De toenemende zichtbaarheid van de lhbti-gemeenschap gaat soms gepaard met frictie. Koren op de molen van radicaal rechts, ziet redacteur Loes Reijmer. Voor die groep staat de regenboogvlag voor links ‘gedram’.
Er lijkt een wereld van verschil te zitten tussen de tweets die Geert Wilders luttele dagen na elkaar verstuurde. Cognitieve dissonantie, op z’n minst.
‘Ik word gek van dat woke en lhbtiq+ gedram’, twitterde hij deze week. ‘Doe eens normaal allemaal en hou op met die overdreven gekkigheid.’ De PVV-leider reageerde op een tweet van de KLM waarin de regenboogvlag over een landingsbaan was gelegd.
Twee dagen eerder wierp hij zich nog op als beschermer van homo’s. In een Engelstalige tweet gaf hij islamitische regeringen een veeg uit de pan. Die zouden zich wat meer mogen bekommeren om geweld tegen vrouwen, joden, christenen en homo’s, in plaats van om koranverbrandingen.
Toch zijn de tweets kenmerkend voor hoe er binnen radicaal rechts tegen de emancipatie van de lhbti-gemeenschap wordt aangekeken. Ze laten zien hoe het onderwerp in deze kringen in toenemende mate gepolitiseerd wordt, een plekje krijgt in het overzichtelijke wereldbeeld van woke versus anti-woke. Daar waar de regenboogvlag niet langer staat voor acceptatie, maar voor ‘gedram’.
Over de auteur
Loes Reijmer is verslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over migratie, asiel en polarisatie.
Nederland is hierin verre van uniek. In de VS kwamen vorige maand meerdere grote bedrijven onder vuur te liggen. Target haalde Pride-producten uit de winkel vanwege boze klanten. Rechtse opiniemakers richtten zich op winkelketen Kohls, die rompers met de regenboogvlag verkocht. De verkoop van Bud Light stortte in na de samenwerking met een transgender influencer. ‘Het doel is om Pride giftig te maken voor merken’, twitterde Matt Walsh, een anti-lhbti-activist met 2,3 miljoen volgers. Waar radicaal rechts zich in voorgaande jaren druk maakte om Trump, vaccinaties en Black Lives Matter, draaide het in 2022 om lhbti-rechten, meldde The Economist. In december gingen zelfs twee op de drie protesten erover.
De VS zijn een extreem voorbeeld. Het land is religieuzer dan veel andere westerse landen en hopeloos verdeeld, vooral langs de culturele scheidslijn. Maar ook in Europa gingen radicaal-rechtse partijen en opiniemakers de afgelopen tijd de boer op met een dergelijk geluid. Vox in Spanje wil Pride marginaliseren en iets doen aan seksuele voorlichting op scholen, omdat kinderen daar blootgesteld zouden worden aan de ‘genderideologie’. In Italië positioneerde Giorgia Meloni zich als hoeder van het traditionele gezin en beloofde ze te strijden tegen de ‘lhbti-lobby’. Als premier hield ze woord: in sommige steden worden niet-biologische moeders al van de geboorteakten van hun kinderen geschrapt.
‘Overal in de westerse wereld richt radicaal rechts de pijlen op lhbti’ers’, zegt Russell Foster, universitair docent Britse en internationale politiek aan King’s College London. Met een collega onderzocht hij de retoriek van prominente figuren binnen de Britse beweging. ‘Het vroegere extreem-rechts moest niets van homoseksualiteit hebben. Radicaal rechts werpt zich daarentegen op als beschermer van holebi’s tegen de islam. Ze zeggen: links heeft jullie laten vallen, daar heulen ze met moslims. Alleen bij ons zijn jullie vrijheden veilig.’
De beweging ziet haarfijn waar het schuurt, zegt Foster. ‘Daar duikt ze bovenop.’ Ook in het Verenigd Koninkrijk waren er de afgelopen jaren verhitte debatten over transgenderzorg en het wijzigen van het geslacht op het paspoort. En ja, zegt de onderzoeker, binnen de lhbti-gemeenschap ís er frictie tussen de meer traditionele holebi’s en een activistische tak, die meer gericht is op genderfluïditeit en aandacht wil voor alle vormen van onderdrukking. Dezelfde spanning zag je in de woelige aanloop naar Pride in Amsterdam. Die duurt dit jaar niet een maar twee weken, omdat Stichting Pride Amsterdam, die de botenparade al jaren organiseert, en het nieuwe Queer Amsterdam er niet in slaagden samen te werken.
De steun binnen radicaal rechts voor de lhbti-gemeenschap beperkt zich tot holebi’s. Tot cisgenders ook, mensen van wie de genderidentiteit overeenkomt met het geboortegeslacht. ‘Als een transgender persoon door moslimjongeren in elkaar wordt geslagen, zal Wilders er zeker over twitteren’, zegt Foster, die ook twee jaar in Nederland werkte. ‘Maar alleen dan.’
‘What’s next?’, merkte de PVV-leider op over de ‘x’ op identiteitsbewijzen voor non-binaire personen. ‘Als je denkt dat je een kameel bent een K in je paspoort?’ Eerder schreef hij wel dat mensen ‘in het uiterste geval’ van geslacht moeten kunnen veranderen. ‘Dat moet zo blijven.’
‘Voor radicaal rechts is Wilders nog relatief vooruitstrevend’, zegt socioloog Niels Spierings, universitair hoofddocent inclusie en exclusie aan de Radboud Universiteit. ‘Hij wil de verworvenheden niet terugdraaien, maar Henk en Ingrid moeten het blijven begrijpen.’ Dat blijkt ook uit de tweet over KLM. ‘Hij zegt letterlijk: doe normaal.’
PVV-Kamerleden presenteren lhbti-emancipatie als ‘woke’, een hobby van een losgezongen bovenlaag waar de gewone man geen vruchten van plukt. Klassiek populisme: elite versus het volk. ‘Toch heeft dit onderwerp voor Wilders niet echt prioriteit’, zegt Spierings. ‘De PVV is nog altijd voornamelijk een anti-migratiepartij.’ Belangrijker is dit thema voor Forum voor Democratie. ‘Maar Thierry Baudet heeft zich met het complotdenken gemarginaliseerd.’
De acceptatie van lhbti’ers in Nederland is groot, benadrukt Spierings. Wel ziet hij dat er meer incidenten zijn. De organisator van Roze Woensdag tijdens de Nijmeegse Vierdaagse kreeg onlangs voor het eerst negatieve reacties op het evenement. Plotseling werd er gedemonstreerd tegen voorlezende dragqueens, terwijl die al jaren voorlezen. ‘Op zo’n protest komt uiteindelijk een handjevol verloren zielen af’, zegt de socioloog. ‘Het zijn ook sprongen van een kat in het nauw. De toegenomen zichtbaarheid van lhbti’ers leidt tot meer weerstand.’ De Brit Foster is pessimistischer: hij ziet dat radicaal rechts het thema strategisch en effectief inzet.
Interessant is wat de VVD gaat doen bij de komende verkiezingen, zegt Spierings. ‘Die partij lijkt de afgelopen jaren conservatiever geworden. Bij de behandeling van de transgenderwet maakte de VVD plotseling terugtrekkende bewegingen.’ In 2021 was ‘woke’ nog geen verkiezingsthema. ‘Straks loont het wel om de partijprogramma’s met ctrl+f op die term te scannen.’
‘In partijpolitieke zin speelt radicaal rechts geen grote rol’, zegt Foster. ‘Maar online is de beweging zeer aanwezig. Daar domineren ze het gesprek, vervolgens moeten politici van gevestigde partijen erop reageren. Ze doen niet mee aan verkiezingen, maar drukken er wel een stempel op.’
Source: Volkskrant