Khadija Arib was op voorhand de perfecte Zomergast. Een van de meest geliefde oud-Tweede Kamervoorzitters, een begenadigd spreker, bewogen maar inspirerende levensloop, humor, én een dosis charisma om jaloers op te zijn. Een Zomergast bij wie je als vanzelf aan de lippen hangt.
De perfecte gast stelde in een van de meest opmerkelijke Zomergasten-uitzendingen in tijden allesbehalve teleur, want vooral in de eerste twee uur schiep Arib met haar sterke fragmentenkeuze een inspirerend verhaal over eigenrichting, invechten in een wantrouwende buitenwereld en strijdvaardigheid.
Hoe diep die strijdvaardigheid zit, zagen we bijvoorbeeld in een fragment waarin Marokkaanse vrouwen vertellen over hun gruwelijke ervaringen onder de dictatuur van koning Hassan II. Arib ervoer de dictatuur weliswaar grotendeels op afstand, maar wat in Marokko gebeurde, had ook hier invloed. Het was moeilijk om mensen te vertrouwen, want iedereen kon zomaar een eigen agenda hebben, en onder één hoedje spelen met het regime. Toch wilde Arib zich niet te veel laten leiden door wantrouwen: dat zou immers precies zijn wat de onderdrukker wil.
Opvallend was ook het fragment uit Lars von Triers Dogville, waarin een buitenstaander zich moet invechten in een hechte gemeenschap. In het wrede slotstuk van die film neemt het hoofdpersonage wraak op de gemeenschap die haar wantrouwde en niet accepteerde. Precies dáár maakte Theo Maassen een bruggetje naar de immense olifant in de loods, die pas na twee uur werd benoemd: de (anonieme) beschuldigingen aan het adres van Arib over een ‘onveilige werksfeer’ in haar tijd als Kamervoorzitter.
Waar Zomergasten daarvoor vooral aangenaam serieus en inspirerend was geweest, werd de uitzending hier plots spannend én moeilijk. De eerder vooral empathische Maassen ging er fel in, vooral toen Arib fulmineerde over de rol van huidig Kamervoorzitter Vera Bergkamp, die een (controversieel) onderzoek instelde naar de beschuldigingen.
Arib wilde daar niets van weten, vooral omdat de geuite beschuldigingen anoniem waren, en ze naar eigen zeggen nog altijd geen idee heeft waarvan ze precies beschuldigd wordt. Maassen bleef zoeken naar zelfreflectie (‘We hebben allemaal blinde vlekken’), maar stuitte daarbij op een defensieve Arib, die zich moeilijk kon verdedigen tegen feiten die ze zelf niet zegt te kennen.
Zo werd een voortreffelijke Zomergasten plots een soort amateurrechtszaal, waar gedebatteerd werd over een nog grotendeels diffuse waarheid. Daarmee was deze Zomergasten óók onmiskenbaar een product van deze tijd, waarin een vaak moeizaam (media)spel wordt gespeeld met feiten en anonieme beschuldigingen als ongelijkwaardige opponenten. Een bevredigende conclusie kon na het moeizame derde uur onmogelijk getrokken worden.
Bij Arib heerste vooral een gevoel van machteloosheid over de gang van zaken, al bleef bij de kijker uiteindelijk vooral een beeld hangen van de buitenstaander die zich voor de zoveelste keer strijdbaar moest opstellen in een wantrouwende omgeving. Was er in ieder geval nog één conclusie te trekken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden