Menig ouder fantaseert over een bergwandeling of een bordspelletje met het gezin tijdens de vakantie. Veel kinderen willen graag YouTubefilmpjes kijken of hun favoriete game spelen. Uit een recente studie van de Universiteit van Zuid Australië onder 358 basisschoolleerlingen (groep 6 en 7) blijkt dat kinderen in de zomervakantie per dag 12 minuten minder bewegen en een uur langer op een scherm kijken.
Nederlands onderzoek is er niet, maar dat de schermtijd toeneemt is voorstelbaar, zegt Peter Nikken, Lector Jeugd & Media bij hogeschool Windesheim. ‘De dagelijkse routines, zoals vaste etenstijden en de sportclub, vallen weg. Uit verveling en gemak pakken kinderen er makkelijker een schermpje bij.’ Vroeger was het precies andersom. ‘Toen keken kinderen juist minder televisie omdat ze meer buiten speelden vanwege het lekkere weer.’
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft voor de Volkskrant over grote en kleine levensvragen. Ze publiceerde meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan.
Hoeveel schermtijd per dag is ‘gezond’ en wanneer loopt het de spuigaten uit? ‘Veel ouders willen weten wat ‘normaal’ is en die vraag is lastig te beantwoorden’, zegt Nikken. Het advies van de Wereldgezondheidsorganisatie is om kinderen onder de 2 helemaal weg te houden van schermen en kinderen tot 5 jaar oud maximaal een uur per dag schermtijd te geven. ‘Een mooi advies, maar moeilijk uitvoerbaar in deze tijd met al die schermen om ons heen’, aldus Nikken. ‘Ook kinderen hebben recht op vermaak en ontspanning.’
Volgens mediapedagoog Jacqueline Kleijer van Dig it For You gaat het bovendien om wat er tegenover die online activiteiten staat. ‘Doet je kind genoeg dingen in de buitenlucht? Komt het aan lichaamsbeweging toe? Zijn er genoeg face-to-face-contacten? Het gaat om de balans.’
Dat kinderen het scherm niet uit zichzelf wegleggen, zijn alle experts met elkaar eens. ‘Daarvoor hebben ze hun ouders nodig, dus neem de leiding’, zegt Kleijer. Wat is daarbij belangrijk? Vier suggesties.
Het gaat niet alleen om de minuten die kinderen doorbrengen achter een scherm, maar ook om wát ze doen. ‘Het maakt nogal wat uit of een kind gitaarles volgt via YouTube of dat er alleen passief wordt gekeken naar wat vloggers aan het doen zijn’, zegt Kleijer. Schermtijd kan ook educatief zijn omdat je iets nieuws leert. Of sociaal, als je samen een spelletje speelt, om er vervolgens over na te praten.
Vakantie is de ideale gelegenheid om wat meer interesse te tonen in het mediagebruik van je kind. ‘Door samen ergens om te lachen of over te verbazen, creëer je een basis voor gesprekjes met je kind over sociale media en zal hij of zij eerder naar je toe komen als er online iets aan de hand is. Het is immers een gespreksonderwerp van jullie samen en niet meer alleen de wereld van je kind.’
‘Zeker jonge kinderen hebben behoefte aan structuur en voorspelbaarheid. Maak voor je op vakantie gaat duidelijke afspraken wanneer ze een filmpje mogen kijken’, adviseert Nikken. ‘Natuurlijk zijn er uitzonderingen. Regent het de hele dag, dan snapt iedereen dat je moet improviseren, omdat je niet naar buiten kunt.’
‘Het is vakantie voor de kinderen, maar ook voor de ouders’, zegt Kleijer. ‘Bedenk bij het kiezen van die momenten wanneer het fijn is om wat afleiding te hebben. Misschien is ontprikkelen na een activiteit lekker voor je kind of juist vroeg in de ochtend als je zelf wat later op wil starten.’
Maak wel duidelijk dat het om speciale vakantieafspraken gaat. Dat scheelt later strijd.’ Volgens de mediapedagoog is het vooral belangrijk dat ouders alleen regels instellen waarvan ze de consequenties kunnen dragen. ‘Het heeft weinig zin om te zeggen dat je kind twee uur mag gamen als jij er niet bent om te handhaven.’
Wil je te allen tijde gedoe voorkomen? ‘Maak een schema op papier met de schermtijden en hang dat op in de voortent, of waar je ook bent’, adviseert Kleijer. ‘Ben je meer van de verrassingen? Maak dan een grabbelton met kaartjes met leuke activiteiten, waar ook schermtijd bij zit. Maak met kleur onderscheid tussen bijvoorbeeld een gezamenlijke activiteit en een rustmoment.’
Begin je over schermtijdregels tijdens de vakantie, dan leidt dit vaak tot weerstand, zeker bij oudere kinderen met een eigen telefoon. ‘Draai het eens om’, adviseert Kleijer. ‘Hoeveel qualitytime wil je met elkaar doorbrengen per dag?’ Op die manier ben je niet bezig met wat er níet mag, maar juist wat er wél kan, door leuke uitjes te plannen.
‘Iedereen weet: de leukste vakantieherinneringen zijn de momenten waarop je samen moest lachen, dat ene watergevecht of die keer dat je elkaar voor de gek hield.’ En dus niet die video die je keek onderuitgezakt voor de tent. Ouders moeten dan wel het goede voorbeeld geven en niet tussendoor iets opzoeken of de werkmail checken. Kleijer: ‘Wat je voorleeft, dat zuigt je kind op en doet het na.’
Geef je kind autonomie en inspraak en de regels zullen makkelijker worden opgevolgd. Kleijer geeft een voorbeeld: ‘Stel: je zoon wil het liefst de hele dag gamen met vrienden, wat vaak leidt tot ruzie. Als ouders kun je zeggen: jij mag twee uur per dag gamen. Maar wat je vaak ziet is dat zijn vrienden net online komen als zijn tijd erop zit. Het is slimmer om hem zelf met een voorstel te laten komen. Uiteraard wel met voorwaarden. Misschien kiest hij ervoor om maandag de hele dag te gamen en de rest van de week met vrienden naar het voetbalveld en het zwembad te gaan. Jij geeft kaders, hij voelt keuzevrijheid, maar het gedoe van afstemmen met vrienden vindt buiten jou plaats.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden