Dinsdag veroordeelde de rechtbank Den Haag zeven klimaatactivisten van Extinction Rebellion voor opruiing tot blokkades van de A12, de Utrechtsebaan bij Den Haag. Het ging om de blokkades van 26 november vorig jaar en 28 januari dit jaar. Volgens de rechtbank hebben de zeven activisten anderen aangezet tot blokkades, waarvan ‘gevaar voor de veiligheid van het verkeer te duchten is’.
Het veroorzaken van dat gevaar door een wegblokkade is een ernstig misdrijf, waarop artikel 162 van het Wetboek van Strafrecht een maximum van negen jaar gevangenisstraf stelt. Gelet op de ernst van dit misdrijf is volgens de rechtbank een inbreuk op het demonstratierecht van de zeven activisten gerechtvaardigd. De rechtbank veroordeelde de activisten tot taakstraffen voor opruiing tot dit misdrijf.
Over de auteur
Klaas Rozemond is universitair hoofddocent strafrecht aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Cruciaal bij een dergelijke veroordeling, is dat er inderdaad gevaar voor de verkeersveiligheid te duchten was door de wegblokkades. In 2020 bevestigde de Hoge Raad de veroordeling van enkele ‘blokkeerfriezen’ tot taakstraffen voor opruiing tot een dergelijke blokkade en voor het daadwerkelijke blokkeren van desnelweg bij Drachten. De blokkeerfriezen hadden dat gedaan om te voorkomen dat actievoerders van Kick Out Zwarte Piet in Drachten gingen demonstreren tegen de komst van Sinterklaas met Zwarte Pieten.
De Hoge Raad oordeelde dat er in dat geval sprake was van gevaar voor de verkeersveiligheid, omdat de wegblokkade niet van tevoren was aangekondigd en automobilisten daardoor in een onverwachte file terechtkwamen met gevaar voor kettingbotsingen.
In het geval van de klimaatactivisten was echter geen sprake van een onverwachte wegblokkade; dat blijkt wel uit het feit dat de activisten al vóór de blokkade van 28 januari werden aangehouden voor hun openlijke oproepen via sociale media, die ook voor de politie te volgen waren. Bovendien is er na de blokkades van de A12 op 26 november en 28 januari geen enkele klimaatactivist vervolgd voor het daadwerkelijk in gevaar brengen van het verkeer.
Dat zich geen gevaar voor het verkeer voordeed, was het gevolg van het feit dat de politie vooraf op de hoogte was van de blokkades en de A12 daarom afsloot op het moment van de blokkades. Dat werd nog eens bevestigd na de blokkade door Extinction Rebellion op 27 mei van dit jaar. De politie hield toen 1.578 activisten aan, maar het Openbaar Ministerie besloot om het overgrote deel van de activisten niet te vervolgen omdat er ook bij deze blokkade geen ernstige misdrijven werden gepleegd.
Daaruit kan de conclusie worden getrokken dat bij deze klimaatacties geen sprake is van het misdrijf van artikel 162 Wetboek van Strafrecht, of van opruiing daartoe. Dat betekent niet dat de blokkades of de opruiingen straffeloos zijn. Het veroorzaken van hinder op de weg is een overtreding op grond van de Wegenverkeerswet waar zes maanden hechtenis op staat, en deelneming aan een verboden demonstratie is op grond van de Wet openbare manifestaties een overtreding met een maximum van twee maanden hechtenis.
Dat zijn echter lichte strafbare feiten. Die kunnen de voorafgaande aanhouding van de activisten die daartoe oproepen, de strafrechtelijke vervolging en de oplegging van taakstraffen niet rechtvaardigen. Het ligt in dergelijke gevallen veel meer voor de hand om de overtreders en de opruiers hoogstens een geldboete te geven. Daarom zal in hoger beroep de beslissing van het gerechtshof Den Haag hoogstwaarschijnlijk luiden: ontslag van alle rechtsvervolging, vanwege de disproportionele inbreuk op het demonstratierecht van de zeven klimaatactivisten.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden