Na veertien jaar en 31,5 miljard dollar aan verliezen is de taxidienst Uber eindelijk winstgevend. Met dank aan ceo Dara Khosrowshahi, de Iraanse vluchteling die het puin ruimde dat zijn voorganger Travis Kalanick achterliet.
Amerikanen die begin dit jaar een Uber bestelden in San Francisco, liepen kans in de auto te belanden bij ‘Dave K.’, een 54-jarige, tikkeltje zenuwachtige Uber-chauffeur in een tweedehands Tesla.
Dat hij zenuwachtig was, lag aan de beoordelingen van zijn klanten: die gaven hem steevast vijf sterren, maar elke rit was hij bang zijn perfecte score kwijt te raken. Om zijn passagiers gunstig te stemmen, bood hij ze kabeltjes aan om hun telefoon op te laden en zette hij muziek op van Taylor Swift, The National of Flume.
Over de auteur
Jonathan Witteman is economieverslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over sociale zekerheid, ongelijkheid en technologie.
Wat de passagiers niet wisten, was dat ‘Dave K.’ eigenlijk Dara Khosrowshahi was, de baas van Uber. De geboren Iraniër was undercover om zelf eens te ondervinden dat het leven van een Uber-chauffeur niet over rozen gaat.
Zo kon Khosrowshahi voordat hij een rit moest accepteren niet zien wat de bestemming was en hoeveel geld de rit zou opleveren. Door deze beperkingen hadden chauffeurs vaak geen idee of het ritje financieel wel loonde. Dit frustreerde de voormalige Iraanse vluchteling zo dat hij zijn ondergeschikten bevel gaf om de beperkingen subiet op te heffen.
Khosrowshahi’s undercoveroperatie contrasteert nogal met de capriolen van zijn beruchte voorganger, Uber-oprichter Travis Kalanick. Die trad in 2017 af na een eindeloze reeks schandalen, zoals seksisme, discriminatie, spionage, wetten aan de laars lappen, politieagenten belazeren en niet in de laatste plaats Uber-chauffeurs uitbuiten.
Toen een chauffeur hem begin 2017 tijdens een rit aansprak op Ubers lage tarieven, sprong Kalanick uit zijn vel. ‘Sommige mensen nemen liever geen verantwoordelijkheid voor hun eigen shit’, tierde hij vanaf de achterbank. ‘Ze geven anderen overal de schuld van!’ Helaas voor Kalanick legde de chauffeur het gesprek vast met zijn dashcam. De zoveelste rel was geboren.
Een ander contrast met zijn voorganger is dat Khosrowshahi dinsdag de eerste kwartaalwinst uit Ubers geschiedenis presenteerde. En dat na veertien jaar en zeker 31,5 miljard dollar (28,7 miljard euro) aan verliezen.
De taxidienst boekte in het tweede kwartaal een operationele winst van 326 miljoen dollar dankzij een toename van het aantal ritjes, fors hogere tarieven en bezuinigingen op het (niet-rijdende) personeel.
Eindelijk eens winst maken was broodnodig nu Ubers geldschieters steeds nerveuzer werden van de stijgende rente. Die veroorzaakte eerder dit jaar al de val van Silicon Valley Bank, een belangrijke suikeroom voor techbedrijven, en droeg vorig jaar bij aan zware koersverliezen op de door techbedrijven gedomineerde Nasdaq.
Waar Uber zich in de strijd om marktaandeel lang ongeremd in de schulden kon steken – geld was dankzij de lage of zelfs negatieve rente toch (vrijwel) gratis – moest Khosrowshahi de tering naar de nering zetten om Uber-investeerders te behagen. ‘We need to show them the money’, schreef Khosrowshahi in mei met een knipoog naar de film Jerry Maguire.
De tering naar de nering zetten was de voor ayatollah Khomeini gevluchte Khosrowshahi wel toevertrouwd. Voor de verdrijving van de sjah in 1979 behoorde de Khosrowshahi’s tot de rijkste families van het land.
Ze hadden hun fortuin niet te danken aan olie of aan nauwe banden met de sjah, zoals veel rijke Iraniërs toentertijd, maar aan het succesvolle farmaceutische bedrijf dat Dara’s overgrootvader in de jaren vijftig begonnen was met zijn zoons. De familie bezat onder meer een soort dubbeldekker-zwembad, waarin de jonge Khosrowshahi en zijn twee broers graag vanaf het hogere, ondiepe zwembad in het lagere, diepe bad plachten te plonzen.
Toen de Revolutionaire Garde op een dag aan de overkant van de straat een inval deed en een soldaat per ongeluk met een kogelsalvo de ruiten van de Khosrowshahi’s doorboorde, besloot de familie te vluchten. Ze kwamen terecht in een klein appartementje in Tarrytown in de staat New York. Het weinige geld dat vader en moeder Khosrowshahi nog hadden, staken ze in de opleiding van Dara en zijn broers.
Dara Khosrowshahi verdiende zijn eerste dollars als benzinepomphulpje, en werkte als twintiger bij de New Yorkse zakenbank Allen & Company, waar hij de aandacht trok van miljardair Barry Diller. Onder diens vleugels schopte Khosrowshahi het in 2005 tot ceo van Expedia, een van ‘s werelds grootste online reisbureaus, voordat Uber hem in 2017 wegkaapte.
Bij zijn aantreden zette de vader van vier kinderen meteen Kalanicks ‘kernwaarden’ bij het grofvuil, zoals ‘Always Be Hustlin’en het belang van ‘Op tenen trappen’. In zijn ogen waren dat vooral ‘smoesjes om een a-hole te zijn’, berichtte Khosrowshahi het personeel.
Zelf gelooft hij meer in ‘tarof’, de Iraanse mix van beleefdheid en gastvrijheid in het sociale verkeer. ‘Tarof, een soort nederigheid, is ten diepste deel van hoe ik ben opgevoed’, zei hij in een interview. ‘Wees succesvol, maar doe het in stilte.’
Khosrowshahi stamt uit een succesvolle migrantenfamilie. Zijn oom Hassan verdiende bijna 400 miljoen euro met de verkoop van een elektronicaketen, zijn neef Farzad bedacht Google Sheets, terwijl neven Hadi en Ali een van de eerste investeerders in Facebook waren.
De Uber-ceo laat zich dikwijls kritisch uit over oud-president Donald Trump. Zo hekelde hij Trumps ‘moslimban’, waarmee hij reizigers uit onder meer Iran in 2017 de toegang tot de VS ontzegde. Hij noemde het frustreren van de ‘Amerikaanse droom’ van deze migranten ‘triest, en heel erg in tegenspraak met wat de grondleggers van de Verenigde Staten beoogden’.
Uber heeft chauffeurs lang ‘voor lief genomen’, erkende Khosrowshahi recent in de Wall Street Journal. Het bedrijf is zijn chauffeurs onder zijn leiding beter gaan betalen, bleek dit jaar uit onderzoek van de Universiteit van Californië. Dat moest ook wel, omdat Uber na de pandemie moeilijk aan personeel kwam.
Source: Volkskrant