoners. De hogeschool is het anker voor het regionale ecosysteem. Een adequate financiering, ten minste voor deze rol, helpt om Nederland vitaal te houden.
De overheid trekt voor de leeftijdsgenoten van de hbo-studenten, de universitaire studenten, bijna 2.000 euro per student per jaar meer uit. Eigenlijk is het beeld nog schever: universiteiten krijgen twee keer zoveel geld, want ze doen ook wetenschappelijk onderzoek en het CPB gaat uit van een 50/50-verdeling over onderwijs en onderzoek.
Over dat onderzoek. Universitaire opleidingen tot arts, natuurkundige of bestuurskundige worden terecht up-to-date gehouden door de koppeling met de onderzoeksportefeuille van universiteiten. Het praktijkgerichte onderzoek dat de hbo-beroepen van de verpleegkundige, de hbo-opgeleide natuurkundige of ict-specialist actueel moet houden, wordt nauwelijks gefinancierd door de overheid. Van elke 20 euro voor onderzoek gaat er 1 naar het hbo. Dit terwijl het de innovatiemotor is voor het regionale mkb: hbo-onderzoek werkt op basis van vragen uit de praktijk en kan snel worden toegepast.
Er zijn geen objectieve argumenten waarom onderwijs aan hbo-studenten ‘goedkoper’ zou moeten zijn en hbo-onderzoek zo karig gefinancierd is. Dit doet mij denken aan een ander onderwerp, namelijk de ongelijke beloning van mannen en vrouwen. Ook niet meer van deze tijd.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden