Er zijn afgelopen jaren momenten geweest dat Danny van Nielen vertwijfeld tegen zijn vrouw verzuchtte: ‘Wat doe ik fout?’ Honderden keren heeft hij met zijn product indruk gemaakt op potentiële klanten en geïnteresseerden. Hoeveel energie het kan besparen en hoe de industrie dus op zeer korte termijn substantieel minder CO2 zou kunnen uitstoten. En toch bleek hun product moeilijk te verkopen. ‘Maar het tij begint te keren’, zegt de directeur businessdevelopment van Zytec.
In een bedrijfspand in Nieuwegein loopt Van Nielen naar een proefopstelling die het haast magische principe uitlegt dat Zytec verkoopt. Uit een zwart koffertje haalt hij een zilverkleurig blokje tevoorschijn. Dan loopt hij naar een ronde koperen plaat en laat het blokje als een tol los. De draaiende val voltrekt zich in slow motion, totdat het blokje als een veertje de koperen plaat kust.
Het blokje is gemaakt van neodymium, het sterkste magnetische materiaal ter wereld. Wanneer die magneet in de buurt van een ‘non-ferro metaal’ zoals koper beweegt, ontstaat er door het sterke magnetisch veld een tegengestelde kracht. In dit geval remt die kracht het blokje af. En in de producten die Zytec maakt, wordt die kracht gebruikt om contactloos het vermogen van een motor over te brengen op draaiende apparatuur
Elke fabrieksmonteur ziet direct wat hier het voordeel van is. Dag in dag uit staan er in Nederland tienduizenden industriële pompen en ventilatoren te draaien. Voor koelwater en gassen in de staalindustrie, in raffinaderijen, en in de chemische- en kunstmestindustrie. In al die apparaten is de koppeling met de motor een kwetsbaar punt. Wanneer die niet perfect is uitgelijnd, leidt dat tot trillingen, slijtage en energieverlies. Het onderhoud en de incidenten die hieruit voortkomen, kosten fabrieken veel mankracht en geld.
Van Nielen was commercieel directeur bij een andere firma toen hij dertien jaar geleden voor het eerst een contactloze magneetkoppeling zag. Het was bij een presentatie van het Amerikaanse bedrijf MagnaDrive, dat het concept bedacht. ‘Ik dacht meteen: iedereen in de industrie moet dit weten en gaan gebruiken, dat kan niet anders.’
Enkele jaren werkte Van Nielen als distributeur van die koppelingen in Europa. Uit zijn gesprekken met bedrijven kwamen ideeën om het product door te ontwikkelen, maar binnen MagnaDrive lukte dat niet. Dus begon hij voor zichzelf, met compagnon Frank Boekholtz en gesteund door het investeringsfonds van de familie achter it-bedrijf Simac.
Inmiddels heeft Zytec meerdere patenten ontwikkeld en een softwaremodel dat per situatie kan berekenen wat de verwachte energie- en kostenbesparingen zijn.
Over de auteur
Tjerk Gualthérie van Weezel schrijft voor de Volkskrant over energie en de impact van de energietransitie op het dagelijks leven.
Dat het ondanks de bewezen effectiviteit niet stormliep, heeft alles te maken met de interne organisatie van grote industriële bedrijven, merkte Van Nielen. De koppelingen van Zytec zijn ‘tien, twintig, of vijftig keer’ zo duur als de standaardkoppelingen van staal en kunststof. ‘Dat verdient zich snel terug door beduidend lagere onderhoudskosten en energierekening en hogere productie. Maar die voordelen komen meestal niet terecht bij de afdeling die moet besluiten over de aanschaf, en dan zien ze ervanaf.’
Dus loopt Van Nielen wanneer hij maar kan de bestuurskamers van grote industriële bedrijven binnen. Dan probeert hij het management ervan te overtuigen dat deze investering te goed is om af te ketsen op boekhoudkundige bureaucratie. Je zou zeggen dat elke topmanager die klimaatverandering serieus neemt dit direct inziet. ‘Maar cash is toch hun grootste vriend’, zegt Van Nielen. ‘Gelukkig hebben wij steeds meer voorbeelden die aantonen dat onze koppelingen binnen maximaal twee jaar zijn terugverdiend en daarna dus elke dag winst maken.’
Bijvoorbeeld bij Tata Steel in IJmuiden. Daar zijn in 2016 vier Zytec-koppelingen ingebouwd op pompen die een staalwals van koelvloeistof voorzien. Het oude systeem had veel last van trillingen, regelmatig waren dure lekkages het gevolg. Maar afgelopen zeven jaar draaien ze onderhoudsvrij en wordt er 50 procent minder energie gebruikt. Een besparing die gelijkstaat aan het stroomgebruik van 340 huishoudens.
Dat een simpele koppeling zo veel energie bespaart, heeft veel te maken met de manier waarop fabrieken hun systemen ontwerpen. Die worden gebouwd met veel overcapaciteit ten opzichte van de hoeveelheid vloeistof en lucht die er normaal door de pijpen moet. Vervolgens worden de pijpen ‘geknepen’ met afsluiters. Van Nielen: ‘Dat is als gas geven met je ene voet en remmen met de andere, het kost onnodig veel benzine en je auto slijt op alle onderdelen.’
Met een contactloze magneetkoppeling is het toerental van de apparatuur heel makkelijk aan te passen op de vraag van de productie. Gewoon door de magneet en de plaat iets verder van elkaar af of naar elkaar toe te bewegen. Gas erbij of gas los, zonder te remmen. Als de industrie dat met alle pompen in Nederland zou doen, zou dat binnen enkele jaren 1 tot 2 megaton CO2-uitstoot kunnen schelen, heeft Zytec laten berekenen. Evenveel als de industrie volgens het Klimaatakkoord in 2030 door efficiëntie zou moeten bereiken.
Dat het met zo’n goed verhaal nog niet is gelukt om meer dan tweehonderd koppelingen te verkopen, blijft Van Nielen verbazen. ‘Maar we moeten gewoon doorgaan onszelf te bewijzen.’ De huidige situatie van hoge energieprijzen en strenge eisen vanuit de EU om CO2-uitstoot versneld te reduceren zullen de industrie er zeker bij gaan helpen, ziet de directeur. ‘Ten opzichte van dure en tijdrovende projecten met windenergie en waterstof is een flinke besparing met een bewezen techniek die snel geplaatst kan worden, aanlokkelijk. We merken ook de groeiende vraag. En, niet onbelangrijk, vorig jaar hebben we voor het eerst winst gemaakt.’
Bedrijf: Zytec
Waar: Nieuwegein
Sinds: 2016
Aantal werknemers: 10 (plus ongeveer 20 extern)
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden