Zeedrones worden steeds vaker ingezet tegen de machtige Russische Zwarte Zeevloot. De BBC citeert Katarzyna Zyst, docent aan het Noorse Institute of Defence Studies, die overtuigd is van de waarde van de drones: volgens haar hebben de zeedrones verhinderd dat de Russische marine de totale controle kreeg over de Zwarte Zee, en zijn ze daarmee min of meer de vervanging geworden voor de marine die Oekraïne niet heeft.
Over de auteur
Michel Maas is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij oorlogsverslaggever en correspondent in Oost-Europa en in Zuidoost-Azië.
Zeedrones bestaan al lang. Ze werden al ingezet in de Eerste Wereldoorlog en zijn sindsdien niet wezenlijk veranderd. De bootjes zijn klein, niet groter dan een kajak, en volgestouwd met explosieven. De huidige lichting heeft alleen geavanceerde afstandsbesturing. Zeedrones voor de korte afstand kunnen van afstand worden bestuurd vanaf een laptop. In drones voor langere afstand worden vooraf de route en het doelwit geprogrammeerd.
Drones hebben doorgaans een camera aan boord die beelden naar de controller zendt. Dit soort beelden duikt later niet zelden online op. Dat gebeurde ook afgelopen weekeinde: op een filmpje was te zien hoe de drone afvoer op de Olenegorsky Gornyak, een vijftig jaar oud Russisch landingsschip. Het beeld viel weg op het moment van de botsing. Oekraïne maakte bekend dat de drone met 450 kilo TNT de lucht in was gevlogen. Later verschenen op sociale media videobeelden van een sterk slagzij makende Olenegorsky Gornyak die door een sleepboot werd afgevoerd.
De zeedrones hebben vóór de oorlog in Oekraïne nooit echt een rol van betekenis gespeeld. Vliegende drones wel. Die zijn sinds de Russische invasie, in februari 2022, ook in deze strijd al gauw toonaangevend geworden. Rusland en Oekraïne bestoken elkaar met hoogst explosieve vliegende drones. Op het slagveld werpen drones kleine granaten af, of wijzen ze doelwitten aan voor artilleriebeschietingen.
Zeedrones boeken echter steeds meer spectaculaire successen. Ze vliegen niet, maar varen, en ook zij ontploffen zodra ze hun doel raken. Zeedrones werden voor het eerst vermeld na een aanval op de door Rusland bezette marinehaven Sebastopol op de Krim, in oktober 2022. Die aanval, door een gecombineerde groep vliegende en varende drones, was voor de Russen een nare verrassing. Drie Russische marineschepen werden zwaar beschadigd (Rusland ontkende dat, maar berichten daarover werden al snel geverifieerd).
De Zwarte Zeevloot van Rusland ziet zich sindsdien gedwongen zo veel mogelijk buiten bereik van Oekraïense drones te blijven. Een deel van de vloot is van Sebastopol verhuisd naar de in Rusland gelegen haven Novorossiejsk. Vrijdag bleek ook die niet veilig voor zeedrones.
Drones steken steeds vaker de grens over. Ze hebben al verscheidene keren Moskou getroffen, en nu dus ook Novorossiejsk. Andere getroffen plaatsen zijn Sebastopol op de Krim en de Kerchbrug die Rusland met de Krim verbindt. Daarvan zegt Oekraïne dat het alle recht heeft ze aan te vallen omdat de Krim Oekraïens grondgebied is, en omdat de brug Oekraïense wateren oversteekt.
Oekraïne bouwt veel zeedrones zelf, zegt het, maar ook het buitenland maakt ze, en levert ze aan Kyiv. Na de aanval op Sebastopol in 2022 maakte Duitsland bekend dat het al twee Duitse zeedrones aan Oekraïne had geschonken, en dat er nog acht zouden volgen. Ook de Verenigde Staten lieten toen, volgens The New York Times, weten dat het een onbekend aantal varende drones zou leveren. John Kirby, woordvoerder van de regering-Biden, zei destijds tegen journalisten: ‘Ik kan je beloven dat die verduivelde dingen werken.’ Oekraïne heeft moeten beloven dat het geen Navo-wapens zal gebruiken bij aanvallen op Russisch grondgebied, en benadrukt daarom regelmatig dat het de gebruikte drones zelf heeft gebouwd.
Zeedrones zijn niet alleen effectief, maar ook relatief goedkoop. Volgens de BBC zijn er zeedrones die niet meer dan 227.000 euro kosten, wat een stuk minder is dan een dure langeafstandsraket. Bovendien hebben ze als voordeel dat ze makkelijk te bedienen zijn, en dat er daarvoor dus geen crews hoeven te worden opgeleid.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden