Jaarlijks komt er volgens de onderzoekers ongeveer een half miljoen ton plastic bij in de oceanen. Dat is minder dan de 4 tot 12 miljoen ton die wetenschappers eerder schatten. De Utrechtse onderzoekers publiceerden hun bevindingen maandag in het wetenschappelijk tijdschrift Nature Geosciences.
Hoofdauteur Mikael Kaandorp, promovendus aan de Utrechtse universiteit, komt tot de schattingen op basis van een computermodel dat zo’n 20 duizend wereldwijde metingen en schattingen van plastic in de oceaan samenvoegde. Met behulp van een simulatie over de grote bewegingen van plastic door de oceanen kon zo worden ingeschat wat het totaal moet zijn.
Over de auteur
Jean-Pierre Geelen werkt op de wetenschapsredactie van de Volkskrant als redacteur natuur en biodiversiteit. Hij schreef onder meer het boek Blinde vink – Hoe ik vogels leerde kijken.
Wetenschappelijke schattingen over de hoeveelheden plastic in de wereldzeeën lopen sterk uiteen, grofweg van zo’n 50 miljoen ton tot wel 300 miljoen ton. Volgens Kaandorp tonen de nieuwe bevindingen aan dat de wetenschap over de aanwezigheid van plastics in de oceanen (de zogeheten ‘plastic soep’) nog in de kinderschoenen staat.
Eerdere schattingen werden vaak gebaseerd op de totale jaarlijkse plasticproductie in de wereld. Van de ongeveer 400 miljoen ton per jaar wordt maar een klein deel hergebruikt, de rest wordt verbrand of verdwijnt met onbekende bestemming. Fysisch oceanograaf Erik van Sebille, een van de medeauteurs van het onderzoek: ‘Er wordt tussen landen enorm geleurd met plastic afval. Alleen al van wat er aan afval door Nederland komt, wordt zo’n 30 procent niet goed gerapporteerd. Het is dus volstrekt onduidelijk waar dat blijft of waar dat heen gaat.’
In het onderzoek is vooral gekeken naar de massa van het plastic en minder naar aantallen. De onderzoekers stelden vast dat het allergrootste deel (ongeveer 95 procent) van de totale hoeveelheid plastic in de oceanen bestaat uit stukken die groter zijn dan 2,5 centimeter.
Volgens de onderzoekers is de beroepsvisserij een van de grootste bronnen van het plastic afval in zee. Zo’n 40 procent van de half miljoen ton plastic die jaarlijks in oceanen belandt, bestaat uit (delen van) verloren netten, kratten en jerrycans. Plastic met veel massa dus, dat daardoor een relatief groot deel uitmaakte van de totaal gevonden hoeveelheden. Van Sebille: ‘De massa van één gevonden vissersnet tikt sneller aan dan bijvoorbeeld plastic tasjes.’
Plastic eindigt niet altijd in oceanen: het wordt ook aangetroffen in rivieren, op gletsjers en andere plekken op de wereld. Hoewel de hoeveelheid plastic in de oceanen wellicht kleiner is dan eerder gedacht, benadrukken de onderzoekers dat het milieuprobleem rond plastic in oceanen niet is afgenomen. Ook al omdat uit hun onderzoek blijkt dat de ‘verblijftijd’ van plastic op zee langer is dan eerder werd aangenomen.
De onderzoekers schatten dat de hoeveelheid plastic in het mariene milieu jaarlijks nog met zo’n 4 procent groeit. Zonder maatregelen en preventiestrategieën blijft de negatieve invloed van plastic op de ecosystemen toenemen, schrijven de auteurs.
Microplastics, de uiteengevallen kleine deeltjes, ontstaan vooral aan kustlijnen, zegt Erik van Sebille. ‘Fragmentatie ontstaat vooral waar plastic over zand schuurt of tegen rotsen botst. Dat is dus meestal aan kustlijnen.’ (Micro)plastic vormt een serieus probleem voor het zeeleven: vissen, schildpadden en andere organismen eten het op of raken erin verstrikt, met de dood tot gevolg.
Om het milieuprobleem rond microplastics te beperken is het volgens Van Sebille daarom zinvol dat er opruimacties langs de kust worden gehouden, zoals ‘beach clean-ups’ en andere initiatieven langs stranden. Deze maand organiseert stichting De Noordzee voor de tiende keer de jaarlijkse Beach Cleanup Tour, waarbij vrijwilligers in dertig etappes de hele Nederlandse kust opruimen. Sinds 2013 hebben zij al 103.558 kilo afval van de stranden gehaald.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden