Het idee begon bij de 22-jarige Delano uit Almere. De student Media aan de Dutch Filmers Academy en Starbucks-medewerker op Amsterdam Centraal wilde als dragqueen naar Pride Amsterdam, maar voelde zich niet veilig genoeg om de trein te nemen. Kon hij zich wellicht omkleden in de winkel van zijn werkgever? ‘Natuurlijk’, was het antwoord van zijn manager, ‘je hebt de sleutels toch?’
Dat bracht een kettingreactie op gang. Maartje Beerens, die als customer experience manager op Amsterdam CS werkt, zag de opluchting bij Delano en dacht: hier moeten we wat mee. Beerens: ‘Een fijne plek creëren om de Pride fijn te beginnen. Pride is voor Amsterdam CS na Koningsdag de drukste dag van het jaar.’ Beerens organiseerde een brainstorm met medewerkers van de diverse winkels op het station en met machinisten en conducteurs van wie ze wist dat ze tot de lhbti-gemeenschap behoren. ‘Die vertelden dat het nodig was. Ik hoorde verhalen over drags die werden geweigerd door Uberchauffeurs.’
Over de auteur
Huib Modderkolk is onderzoeksjournalist bij de Volkskrant met bijzondere aandacht voor cybersecurity en inlichtingendiensten. Hij won meerdere journalistieke prijzen en is onder meer auteur van het boek Het is oorlog maar niemand die het ziet. Eerder werkte hij bij NRC.
De behoefte bestond om een plek te maken waar ‘iedereen kan samenkomen’ en die voelt ‘als een zachte landing’. Hema deed de versiering, Kiko en Etos doneerden make-up, Erica en Rituals de reinigingsproducten en Simon Lévelt de koffie en thee.
En dus staat Delano op zaterdag om tien uur ’s ochtends als Queen Elsa in haar zelfgemaakte Frozen-jurk op een klein podium in een clubachtige, uitbundig versierde kleedruimte in de middentunnel van Amsterdam Centraal. Ze zal de plek officieel openen. Tientallen bezoekers lopen ondertussen, soms onwennig met rugzak in de hand, de paarse loper af naar de koffie- en theebar, make-upspiegels, garderobe, photobooth en loungeplekken. Queen Elsa met microfoon: ‘Wees welkom in het Change Station. En als je niet snapt waarom het nodig is, heb ik daar maar één ding op te zeggen: laat het los.’
Toch is dat een relevante vraag. Is de met rode gordijnen, luide muziek, gouden slingers, spiegelbollen versierde omkleedplek écht nodig omdat er anders incidenten plaatsvinden? Queen Elsa: ‘Sinds anderhalf jaar ben ik drag. Als ik naar shows ga, brengt m’n vader me met de auto.’ Ze vindt het ‘doodeng’ om de kleine stukjes vanaf de auto naar de locatie over straat te lopen. De belangrijkste oorzaak: online verhalen over agressie en geweld tegen ‘sisters’.
Iemand die daar recent mee te maken had, staat verderop in de kleedruimte. Het is de 21-jarige Alex – vandaag ‘Eevee’ – uit Litouwen, die net als Delano liever niet met zijn achternaam in de krant wil. Twee jaar geleden kwam hij naar Tilburg voor een studie wiskunde. De toelatingseisen bleken te hoog, waarna hij in een logistiek centrum van Albert Heijn ging werken. Door zijn knalrode haar krijgt hij vaker afkeurende opmerkingen en op donderdagavond 13 juli in de trein vanaf Den Bosch naar Tilburg kwamen drie mannen van in de dertig tegenover hem zitten. ‘Waarom heb je je haar zo gekleurd’, begon een van hen.
Alex maakt het naar eigen zeggen elke dag mee. ‘Kritiek, rare blikken, een opzettelijke duw met een schouder.’ Hij probeert het te negeren. Houdt zijn koptelefoon met ruisonderdrukking op. Want ondanks die narigheid voelt hij zich in Nederland meer welkom en veiliger dan in Litouwen. ‘Hier heb ik de hoop dat omstanders opstaan en écht iets doen als er agressie tegen me is. Ik weet dat mensen in Litouwen dat niet doen.’
Maar die 13 juli, tegen middernacht, verloopt anders. De drie mannen blijven opmerkingen plaatsen. Ze beginnen te schelden. ‘Fuck you, klote-homo’, dat soort dingen. Dan gooien ze vuilnis naar hem. Ze aten sandwiches van de AH To Go. De verpakkingen werpen ze op Alex. Het ergste voor hem: niemand in de treincoupé doet iets.
‘Wat is het gaaf geworden!’, roept NS-machinist Stefan Tames (36) als hij met zijn vriend de kleedruimte binnenloopt. Tames, die al acht jaar op de ‘bok’ zit en vanuit Amsterdam CS zijn rondes maakt door Nederland, weet niet of het respect voor lhbti’ers is afgenomen. ‘Maar door sociale media uiten tegenstanders zich meer.’
Hij heeft een christelijke achtergrond. ‘Het heeft me jaren gekost om uit de kast te komen.’ Nog steeds is hij christelijk, maar Tames ziet ook dat met een beroep op traditionele gezinswaarden de rechten van lhbti’ers worden geschonden. ‘Vaak gaat het over tolerantie. Maar daarin zit iets ongelijkwaardigs: als we maar getolereerd worden. Ik hoop dat mensen ons vooral willen respecteren om wie we zijn.’
Hoofdconducteur Tio Lelieveld (51) uit Den Bosch komt ook even kijken. Hij is volledig in het leer: das, overhemd, armstukken, blauwe broek en laarzen. Tot vorig jaar droeg hij de eretitel Mr. Leather Netherlands. ‘Ik doe even wat uit. Tering, wat is het heet.’ Had hem vijftien jaar geleden gevraagd of deze ruimte echt nodig was en hij had nee geschud. Maar de tijden zijn veranderd. ‘De maatschappij verhardt’, zegt hij nu.
Hij hoort het om zich heen, van vrienden en collega’s. Zoals over de bekende dragqueen Miss Envy Peru, die hier pas nog op Amsterdam Centraal door vier jongens werd mishandeld. Hij was niet eens als drag gekleed en toch moesten ze hem hebben. Lelieveld: ‘Er is veel agressie.’ De oorzaak volgens hem is sociale media. ‘Op internet kotsen mensen zonder nuance alles eruit.’
Zelf heeft hij geen ernstige incidenten meegemaakt. ‘Misschien komt dat omdat ik haast overdreven vrolijk door de trein loop.’ Over de ruimte in Amsterdam CS is hij ‘laaiend enthousiast’. ‘Als je in Coevorden of in Leeuwarden woont en als drag alleen op het station staat, ben je kwetsbaar. Hier, met meerdere mensen om je heen, voel je je sterker.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden