‘Duits grijs, Japans grijs, Frans grijs. Grijs is veilig, grijs verkoopt altijd. Maar hé, dit is Italië’, zegt de hoogste baas van Fiat, Olivier François, terwijl hij in een grijze Fiat stapt die met CEO en al in een verfbad wordt getakeld. Als de auto oranje omhoog komt, draait François het raampje open: ‘Vanaf vandaag geen grijs meer bij Fiat.’
De campagne Operation No Grey voor de eind juni geïntroduceerde elektrische Fiat 600 is goed getimed. Want de auto verkleurt. Niet in wereldschokkend tempo, maar ook in Nederland wordt geknaagd aan de dominantie van het zwart (24 procent), wit (13 procent) en vooral grijs/zilver (34 procent) op de weg. Dit kleurloze spectrum blijft veruit favoriet bij autokopers. Maar dankzij de elektrificatie en recente compacte auto’s als de gele Peugeot 208, de groene Opel Mokka en oranje Mini, en ook door ontwikkelingen in het hoge segment – de rosé-grijze Rolls Royce, de paarse BMW – lijkt het soms even of de jaren zeventig terug zijn in de straat.
Over de auteur
Bob Witman schrijft sinds 1999 voor de Volkskrant over architectuur, design en grafische vormgeving
De afgelopen twintig jaar zijn de ‘echte’ kleuren steeds meer van de weg geraakt. Blauw is de enige kleur die al jaren serieus meedoet, met in Nederland een marktaandeel van rond de 14 procent. Rood schommelt sterk in populariteit, maar komt de laatste jaren niet boven de 7 procent. Sinds enkele jaren neemt het aanbod van nieuwe groene, gele en oranje auto’s voorzichtig toe, maar in de percentages op de weg is dat nog nauwelijks meetbaar. Op dit moment is 3 procent van de Nederlandse autovloot groen.
‘Toch zie ik dat er meer kleur komt’, zegt de Duitse designer Nicole Heidt. Ze geeft leiding aan de afdeling Color & Trim op het Opel hoofdkwartier in Rüsselsheim en ontwikkelde daar de kleuren voor de elektrische variant van de Mokka en Astra. Elk automerk heeft een Color & Trim studio, waarin ontwerpers zich ver houden van de pk’s, maar dagelijks puzzelen op nieuwe kleuren, materialen en interieurs.
‘Veel mensen realiseren zich niet hoe complex de kleurkeuze in de auto-industrie is’, zegt Heidt. Aan het kleurenpalet voor de Opel Mokka-e, die in 2021 uitkwam, is ruim vijf jaar gewerkt. ‘Het gaat niet alleen om het vinden van de goede kleur. Ook de verf testen en aan duurzaamheidseisen voldoen, kost tijd, net als het inplannen van de verfstraat op het productieplatform.’ Vanwege die lange doorlooptijd is het riskant een te hippe kleur te kiezen. ‘Je loopt de kans dat iedereen erop is uitgekeken als de auto uitkomt.’ Er komt altijd een beetje geluk bij kijken, ‘maar het groen voor de Mokka-e was een schot in de roos’.
De Mokka oogt compact, stads en hij ziet er een stuk beter uit in dat uitgesproken groen dan in het ongevaarlijke Quartz Grey, waarin hij ook leverbaar is. Doordat het groen een standaard ‘zero-euro’ optie is, kiezen kopers makkelijker voor deze uitgesproken kleur. ‘Het groen past goed bij de maat en het karakter van de auto’, zegt Heidt. Een op de acht verkochte elektrische Mokka’s zijn groen.
Elk automerk geeft zijn kleuren een fancy naam. Het groen van de Mokka is Mamba Green gedoopt. Zoals het oranje van de Fiat 600-e geen oranje is maar Arancio – Sun of Italy. Een elektrische Opel Astra is te koop in Kult Yellow, het geel van een Ford Focus heet Tangerine Scream, de Peugeot 2008 komt in Fusion Orange en er is een Mini in Zesty Yellow.
‘Het kleurpalet op de weg verandert en dat komt omdat de auto aan het veranderen is’, zegt Lidewij Edelkoort. De internationaal vermaarde trendforecaster schrijft de keuze voor extraverte kleuren toe aan het herwonnen zelfvertrouwen van de auto. ‘De afgelopen jaren waren auto’s steeds vaker neutraal van kleur en gingen ze meer en meer op elkaar lijken.’ Dat komt volgens Edelkoort door iets dat ze omschrijft als ‘benzineschaamte’. ‘Ooit kon je trots op je auto zijn, hij zei iets over wie je bent.’ Maar de discussie over CO2-uitstoot heeft de auto introverter gemaakt, meer gericht op nut, minder op uiterlijk vertoon. ‘Dankzij de elektrificatie is de auto weer iets waarmee je kunt pronken. Het heeft de auto nieuwe designenergie opgeleverd, dat zie je terug in de gekozen kleuren’, zegt Edelkoort.
Edelkoort verwierf haar reputatie in de mode, waar trendwatchers de kleuren van het volgend seizoen voorspellen. Omdat in de auto-industrie te veel tijd zit tussen ontwerp en uitbreng, kijkt Edelkoort – die onder meer voor Hyundai werkt – naar hoe de identiteit van het product zich ontwikkelt. ‘De auto wordt minder mannelijk. In de elektrische auto gaat het meer over comfort en over elektronica die taken van de chauffeur overneemt, dan over versnellingen en pk’s. Dat betekent een groter accent op lifestyle, minder op het rijden. Wat zich manifesteert in uitgesproken maar ook warme en complexere kleuren.’
Dat de straat tegenwoordig af en toe een beetje vintage oogt, kan wel kloppen, zegt Heleen van Gent, hoofd van het AkzoNobel Global Aesthetic Center. De verffabrikant is een belangrijke leverancier van autolakken. ‘Op grote designbeurzen loop je ook aan tegen die voorkeur voor kleuren uit de jaren zeventig en tachtig.’ Maar dat is niet de enige ontwikkeling die ze bij AkzoNobel zien. ‘Dat uitgesproken groen van de Mokka is vooral interessant voor een elektrische stadsauto.’ Het grijs verliest volgens Van Gent vooral terrein door een trendverschuiving naar tussenkleuren. ‘Oranje dat bijna bruin wordt, een rood dat naar koraalrood neigt, hemelsblauw, een geel dat naar graankleur neigt.’
Dat leidt ertoe dat je in de parkeergarage soms moet zoeken naar de juiste kleurbenaming van de auto’s die je aantreft. Die Renault Clio is officieel sinaasappeloranje, maar op sommige momenten bijna rood. Een Kia Stinger noemt zichzelf Ascot Green, maar is zo donker dat grijs en zwart erdoorheen piepen. Van Gent: ‘Bij AkzoNobel zien we ook een sterke opkomst van natuurlijke kleuren, wat voortkomt uit de zorgen over het klimaat en een toegenomen waardering voor alles dat de natuur biedt.’ Met een groep trendwatchers kiest AkzoNobel in het jaarlijkse Colour Futures-rapport de verfkleur voor het komend jaar. Voor 2023 is dat strogeel, Wild Wonder gedoopt. ‘Ik ben al auto’s tegengekomen in graangeel. Zeker voor ontwerpers van een duurzame elektrische auto is het logisch dat ze zoeken naar natuurlijke tinten.’
In de reclamefilmpjes voor nieuwe modellen wordt een uitgesproken kleur regelmatig ingezet om de consument naar de showroom te lokken. ‘Maar als mensen bij de dealer staan en een aankoopbeslissing nemen, blijken ze in hun kleurkeuze vaak toch behoudend’, zegt Willemijne de Wit, sales- en marketingdirecteur bij Athlon Nederland.
Het lease- en mobiliteitsbedrijf heeft meer dan 100 duizend auto’s op de weg. ‘Grijs, wit en zwart gaan stevig aan kop. Ze vormen ruim tweederde van de kleuren in het leasepark.’ Al komt dat ook doordat werkgevers in hun leasebeleid vastleggen dat de kleurkeuze ‘zakelijk en representatief courant’ moet zijn. ‘Dat heeft praktische redenen. Anders zitten ze straks met een oranje auto op de parkeerplaats waarin niemand anders van het bedrijf wil rijden.’
Zwart, grijs of zilverkleurig wordt bovendien traditioneel gezien als een veilige keuze als het gaat om restwaarde van een auto, een belangrijk argument voor zowel de particulier als voor een leasebedrijf, dat alle auto’s na gedane dienst op de tweedehandsmarkt aanbiedt. De Wit: ‘Toen ik begon bij Athlon gold hier het gezegde: ‘Met een witte blijf je zitten.’ Misschien was dat ooit zo, maar dat gaat al lang niet meer op.’ Zeker niet sinds Tesla met model S van wit weer een begeerlijke kleur heeft gemaakt. De Wit ziet wel minimale verschuivingen in de keuze voor meer uitgesproken kleuren op de leasemarkt, waar 1,2 miljoen auto’s van de bijna 9 miljoen auto’s die in Nederland rondrijden toe behoren. De populariteit van groen steeg afgelopen drie jaar van 0,2 naar 1,2 procent in het wagenpark van Athlon. Percentueel wel een echte stijging, maar in volume nog altijd zeer marginaal.
Terug naar trendforecaster Edelkoort. Zij wijst erop dat we nog maar aan het begin staan van een revolutie in autodesign. ‘De elektrificatie in combinatie met nieuwe besturingstechnologie betekent dat de auto een geheel ander product wordt.’ De motorkap, grill, versnellingspook en een deel van het dashboard hebben hun oorspronkelijke functie verloren, toch zitten ze meestal nog aan e-auto’s vast. Het is volgens Edelkoort een kwestie van tijd dat de auto binnenstebuiten keert. ‘De auto wordt meer organisch vormgegeven, met meer aandacht voor het interieur en de verblijfskwaliteit.’ En daarbij kan de juiste kleur een auto meer persoonlijkheid geven. ‘Ik zie de kleurverschuiving als voorbode van veel meer veranderingen.’
‘De klant kan elke kleur krijgen die hij wil, zo lang het maar zwart is’, is een uitspraak van autopionier Henry Ford die met de T-Ford de automobiel tot een massaproduct maakte. Ford was zowel visionair als pragmatisch: koolzwart was in de begintijd van de auto een van de weinige verfkleuren die snel droogde en niet verbleekte in de zon.
In de geschiedenis van 125 jaar autolak zijn zwart, wit en grijs langdurig de standaard geweest. Met soms een kleurige oprisping, zoals in de jaren vijftig toen in de VS een bont kleurenpalet werd ontdekt als marktstrategie om nieuwe klanten te werven. De lichtroze Dodge La Femme was in 1955 speciaal ontworpen voo Source: Volkskrant