Nooit geweten dat er zoiets bestaat als ‘geologische tijd’ en ‘astrologische tijd’. En dat het verschil ertussen uitgerekend in Drenthe goed te zien is. Om precies te zijn in de gemeente Borger-Odoorn: namelijk op de kunstroute Into Nature - althans volgens de samensteller, Hilde de Bruijn.
Tijdens de ene, ‘geologische’ wandeling loop je over de weggetjes en zandpaden van de dorpen Drouwen en Bronneger, langs kunstwerken waarin de geschiedenis van de aarde valt af te lezen aan wat er zich op of onder het oppervlak voordoet: heuvelruggen, zoutpijlers, hunebedden en zogenaamde ijskoepels. Het gebied staat bekend als het Unesco Global Geopark De Hondsrug.
Over de auteur
Rutger Pontzen is sinds 2002 kunstcriticus en redacteur beeldende kunst van de Volkskrant en schrijft over zowel oude en moderne als hedendaagse kunst.
De andere, ‘astrologische’ wandeling voert door het Lofar-gebied in het dorp Buinen, wereldberoemd vanwege de gigantische, lagefrequentie-radiotelescoop die bestaat uit clusters van honderden antennes. Daar doet de wereldgeschiedenis zich vooral voor als een kosmisch verhaal over lichtjaren, hemellichamen en de oerknal. Waarin we de enige levende wezens in het heelal zijn.
Of de vijftien kunstenaars (met zeventien werken) zich precies aan deze thematische scheiding van de twee wandelingen hebben gehouden? Nee, maar het is wel een houvast om alle verschillende invalshoeken van het overkoepelende thema ‘Time Horizons’ enige richting te geven. Denk aan het monument dat het Deens-Engelse kunstenaarsduo Baum & Leahy heeft opgericht uit beton en zeesediment. Het verwijst naar de zoutpilaren onder de grond, die met een 3D-printer op schaal zijn nagebouwd en voorzien van zelfverzonnen hiërogliefen; als sporen die aarde en mens hebben nagelaten en nu voor de toekomst worden bewaard.
Ook verwijzend naar het geologische verleden, letterlijk, is het gat dat het geesteskind van de IJslandse kunstenaar Egill Saebjörnsson, Morí, voor zichzelf heeft gegraven. Het wezentje woont, afgaande op de monoloog die het afsteekt, kennelijk diep onder de grond in een hol met keuken, woonkamer en zwembad. Het heeft genoeg vrienden, ‘zoals de eekhoorn’, en eet graag sandwiches met tonijn en jam.
Het verleden zit in Drenthe diep onder de grond, door de kunstenaars van Into Nature naar boven gehaald en zichtbaar gemaakt, zoals verderop in de route de Engelse Emii Alrai heeft gedaan. Als een amateurarcheoloog heeft ze een opgegraven paardenbot uitvergroot in het gras uitgestald (of is het de ruggegraat van een reus die volgens een oude legende enige eeuwen geleden hier heeft gewoond?).
Into Nature is dit jaar een afwisselende veldexpeditie, van het (verre) verleden naar de (verre) toekomst. De route leidt langs het duinlandschap van het Drouwenerzand met een geluidswerk van Randy Lee Cutler (downloaden met QR-code), tussen de bomen waar de Britten Gavin Wade & Paul Conneally haiku-achtige dichtregels in houtblokken hebben gehakt; over de Steenakkerweg met uitzicht op houterige figuren (van de Denen Bank & Rau) die de was ophangen, lakens vouwen en ramen lappen. En dat terwijl je onderwijl ook nog de velden passeert waar de firma Queens Grass grasplaggen kweekt voor voetbalstadions.
De wandeling over de zandpaden en door het hoge, bij tijden natte gras (waterdicht, hoog schoeisel gewenst!) is ook een aangename ontdekkingstocht met de staalkaart van vijftien verschillende kleuren geel in de hand, van de kunstenaars Stefan Cools & Sandra van den Beuken, om daarmee de paardenbloemen, valkruid, de kleine leeuwentand, muizenoor, verschillende soorten haviks- en kruiskruiden te determineren. Bloemen die de biodiversiteit vergroten, omdat hun gele kleur aantrekkelijk is voor wespen, bijen en vlinders.
Het tweede deel start in Buinen, enkele kilometers verderop, waar de ‘astrologische’ eeuwigheid op u wacht. In de nabijheid van de befaamde Lofar-radiotelescoop, waarvan feitelijk nauwelijks iets te zien is, want bestaande uit lage zendmasten die trillingen en geluiden uit het heelal proberen op te vangen.
Zo belangwekkend en toch onzichtbaar, het moet de Nieuw-Zeelandse Ilke Gers een doorn in het oog zijn geweest. Ze beplakte de installatie met witte tape in tekens en denkbeeldige letters, als een boodschap aan het heelal, en maakte daar met een drone een foto van. In de hoop dat iemand ergens vanuit de oneindigheid ons weer een boodschap terug zal sturen.
Het water- en vogelrijke natuurgebied bij Buinen is een uiterst geschikt gebied om in het hogere en tijdloze te geloven. Vlak en stil, met veel lucht en passerende wolken. Het veranderende weer oogt als een overweldigende 3D-film in een IMAX-bioscoop. Het juiste decor voor geestesverschijningen als in de Pacifische god Te Kore, van Tanu Gago, te scannen op een uitgereikte iPad. Of de tot leven gewekte veenlijken die boven het maaiveld opwellen als bij de sculpturen van Spaanse Susanna Inglada.
Beide routes, af te leggen te voet en op de fiets, meten samen een kleine twintig kilometer. Wie de onthaasting omarmt, doet er goed aan voor de tentoonstelling twee dagen uit te trekken. Zeker omdat het begin, in het Drouwense dorpshuis, al een eerste aanzet tot traagheid geeft: Egill Saebjörnssons video From Magma to Mankind.
Mocht iemand nog denken dat het leven voortkomt uit eencelligen die zich plots gaan opdelen: hij heeft het mis. Magma was het begin van alle leven, volgens Saebjörnsson. Of hij gelijk heeft in deze 19 minuten durende ‘performance lecture’? Tijdens de route door het ‘leegste gebied van Drenthe’ heeft u genoeg tijd om daarover na te denken.
Into Nature: Time Horizons. Borger-Odoorn. Tot en met 29 oktober.
Vraatzuchtige kever
Aanhoudende droogte en mildere winters hebben ook het Drentse landschap beïnvloed. Zo is te zien in het bosje waarin het Engelse duo Gavin Wade en Paul Conneally hun vijfregelige haiku-achtige gedichten in boomstronken hebben achtergelaten. De kaalslag onder de import-naaldbomen, exoten uit het noorden, is te wijten aan de klimaatverandering én aan de letterzetter, een vraatzuchtige kever die vergelijkbare ‘dichtregels’ in de bast vreet.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden