Na afloop maakte hij een laconiek handgebaar, waarna onmiddellijk de videoverbinding werd verbroken waarmee de in twee benauwde zaaltjes verzamelde pers het verloop van de zitting kon volgen. Voor zover mogelijk dan, want net als bij de eerste zitting was de geluidskwaliteit abominabel. De woorden van de rechter waren vrijwel onverstaanbaar, en geen van de aanwezige journalisten wist na afloop precies hoe de opgelegde straf luidde.
Over de auteur
Geert Groot Koerkamp is correspondent Rusland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
Een kleine honderd journalisten waren afgereisd voor dit nieuwe vonnis tegen Aleksej Navalny en Daniel Cholodny, een technisch medewerker van Navalny’s organisatie. Plaats van handeling was strafkolonie nummer 6 in het dorp Melechovo in de provincie Vladimir, 220 kilometer van Moskou, hoewel de zaak werd behandeld door het Moskouse Stadsgerecht. Bij aankomst werden de bezoekers aan een uitgebreide veiligheidscontrole onderworpen.
Tijdens de eerste zitting, die ook plaatsvond in de strafkolonie, besloot de rechter dat het proces geheel achter gesloten deuren zou plaatsvinden. Ook Navalny’s ouders moesten, net als de media, het proces volgen via een beeldscherm. Bij het vonnis was hun beloofd dat ze in de zaal zouden worden toegelaten, maar dat is niet gebeurd.
Opmerkelijk was dat Navalny tijdens het proces verschillende eveneens veroordeelde politici opriep als getuige, onder hen het Moskouse gemeenteraadslid Aleksej Gorinov en politicus Ilja Jasjin, die straffen uitzitten van 7 tot 8,5 jaar wegens verspreiding van ‘nepnieuws’, en ook zijn collega-politica Lilia Tsjanysjeva, die onlangs tot 10 jaar strafkolonie is veroordeeld. Zij namen vanuit hun respectievelijke gevangenissen via een videoverbinding deel aan de zittingen, waarbij Navalny de vragen stelde.
Aan de vooravond van het vonnis richtte Navalny zich schriftelijk tot zijn achterban. Hij riep zijn medestanders op ‘een minuutje na te denken’ na de bekendmaking van het ongetwijfeld zware vonnis. ‘Bedenkt u eens waarom zo’n demonstratief enorme straf nodig is. Het belangrijkste doel ervan is angst aan te jagen. Niet mij, maar u.’ Volgens Navalny ‘zetten ze honderden gevangen, om miljoenen bang te maken’. Dat laatste mag volgens hem niet gebeuren, reden voor hem zijn achterban te manen om na te denken over vormen van verzet, al was het maar door met de buren te gaan praten, eens een pamflet op te hangen, of anderszins te laten merken dat er heel veel Russen in oppositie zijn tegen het bewind van Vladimir Poetin.
Navalny is Ruslands bekendste oppositieleider. Hij zit vast sinds 17 januari 2021. Op die dag keerde hij terug naar Moskou na een maandenlang verblijf in Duitsland, waar hij herstelde van een vergiftiging met het zenuwgas novitsjok tijdens een bezoek aan Siberië. Blijkens onderzoek van Navalny’s team en het journalistencollectief Bellingcat zat de Russische veiligheidsdienst FSB achter de vergiftiging, die Navalny ternauwernood overleefde.
Bij aankomst in Moskou werd hij gearresteerd, omdat een voorwaardelijke straf wegens vermeende fraude was omgezet in een reële straf, onder het voorwendsel dat Navalny zich tijdens zijn coma en daaropvolgende behandeling niet geregeld had gemeld bij de Russische politie.
Sindsdien is hij meermalen veroordeeld, onder meer voor diefstal van donaties aan zijn organisatie, het Fonds voor de Bestrijding van Corruptie (FBK), bekend van onder meer geruchtmakende films over de puissante rijkdom van de Russische leiders. Navalny’s film over een voor Poetin gebouwd paleis aan de Zwarte Zee is meer dan 127 miljoen keer bekeken op YouTube.
Het FBK is inmiddels tot extremistische organisatie verklaard, en Navalny is nu berecht en veroordeeld wegens extremisme en het opzetten van een extremistische organisatie. Hij zal daartoe waarschijnlijk worden overgebracht naar een andere strafkolonie met een extra zwaar regime. Waarheen precies, is nog niet bekend.
Ook Navalny’s medewerker Daniel Cholodny werd veroordeeld. Niemand in de zaal kon vrijdag verstaan hoe zijn straf luidde.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden